Skip to content Skip to navigation

Câbir Bin Hayyân

Doç. Dr. Mehmet Topal
10/10/2017 - 14:49

721 yılında, bilginler diyarı Horasan’ın Tûs şehrinde doğmuş, hayatının büyük kısmını Kûfe’de geçirmiştir. Eczacı olan babasından bitkileri ve bunların iyileştirici etkilerini hayli iyi öğrendiği kabul edilir. Babasının ölümünün ardından Kûfe’de aktarlık yaparken eski kimya geleneğinin önemli temsilcilerinden Cafer es-Sâdık’ı tanıyarak onun talebesi olmuştur. Kimyaya ilişkin temel bilgileri, büyük hürmet duyduğu ve kimi zaman “Hikmetin Kaynağı” diye nitelendirdiği hocası Cafer es-Sâdık’tan öğrenmiştir. Onun yanında eğitimini tamamladıktan sonra dönemin bilim ve düşünce merkezi olan Bağdat’a gitmiştir. Bağdat’taki yönetici ailelerden biri olan, bilimi ve bilimle uğraşanları himaye edip destekleyen Bermekî ailesinin desteğiyle çalışmalarına uzunca bir süre burada devam etmiştir. Bermekî ailesinin yönetimden uzaklaştırılmasının ardından 803 yılında yeniden Kûfe’ye dönmüştür. Ömrünün geri kalanını burada bilimsel çalışmalar yaparak geçiren Câbir bin Hayyân, 815 yılında Kûfe’de vefat etmiştir. Bazı kaynaklarda, doğduğu yer olan Tûs’ta hayatını kaybettiği yazılıdır.

• Câbir Bin Hayyân, deneysel çalışmaları kimyanın hizmetine sunmasıyla bu alanda bir çığır açmıştır. Bu nedenle Câbir modern kimyanın kurucusu kabul edilir.

• Deney ve çalışmalarını gerçekleştirebilmek için çoğunu kendisinin icat ettiği imbikler, tüpler, fırınlar ve daha pek çok araç gereç, kendisinden sonraki tüm kimyacılar tarafından kullanılmıştır.

• O güne kadar bilinmeyen birçok kimyasal bileşiği keşfetmiştir.

• Câbir, pek çok alanda eser vermiş çok yönlü bir bilim insanıdır.

Câbir bin Hayyân, araştırmalarını deney ve matematik temelleri üzerine oturtmuştur. Onun için sayı ve ölçü kimyanın olmazsa olmaz iki ögesidir. Bu düşüncesiyle kendisinden önceki bilim insanlarından ayrılan Hayyân modern kimya çalışmalarının başlangıcını oluşturmuştur. Ebû’l-Kâsım Muhammed bin Abdullah 12. yy’da kimya üzerine yazdığı eserde Câbir bin Hayyân’ın geliştirdiği kimya aletlerini resmetmiştir. Nitrik asit, hidrojen klorür ve sülfürik asidin rafine ve kristalize yöntemlerini bulduğu Kral Suyu’nu icat ettiği; sitrik asit, asetik asit, tartarik asidi keşfettiği biliniyor. Kendisinin ortaya attığı “baz” kavramıyla kimyanın gelişmesine katkıda bulunmuştur. Câbir bin Hayyân, kimya çalışmalarının yanı sıra eczacılık, fizik, gökbilim, tıp, mühendislik, coğrafya, felsefe ve diğer bilimsel alanlarda da önemli çalışmalar yapmış ve çok sayıda eser kaleme almıştır.

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

Bu yıl beşincisi düzenlenen Bilim ve Teknolojide Lider Kadınlar Zirvesi, 16 Şubat 2019 tarihinde Boğaziçi Üniversitesi Albert Long Hall Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek.

Sosyal Bilimler

Bir şairin dizelerinde ne söylediğini ya da ne söylemek istediğini “anlamak” için izleyebileceğimiz yollardan biri dilbilimsel yaklaşımdır.

Sosyal Bilimler

Birçok okurumuzun sınavlarının olduğu bu ayda objektiflerinizin odağına kütüphaneleri yerleştirmenizi istiyoruz. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Kütüphane etiketini eklemeyi unutmayın.

Sosyal Bilimler

Sizler için derlediğimiz, 2018 yılında bilim ve teknoloji alanında yaşanan önemli gelişmeleri üç bölüm halinde yayınlıyoruz.

Sosyal Bilimler

“Dede Korkut-Korkut Ata Mirası: Kültürü, Efsaneleri ve Müziği” Türkiye, Azerbaycan ve Kazakistan’ın ortak başvurusu sonucu 28 Kasım’da UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne kabul edildi.

Sosyal Bilimler

Sizler için derlediğimiz, 2018 yılında bilim ve teknoloji alanında yaşanan önemli gelişmeleri üç bölüm halinde yayınlıyoruz.

Sosyal Bilimler

Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen, Türkiye’deki tüm lise öğrencilerinin katılabildiği Konya Bilim Merkezi Sosyal Bilimler Makale Y

Sosyal Bilimler

TÜBİTAK tarafından her yıl kurum çalışanlarına yönelik Fotoğraf Yarışması düzenleniyor. Bu yılki yarışmada dereceye girenlerin ödülleri 19 Kasım 2018 tarihinde TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal’ın da katıldığı ödül töreninde sahiplerini buldu.

Sosyal Bilimler

2018 yılı TÜBİTAK Bilim, Özel, Hizmet ve Teşvik Ödülleri açıklandı. TÜBİTAK Yönetim Kurulu tarafından bu yıl üç Bilim Ödülü, üç Özel Ödül ve on iki Teşvik Ödülü verildi.

Sosyal Bilimler

Renkler çevremizi algılama şeklimizi belirgin şekilde etkiliyor. Peki, dünyayı renkli değil de siyah-beyaz görseydik hayatımızda neler değişirdi, hiç düşündünüz mü?