Skip to content Skip to navigation

Elektrik Motorları Nasıl Çalışır?

Bilim Genç
03/03/2015 - 14:48

Merhaba arkadaşlar. Bu etkinliğimizde basit elektrik motorlarının çalışma prensibini anlamaya çalışacağız. Bir başka deyişle etkinliğimizde mıknatısların oluşturduğu manyetik alanın, üzerinden akım geçen bakır kablo düzeneğine etkisini gözlemleyeceğiz.

Etkinlik için gerekli malzemeler:

  • 1.5V’luk pil
  • Bakır kablo
  • 4 adet küçük mıknatıs
  • Kabloaçar
  • Cetvel
  • Makas

Etkinliğin yapılışı:

1- İlk önce bakır kabloyu yaklaşık 27 cm olacak şekilde makasla keselim. Mıknatısımızı kabloya değdirelim. Bakır kablo, mıknatıstan etkilenmeyecektir. Çünkü mıknatıslar ancak demir, nikel, kobalt gibi ferromanyetik maddeleri etkiler.

2- Şimdi, dört küçük mıknatısı üst üste koyarak birbirine tutturalım. Sonra bu mıknatısları kalem pilin artı ucuna değdirelim. Mıknatıslar manyetizmanın etkisiyle pile adeta yapışacaktır. Ardından bakır kabloyu pile yapışan mıknatıslara tekrar yaklaştıralım. Mıknatısların manyetik alanının bakır kabloyu hala çekemediğini göreceğiz.

3- Bakır kablomuzu fotoğrafta görüldüğü gibi bir çerçeve haline getirelim. Kablomuzun uçlarını ve orta bölümünü kabloaçar yardımıyla sıyıralım. Orta bölümü sıyırmak biraz zor olabilir, dikkatli olalım. Uzunlukları ayarlamak için cetvel kullanalım.

4- Hazırladığımız bu çerçeveyi, birbirine yapışık haldeki pil ve mıknatıslara tekrar yaklaştıralım. Bakır çerçeve mıknatısların manyetik alanından yine etkilenmeyecektir.

5- Bu adımdan itibaren aşamaları etkinlik sonundaki videodan da takip edebilirsiniz. Şimdi, çerçeveyi pil ve mıknatıs düzeneğinin üzerine aşağıdaki fotoğrafta görüldüğü gibi yerleştirelim. Çerçeve saat yönünde veya tam tersi yönde dönmeye başlayacaktır. Bu dönüş yönünü not edelim.

6- Bir sonraki adımda mıknatısları ters çevirip pile tutturalım ve bakır çerçevemizi düzeneğe tekrar yerleştirelim. Bakır çerçeve az önce not ettiğimiz yönün tam tersi yönde dönmeye başlayacaktır. Bu yönü de bir kenara not edelim.

7- Bu kez mıknatısları pilin eksi ucuna tutturalım ve çerçevemizi, orta bölümü pilin artı ucuna temas edecek şekilde, düzeneğe tekrar yerleştirelim (çerçevemiz pilin artı ucunda dengede durmakta biraz zorlanabilir, dönüş yönüne dikkat etmemiz yeterli). Bakır çerçevenin ilk kez döndüğü yöne doğru dönmeye başladığını göreceğiz.

5, 6 ve 7. adımlarda gözlemlediğimiz fiziksel etki, manyetik alanın üzerinden akım geçen bakır kabloya uyguladığı döndürme kuvvetidir. Bakır kablo, üzerinden akım geçmediği zaman manyetik alandan etkilenmez. 6. adımda manyetik alanın yönünü değiştirdik, dolayısıyla bakır çerçevenin dönüş yönü de değişti. 7. adımda ise bakır kablonun üzerinden geçen akımın akış yönünü değiştirdik ve dönme yönü tekrar değişti. Bu düzenek basit elektrik motorlarının çalışma prensiyle çalışıyor, yani elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştürüyor.

 

İlgili İçerikler

Fizik

Günümüzde sıcaklığı ölçmek hayli kolay. Peki, geçmişte insanlar sıcaklığı nasıl tanımlamıştı ve sıcaklığı nasıl ölçmüşlerdi? Gelin, termometrenin tarihî yolculuğuna birlikte göz atalım.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.

Fizik

Yüzeylerine gelen güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştüren düzeneklere güneş gözesi adı verilir. Işık enerjisini elektrik enerjisine, elektrik enerjisini de hareket enerjisine dönüştüreceğimiz bir etkinlik ile güneş gözelerinin verimliliğini ölçmeye çalışacağız.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayında objektiflerinizi etrafınızda gerçekleşen değişime ve çevrenizdeki harekete odaklamanızı istemiştik. Oylamalar sonucunda şubat ayının en beğenilen fotoğrafı Ahmet Utkan Ünal’a ait "An"ı Durdurmak oldu.

Fizik

ODTÜ RÜZGEM’in Kurucu Başkanı ve Müdürü olan Prof. Dr. Oğuz Uzol ile RÜZGEM’de gerçekleştirilen araştırmalar ve RÜZGEM’de inşa edilen Büyük Rüzgâr Tüneli Projesi ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında karanlık kutu için ayrı bölüm ayırmış. Sezgin, kitabında İbnü’l-Heysem’in karanlık kutu ile ilgili incelemelerine yer veriyor.

Fizik

2019 yılı TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 7 Mart’a kadar devam edecek. Yarışlar 16-22 Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Fizik

Basit makineler, çok az parçadan oluşan ve genellikle tek bir kuvvetin kullanıldığı araçlardır.

Fizik

Kitap ödüllü Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayının konusu “Hareket”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Hareket etiketini eklemeyi unutmayın!