Skip to content Skip to navigation

Görünmez Yıldırımlar

Dr. Tuba Sarıgül
30/11/2017 - 15:00

Fırtına bulutlarının içinde artı ve eksi elektrik yüklerinin farklı bölgelerde toplanması sonucu oluşan yıldırımlar ani ışık parlamalarına neden olur. Son yıllarda yapılan araştırmalar fırtına bulutlarından aynı zamanda yüksek enerjili radyasyon türleri olan gama ve X-ışınları yayıldığını gösteriyor.

Evrendeki en yüksek enerjili radyasyon türü olan gama ışınlarının temel olarak süpernova patlamaları sonucu yayıldığı düşünülüyor. Süpernova patlamaları ömrünün sonuna gelen büyük kütleli yıldızların kütleçekim etkisiyle içe doğru çökmesi esnasında oluşur. Gama ışını patlamaları 10 saniyede Güneş’in bütün ömrü boyunca (yaklaşık 10 milyar yılda) yaydığından daha fazla enerji yayabilir.

NASA/Goddard Space Flight Centre

Güneş Sistemi’nin dışındaki gama ışını patlamalarını araştıran uydular, 1990’lı yılların başında Dünya’nın atmosferinden uzaya gama ışınlarının yayıldığını keşfetti. Bir milisaniyeden kısa süren bu ışımaların, fırtınalar esnasında çok yüksek hızda hareket eden elektronların havadaki moleküllerle çarpışması sonucu oluştuğu düşünülüyor. Fırtına bulutlarının üst kısımlarında oluşan güçlü elektrik alan, elektronların ışık hızına yakın hızlarda hareket etmesine imkân sağlıyor.

NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından elde edilen son veriler her gün yaklaşık 1100 yeryüzü kaynaklı gama ışını “yıldırımlarının” oluştuğunu gösteriyor. Ancak bilim insanları daha düşük irtifalarda oluşan gama ışımalarının tespit edilememe ihtimali nedeniyle bu sayının çok daha yüksek olabileceğini düşünüyor.

İlgili İçerikler

Fizik

Kum tepelerinin şarkı söylediğini biliyor muydunuz? Nadir karşılaşılan bir durum olsa da çöllerde düşük frekanslı, uğultu şeklinde sesler...

Fizik

ABD’deki Brookhaven Ulusal Laboratuvarı’nda çalışan bir grup araştırmacı, cam yüzeylerdeki yansımaları neredeyse tamamen ortadan kaldırmayı başardı. Öyle ki üretilen camlar hemen hemen görünmez hale geldi.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde aralık ayının konusu “Yansımalar”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Yansıma etiketini eklemeyi unutmayın.

Fizik

Kuramsal en yüksek sıcaklık için, mutlak sıfır noktasında olduğu gibi, bilim insanlarının üzerinde anlaştığı bir değer yoktur.

Fizik

Üzerimize konan sivrisinekler tekrar uçmaya başladığında genellikle fark edemeyiz. Peki, neden?

Fizik

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak kütleçekim kuvveti etkisi ile hareket eden bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

Bir grup araştırmacı, perovskitli güneş gözelerini daha uzun ömürlü hale getirmeyi başardı. Verimliliği %20’nin üzerinde olan gözeler, 1000 saatin üzerinde 60°C sıcaklığa maruz kaldıkları testlerden sonra performanslarının %95’ini koruyabiliyor.

Fizik

İstisnasız tüm nesneler çevrelerine ısı yayar ve çevrelerinden ısı alırlar. Soğuk bir ortamın içindeki nesnelerin sıcaklığı, yaydığı ısı miktarı çevresinden aldığı ısı miktarından fazla olduğu için kendiliğinden giderek düşer.

Fizik

Yenilenebilir enerji kaynaklarıyla ilgili çalışmalar gün geçtikçe artıyor. 

Fizik

Nobel Fizik Ödülü’nü Rainer Weiss, Barry C. Barish ve Kip S. Thorne kazandı. İsveç Bilimler Akademisi’nden yapılan açıklamada, araştırmacıların Lazer Girişimölçer Kütleçekimsel Dalga Gözlemevi (LIGO) dedektörlerinin kurulması ve kütleçekimsel dalgaların gözlemlenmesine yaptıkları katkılar sebebiyle ödüle layık görüldükleri belirtildi.