Skip to content Skip to navigation

Jüpiter’in Uydusu Europa’da Su Buharı Patlamaları

Dr. Tuba Sarıgül
28/09/2016 - 16:57

NASA's Goddard Space Flight Center

Hubble Uzay Teleskobu tarafından elde edilen görüntüleri inceleyen bilim insanları, Jüpiter’in uydusu Europa’nın çevresinde görülen dumana benzeyen şekillerin uydunun yüzeyinden uzaya yayılan su buharından kaynaklandığını düşünüyor.

Jüpiter’in uydusu Europa, Güneş Sistemi’ndeki yaşama elverişli en uygun yerlerden biri olarak kabul ediliyor. Çünkü Europa’nın yüzeyini kaplayan kalın buz tabakasının altında sıvı halde okyanuslar dolusu su olduğu tahmin ediliyor. Ancak buz tabakasının kalınlığı bilinmediği için altındaki suyun varlığıyla ilgili kesin kanıtların elde edilmesi hayli zor.

Europa’nın atmosferi ile ilgili araştırmalar yapan ABD’deki Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü’nden (STSCI) bilim insanları, Europa’nın Jüpiter’in önünden geçtiği sıradaki görüntüleri inceledi. İncelenen on görüntüden üçünde uydunun etrafında dumana benzeyen şekiller gözlendi. Görüntülerde Europa’nın yüzeyinden çıkan materyallerin 200 kilometre yukarıya kadar yükseldiği anlaşılıyor. Araştırmacılar uzaya yayılan bu maddelerin okyanus suları olabileceğini tahmin ediyor.

NASA/ESA/W. Sparks (STScI)/USGS Astrogeology Science Center

Sonuçları Science dergisinde yayımlanan bir diğer araştırmada ise bilim insanları, Hubble tarafından elde edilen verilerde oksijen ve hidrojen atomlarına ait izlere rastladı. Bu izler Europa’nın çevresinde duman benzeri şekiller gözlendikten kısa süre sonra ortaya çıktı. Araştırmacılar Jüpiter’in güçlü manyetik alanının etkisiyle hızlanan elektronların suyu parçalayarak oksijen ve hidrojene ayrıştırmış olabileceğini düşünüyor. Kalın buz tabakasının altındaki su, gelgit etkisi ile Europa’nın yüzeyinde oluşan çatlaklardan uzaya yayılmış olabilir.

Yapılan her iki araştırmada da bilim insanları farklı zamanlarda elde edilen verileri farklı yöntemler kullanarak analiz etti ve benzer sonuçlara ulaştı.

2018 yılında fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskobu tarafından kızılötesi dalga boyunda yapılan gözlemler ve gelecekte Europa’ya gönderilecek bir uzay aracının 200 km irtifaya ulaşan materyallerden örnekler alması Europa’nın yüzeyinden uzaya yayılan materyallerin su olup olmadığının anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Mars Express uzay aracı tarafından elde edilen veriler Mars’ın güney kutbunun derinlerinde sıvı halde su bulunduğuna işaret ediyor. Dr. R. Orosei ve arkadaşlarının yaptığı araştırmanın sonuçları Science’ta yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

NASA, Güneş’i incelemek amacıyla yeni bir sondayı 12 Ağustos'ta uzaya gönderdi. Sondanın görevini başarıyla yerine getirebilmesi için aşırı yüksek sıcaklıklarla baş etmesi gerekecek.

Gökbilim ve Uzay

Max Planck Gökbilim Enstitüsü’nde çalışan bir grup araştırmacı, bilimsel yazında PDS 70 olarak adlandırılan genç bir yıldızın etrafında dolanan, yeni doğmuş bir gezegeni görüntülemeyi başardı.

Gökbilim ve Uzay

Ağustos ayında dört gezegen -Mars, Satürn, Jüpiter ve Venüs- Güneş’in batışından sonra doğudan batıya doğru sıralanmış halde gökyüzünde olacak.

Gökbilim ve Uzay

3-5 Ağustos tarihleri arasında Bursa Uludağ’da gerçekleştirilecek Astrofest 2018 etkinliğinin başvuruları devam ediyor.

Gökbilim ve Uzay

Tutulma denilince akla Ay ve Güneş tutulmaları gelse de bu başka gökcisimlerinde de görülebilen bir gök olayıdır.

Gökbilim ve Uzay

Dünya Ay’ın gölgesine girdiğinde Güneş tutulması, Ay Dünya’nın gölgesine girdiğinde ise Ay tutulması gerçekleşir. Tutulma olayını nasıl gördüğümüz nereden baktığımıza bağlı olarak değişir.

Gökbilim ve Uzay

Kızıl Gezegen Mars, 31 Temmuz’da 15 yıl aradan sonra Dünya’ya en yakın konumda olacak. Mars 27 Temmuz’da ise karşı konumda. Bu konumdayken Güneş, Dünya ve Mars aynı hizadadır ve Dünya Güneş ile Mars arasında bulunur.

Gökbilim ve Uzay

21 Haziran yaz gündönümü yani gündüz süresinin en uzun, gece süresinin en kısa olduğu zaman.

Gökbilim ve Uzay

NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) kuantum fiziği deneylerinin yapılacağı bir Soğuk Atom Laboratuvarı kurmaya hazırlanıyor. Laboratuvar, kurulumu tamamlandığında evrenin bilinen en soğuk yeri olacak.