Skip to content Skip to navigation

Jüpiter’in Uydusu Europa’da Su Buharı Patlamaları

Dr. Tuba Sarıgül
28/09/2016 - 16:57

NASA's Goddard Space Flight Center

Hubble Uzay Teleskobu tarafından elde edilen görüntüleri inceleyen bilim insanları, Jüpiter’in uydusu Europa’nın çevresinde görülen dumana benzeyen şekillerin uydunun yüzeyinden uzaya yayılan su buharından kaynaklandığını düşünüyor.

Jüpiter’in uydusu Europa, Güneş Sistemi’ndeki yaşama elverişli en uygun yerlerden biri olarak kabul ediliyor. Çünkü Europa’nın yüzeyini kaplayan kalın buz tabakasının altında sıvı halde okyanuslar dolusu su olduğu tahmin ediliyor. Ancak buz tabakasının kalınlığı bilinmediği için altındaki suyun varlığıyla ilgili kesin kanıtların elde edilmesi hayli zor.

Europa’nın atmosferi ile ilgili araştırmalar yapan ABD’deki Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü’nden (STSCI) bilim insanları, Europa’nın Jüpiter’in önünden geçtiği sıradaki görüntüleri inceledi. İncelenen on görüntüden üçünde uydunun etrafında dumana benzeyen şekiller gözlendi. Görüntülerde Europa’nın yüzeyinden çıkan materyallerin 200 kilometre yukarıya kadar yükseldiği anlaşılıyor. Araştırmacılar uzaya yayılan bu maddelerin okyanus suları olabileceğini tahmin ediyor.

NASA/ESA/W. Sparks (STScI)/USGS Astrogeology Science Center

Sonuçları Science dergisinde yayımlanan bir diğer araştırmada ise bilim insanları, Hubble tarafından elde edilen verilerde oksijen ve hidrojen atomlarına ait izlere rastladı. Bu izler Europa’nın çevresinde duman benzeri şekiller gözlendikten kısa süre sonra ortaya çıktı. Araştırmacılar Jüpiter’in güçlü manyetik alanının etkisiyle hızlanan elektronların suyu parçalayarak oksijen ve hidrojene ayrıştırmış olabileceğini düşünüyor. Kalın buz tabakasının altındaki su, gelgit etkisi ile Europa’nın yüzeyinde oluşan çatlaklardan uzaya yayılmış olabilir.

Yapılan her iki araştırmada da bilim insanları farklı zamanlarda elde edilen verileri farklı yöntemler kullanarak analiz etti ve benzer sonuçlara ulaştı.

2018 yılında fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskobu tarafından kızılötesi dalga boyunda yapılan gözlemler ve gelecekte Europa’ya gönderilecek bir uzay aracının 200 km irtifaya ulaşan materyallerden örnekler alması Europa’nın yüzeyinden uzaya yayılan materyallerin su olup olmadığının anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Dergimizin 31 Aralık 2017 tarihinden beri Yayın Danışma Kurulu Üyeliğini yürüten, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bö

Gökbilim ve Uzay

NASA’ya ait Yeni Ufuklar uzay aracı Kuiper Kuşağı’ndaki bir gökcisminin yaklaşık 28.000 kilometre yakınından geçti. Dünya’ya ulaşan ilk görüntülerde Ultima Thule adı verilen gökcisminin birbirine kaynaşmış iki küreden oluştuğu görülüyor. 

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 22.’si düzenlenen Ulusal Gözlem Şenliği’nin başvuruları 14 Ocak-1 Mart 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. 

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci bugüne kadar Güneş Sistemi’nde gözlemlenmiş en uzak gökcismini keşfetti. 

Gökbilim ve Uzay

Ocak ayı iki tutulma olayına ev sahipliği yapıyor. 6 Ocak’ta parçalı Güneş tutulması gerçekleşecek. Tutulma sırasında Ay, Güneş’in yaklaşık %70’ini örtecek. Kuzeydoğu Asya’dan ve Kuzey Pasifik’ten gözlemlenebilecek tutulma Türkiye’den görülemeyecek.

Gökbilim ve Uzay

TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) Müdürü Doç. Dr. Lokman Kuzu ile Türksat 6A projesi ve ülkemizin uydu faaliyetleri ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

İnsanların uzay keşif macerasında Ay’a, gezegenlere ve Güneş Sistemi’nin ötesine ulaşmak için uzay araçlarının ihtiyaç duyduğu enerji nasıl sağlanabilir?

Gökbilim ve Uzay

Çin, geçtiğimiz cumartesi günü Ay’a uzay aracı gönderdi. Çin mitolojisindeki Ay tanrıçasının adı verilen Chang’e-4 uzay aracının yeni yıl civarında Ay’ın Dünya’dan görünmeyen yüzüne inmesi planlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

NASA’ya ait InSight uzay aracı 5 Mayıs’ta Mars’a gönderilmişti. Yaklaşık yedi ay süren 460 milyon kilometrelik uzun bir yolculuktan sonra uzay aracı Mars’a ulaştı ve 26 Kasım’da gezegenin yüzeyine indi.

Gökbilim ve Uzay

Dergimizin 31 Aralık 2017 tarihinden bugüne Yayın Danışma Kurulu Üyeliğini yürüten Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Berahitdin Albayrak’ı, 13 Aralık 2018 Perşembe günü meydana gelen tren kazasında kaybetmenin üzüntüsünü yaşıyoruz.