Skip to content Skip to navigation

Jüpiter’in Uydusu Europa’da Su Buharı Patlamaları

Dr. Tuba Sarıgül
28/09/2016 - 16:57

NASA's Goddard Space Flight Center

Hubble Uzay Teleskobu tarafından elde edilen görüntüleri inceleyen bilim insanları, Jüpiter’in uydusu Europa’nın çevresinde görülen dumana benzeyen şekillerin uydunun yüzeyinden uzaya yayılan su buharından kaynaklandığını düşünüyor.

Jüpiter’in uydusu Europa, Güneş Sistemi’ndeki yaşama elverişli en uygun yerlerden biri olarak kabul ediliyor. Çünkü Europa’nın yüzeyini kaplayan kalın buz tabakasının altında sıvı halde okyanuslar dolusu su olduğu tahmin ediliyor. Ancak buz tabakasının kalınlığı bilinmediği için altındaki suyun varlığıyla ilgili kesin kanıtların elde edilmesi hayli zor.

Europa’nın atmosferi ile ilgili araştırmalar yapan ABD’deki Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü’nden (STSCI) bilim insanları, Europa’nın Jüpiter’in önünden geçtiği sıradaki görüntüleri inceledi. İncelenen on görüntüden üçünde uydunun etrafında dumana benzeyen şekiller gözlendi. Görüntülerde Europa’nın yüzeyinden çıkan materyallerin 200 kilometre yukarıya kadar yükseldiği anlaşılıyor. Araştırmacılar uzaya yayılan bu maddelerin okyanus suları olabileceğini tahmin ediyor.

NASA/ESA/W. Sparks (STScI)/USGS Astrogeology Science Center

Sonuçları Science dergisinde yayımlanan bir diğer araştırmada ise bilim insanları, Hubble tarafından elde edilen verilerde oksijen ve hidrojen atomlarına ait izlere rastladı. Bu izler Europa’nın çevresinde duman benzeri şekiller gözlendikten kısa süre sonra ortaya çıktı. Araştırmacılar Jüpiter’in güçlü manyetik alanının etkisiyle hızlanan elektronların suyu parçalayarak oksijen ve hidrojene ayrıştırmış olabileceğini düşünüyor. Kalın buz tabakasının altındaki su, gelgit etkisi ile Europa’nın yüzeyinde oluşan çatlaklardan uzaya yayılmış olabilir.

Yapılan her iki araştırmada da bilim insanları farklı zamanlarda elde edilen verileri farklı yöntemler kullanarak analiz etti ve benzer sonuçlara ulaştı.

2018 yılında fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskobu tarafından kızılötesi dalga boyunda yapılan gözlemler ve gelecekte Europa’ya gönderilecek bir uzay aracının 200 km irtifaya ulaşan materyallerden örnekler alması Europa’nın yüzeyinden uzaya yayılan materyallerin su olup olmadığının anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Gökbilime biraz da olsa ilgi duyuyorsanız sizin de gökyüzünde ilk bakışta fark ettiğiniz yıldızların oluşturduğu şekiller vardır. Gözlem yaptıkça gökyüzündeki daha fazla şekil ve bu şekilleri oluşturan gökcisimleri hakkında bilgi sahibi olursunuz. 

Gökbilim ve Uzay

2018 TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (TUG) Lisans Öğrencileri Yaz Programı başvuruları 4 Mayıs’ta sona eriyor.

Gökbilim ve Uzay

Karanlık maddenin doğası bugün hâlâ tartışma konusu. Ancak fizikçilerin çoğunun üzerinde anlaştığı bir nokta varsa o da karanlık maddenin gökadaların oluşumu açısından çok önemli olduğudur. 

Gökbilim ve Uzay

Yıldırım bir uçağa çarptığında hiç zarar vermeyebileceği gibi ciddi hasarlara da yol açabilir. Yıldırımların sebep olduğu son kaza 1988 yılında meydana geldi. Sonraki yıllarda ise yıldırımların uçaklar üzerinde etkilerinin belirlenmesi sayesinde etkin koruma teknikleri geliştirildi.

Gökbilim ve Uzay

2014’ten beri düzenlenen ODTÜ Bilim Günleri bu yıl 28-28 Nisan’da gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler Samanyolu’nun merkezindeki devasa karadeliğin etrafında onlarca karadelik keşfetti. Sonuçlar, yıllar önce öne sürülmüş, çok büyük kütleli karadeliklerin binlerce karadelik tarafından çevrelendiğini öne süren bir kuramı destekliyor. Dr. Charles J. Hailey ve arkadaşlarının konu hakkında yazdığı makale Nature’da yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Güneş ışığı beyazdır fakat içinde birçok farklı rengi barındırır. Bu farklı renkleri, beyaz ışığı bir prizmadan geçirdiğimizde ya da bir gökkuşağı oluştuğu sırada görebiliriz. Güneş’ten gelen beyaz ışık Dünya atmosferinde yol alırken birçok parçacıkla çarpışarak saçılır.

Gökbilim ve Uzay

Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi her yıl olduğu gibi bu yıl da kapılarını 7'den 77'ye tüm  gökyüzü meraklılarına açıyor. 21 Nisan’da başlayacak Halk Günü etkinlikleri ekim ayı sonuna kadar devam edecek ve ayda bir gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu yeni bir ötegezegen keşfetti. K2-229b adı verilen, Dünya’ya yaklaşık 340 ışık yılı mesafedeki gezegenin çok yoğun bir çekirdeğe sahip olması bakımından Merkür’e benzediği belirtiliyor. 

Gökbilim ve Uzay

Dünya üzerindeki bir noktanın konumunu enlem ve boylam bilgilerine göre veririz. Peki, gökcisimlerinin örneğin yıldızların, gezegenlerin ve uyduların gökyüzündeki konumlarını nasıl belirleyebiliriz?