Skip to content Skip to navigation

Nefesimdeki Karbondioksit

Zeynep Ok - Konya Bilim Merkezi
09/02/2017 - 15:29

Deney Kutusu köşesinin bu etkinliğinde insan nefesindeki karbondioksitin varlığını gözlemlemeyi amaçlıyoruz. Verdiğimiz nefesteki karbondioksitin varlığını etkinliğimiz sırasında hazırladığımız çözeltilerdeki renk değişimi ile görebiliyoruz.

Bilmekte fayda var!

İnsanlar yaşamları boyunca solunum yapar. Hücrelerdeki solunum sırasında besinler oksijen yardımıyla enerjiye dönüştürülür. Bu süreç sonunda oluşan atık maddelerden biri de karbondioksittir. Karbondioksit gazı nefes yoluyla akciğerlerden dışarı atılır.

Nefesimizdeki karbondioksitin varlığını fenolftalein belirteci -belirteçler farklı pH değerine sahip çözeltilerdeki renkleri birbirinden farklı olan bileşiklerdir- sayesinde gözlemleyebiliriz. Bazik fenolftalein çözeltisinin rengi pembedir. Çözeltinin nötr hali ise renksizdir.

Bu etkinliğimizde de fenolftalein çözeltisinin pembe renginin karbondioksit etkisiyle renksiz hale döndüğünü gözlemliyoruz.

Nelere ihtiyacımız var?

  • Fenolftalein
  • Etil alkol
  • Sodyum hidroksit
  • Saf su
  • Eldiven
  • Spatül
  • Kaşık
  • Damlalık
  • Plastik pipet
  • Beher
  • Balon joje
  • Mezür
  • Koruyucu gözlük

 

 

Ne yapıyoruz?

İlk olarak bir balon jojeye 100 ml etil alkol ile 1 gr fenolftalein ekleyerek bir çözelti hazırlayalım.

Etil alkol yanıcı bir maddedir. Kullanırken dikkatli olmalısınız.

 

Başka bir balon jojeye 100 ml saf su ile 24 gr sodyum hidroksit ekleyerek bir çözelti hazırlayalım.

Sodyum hidroksit tahriş edici bir maddedir. Bu nedenle sodyum hidroksit çözeltisini hazırlarken ve kullanırken dikkatli olmalısınız.

 

Bir beher içerisine önce 100 ml saf su ekleyelim ve saf suyun üzerine fenolftalein çözeltisinden dört damla damlatalım.

 

Bu çözeltinin üzerine üç damla sodyum hidroksit çözeltisinden damlatalım. Çözeltinin renginin pembeye döndüğünü görebilirsiniz.

Bir plastik pipet yardımıyla hazırladığımız pembe çözeltinin içene doğru -kesinlikle içinize çekmemeye dikkat edin- üflemeye başlayalım. Nefesimizdeki karbondioksitin çözeltinin içinde çözünmesini sağlamak için yaklaşık 1,5 dakika boyunca sürekli üfleyerek çözeltiyi köpürtelim.

Neler olduğunu dikkatli bir şekilde gözlemleyelim.

Çözeltinin pembe renginin zamanla açılarak, sonunda renksiz hale döndüğünü göreceksiniz. Belirtecin rengindeki değişim karbondioksitten kaynaklandığı için bu sayede nefesinizdeki karbondioksitin varlığını gözlemleyebilirsiniz.

Ne oldu?

Fenolftalein, soluk sarı renkte ve toz halinde organik bir bileşiktir. Bir çözeltinin asit mi baz mı olduğunu görsel olarak belirleyebilmemizi sağlayan bir belirteç yani indikatör olarak kullanılır. Asidik ortamda renksiz olan fenolftaleinin rengi bazik ortamda pembedir.

Fenolftalein ilave edilmiş asidik bir çözeltiye baz eklenirse -çözeltinin pH değeri 8,2 olduğu an- fenolftaleinin rengi pembeye döner. Bu renk değişimi çözeltinin bazik olmaya başladığını gösterir.

Pipet yardımıyla pembe renkteki belirteç çözeltisinin içine doğru üflediğimizde, nefesimizdeki karbondioksit (CO2) suyla tepkimeye girerek zayıf bir asit olan karbonik asidi (H2CO3) oluşturur. Bu durum çözeltinin asitlik derecesinin artmasına yani pH değerinin azalmasına neden olur. Böylece fenolftalein çözeltisinin pembe rengi renksiz hale döner.

Bu deneyde de nefesimizdeki karbondioksitin varlığını, çözeltinin pembeden renksiz hale dönmesi sayesinde görmüş olduk.

Uyarılar!

Deney sırasında mutlaka koruyucu gözlük ve eldiven kullanın.

İlgili İçerikler

Kimya

Dünya’daki yaşamın temelinde karbon vardır. İnsanların ve diğer canlıların yapısındaki organik moleküllerin iskeletini karbon atomları oluşturur. Peki, evrendeki karbon nasıl oluştu?

Kimya

Bilim Çizgi Dizi köşesinde Nobel ödüllü bilim insanımız Prof. Dr. Aziz Sancar'ın hayat öyküsüne yer veriyoruz.

Kimya

1940’lardan beri organik madde içeren nesnelerin yaşını tespit etmek için radyokarbon tarihlendirme ya da karbon-14 tarihlendirme olarak adlandırılan yöntem yaygın olarak kullanılıyor

Kimya

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kimya ve fizik bilgilerimizi kullanarak bir yumurtanın kabuğunu kırmadan çiğ mi yoksa pişmiş mi olduğunu nasıl anlayabileceğimizi öğreniyoruz.

Kimya

Limon suyu ekşidir. Elimizi yıkamak için kullandığımız sabun ise kaygandır. Bu maddeler sırasıyla asit ve baz olarak sınıflandırılır. Peki, asit ve baz nedir? Okulda kimya dersinde ya da laboratuvarında sıkça karşılaştığımız bu kavramlar neden önemli?

Kimya

2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi. Bilim Genç olarak 2019 yılı boyunca Prof. Dr. Fuat Sezgin’in İslam bilim ve teknoloji tarihine katkılarını farklı yazılarla ele alacağız. Prof. Dr. Fuat Sezgin anısına hazırladığımız diğer yazılara ulaşmak için tıklayın.

Kimya

İdeal gazların hareketlerini ve birbirleriyle etkileşmelerini bilardo ya da pinpon toplarınınkine benzetebiliriz. Bu etkinliğimizde de pipon toplarını kullanarak maddenin gaz hâlinin bir benzetimini yapacağız.

Kimya

Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından üniversite ve lise öğrencilerine konuşma yapmak üzere Türkiye’ye gelen Nobel ödüllü Prof. Dr. Agre başarı hikâyesini Bilim Genç’e anlattı.

Kimya

Herhangi bir maddenin bir molü atomlarının ya da moleküllerinin belirli bir sayısıdır. Bu değer Avogadro sayısıyla ifade edilir. Avogadro sayısının ismi İtalyan bilim insanı Amedeo Avogadro’dan gelir.

Kimya

Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) çalışan Kehang Cui ve Brian L. Wardle, bilinen en kara malzemeyi üretti. Malzeme, üzerine düşen ışığın %99,995’inden fazlasını soğuruyor.