Skip to content Skip to navigation

Ocak Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
28/12/2017 - 17:18

Gökyüzündeki geometri

Parlak yıldızların gökyüzünde oluşturduğu şekiller, gökyüzü gözlemine yeni başlayanların gökyüzünü tanımasını kolaylaştırır. Ancak gökyüzünde gördüğümüz yıldızlar mevsimden mevsime değişir. Kış aylarında gökyüzünde en kolay fark edilebilen şekillerden biri ise Kış Altıgeni.

Kış Altıgeni gökyüzünün en parlak yıldızlardan altısının oluşturduğu bir şekil. Kış Altıgeni’nin ortasında ise Avcı Takımyıldızı’nın en parlak ikinci yıldızı olan Betelgöz bulunuyor. 

Görselleri büyütmek için üzerlerine tıklayın.

Avcı Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Rigel, Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran, Arabacı Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Kapella, İkizler Takımyıldızı’nın en parlak gezegeni Polluks, Küçük Köpek Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Prokyon ve Büyük Köpek Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Sirius (Akyıldız) Kış Altıgeni’ni oluşturuyor.

2 Ocak’ta Ay dolunay evresinde. Bu, 2018 yılının en büyük dolunayı. Çünkü 2 Ocak’ta Ay, Dünya’ya en yakın konumda olacak ve 2018’de dolunay evresindeyken bir daha Dünya’ya bu kadar yakın olmayacak. Ay, yerberi konumundayken Dünya ile aralarındaki mesafe 356.585 km.

Ay, 15 Ocak’ta yeröte konumunda. Bu konumdayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe 406.460 km.

5 Ocak’ta Ay ve Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus birbirine yakın görünecek. Her iki gökcismini Güneş'in doğuşundan önce güneybatı-batı ufkunun üzerinde gözlemleyebilirsiniz.

 

Tam Ay Tutulması

2018 yılının önemli gökyüzü olaylarından biri 31 Ocak’ta gerçekleşecek tam Ay tutulması. Tutulma Türkiye saati ile (TSİ) 13:51’de Ay’ın Dünya’nın arkasındaki yarı gölgeye girmesiyle başlayacak, TSİ 19:08’de yarı gölgeden çıkması ile sona erecek. Tam Ay tutulması Türkiye’den gözlemlenemeyecek.

NASA

Ay tutulması sırasında Güneş, Dünya ve Ay tam olarak aynı hizadadır ve Dünya, Güneş ile Ay’ın arasında bulunur. Bu durumda Güneş’ten gelen ışınlar Dünya’nın arkasında gölge ve yarı gölge oluşturur. Tam Ay tutulması sırasında Ay, Dünya’nın arkasındaki gölgeden geçer.

 

Gezegenler

Merkür

Merkür 1 Ocak’ta en büyük batı uzanımı konumunda. Bu konumdayken Güneş ve Merkür arasındaki açısal mesafe en büyüktür.

Merkür, Güneş Sistemi’nde yörüngesi Güneş’e en yakın gezegen olduğundan gözlemlenmesi hayli zordur. En büyük doğu uzanımı ve en büyük batı uzanımı konumlarında olduğu tarihler Merkür gözlemi için en uygun zamanlardır.

2 Ocak’ta Merkür Güneş'in doğuşundan kısa süre önce güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak. Bu tarihte Güneş Sistemi’nin en küçük gezegeni Merkür’ü Akrep Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Antares ile birlikte gözlemleyebilirsiniz.

 

Venüs

Venüs, 9 Ocak’ta Güneş’in arkasından geçecek. Bu süreçte Venüs ve Güneş arasındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan Venüs birkaç hafta boyunca gözlemlenemeyecek. Venüs, şubat ayının sonunda Güneş'in batışından sonra gökyüzünde ortaya çıkmaya başlayacak.

 

Mars

Mars, ocak ayı boyunca gece yarısından birkaç saat sonra güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak ve gün doğumuna kadar gözlemlenebilecek.

7 Ocak’ta Mars ve Jüpiter birbirine yakın görünecek.

 

Jüpiter

Jüpiter, ocak ayının başında gece yarısından yaklaşık 4 saat sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak. Ayın ilerleyen günlerinde daha erken doğmaya başlayacak Jüpiter, Terazi Takımyıldızı’nda gözlemlenebilir.

11 Ocak’ta Jüpiter, Mars ve Ay gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Güneşin doğuşundan kısa süre önce bu üçlüye Merkür ve Satürn de katılıyor.

 

Satürn

Aralık ayının sonunda kavuşum noktasından ayrılan Satürn’ü ocak ayının ilk günlerinde, gökyüzünde Güneş’e yakın olacağından, gözlemlemek mümkün değil. Satürn ayın sonunda gün ışığında kaybolmadan önce ufkun üzerinde 10° yükselecek.

15 Ocak’ta Satürn ve yeniay evresine yaklaşan Ay gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Her iki gökcismi Güneş'in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde Yay Takımyıldızı’nda olacak. Ancak gökcisimleri ufkun üzerinde çok yükselmediğinden gözlemlenmeleri biraz zor.

 

Dörtlük Göktaşı Yağmuru

2018 yılının ilk göktaşı yağmuru Dörtlük (Quadrantid) göktaşı yağmuru 2-3 Ocak’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte gökyüzünde saate yaklaşık 80 göktaşı gözlemlenebilir. Dörtlük göktaşı yağmurunun etkin olduğu 1-6 Ocak tarihleri arasında Ay dolunay evresine yakın olduğundan göktaşlarının görülmesini zorlaştırabilir.

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Dünya’nın manyetik alanı, yeryüzünü Güneş’ten gelen zararlı ışınlardan koruyan bir kalkan görevi görür. Eğer bu koruyucu kalkan olmasaydı güneş rüzgârı atmosferi yok eder ve Dünya yaşama elverişsiz bir hale gelirdi.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) Güneş Sistemi’nin dışındaki gezegenleri (ötegezegen olarak adlandırılır) keşfetmek için tasarladığı Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) 18 Nisan 2018’de ABD’deki Cape Canaveral Üssü’nden SpaceX Falcon 9 roketiyle uzaya fırlatıldı.

Gökbilim ve Uzay

Göktaşı çarpmaları, gezegenlerin oluşumunda ve zamanla geçirdiği değişimlerde çok önemli rol oynar. Ancak bir göktaşı çarpması sonucu oluşmuş bir krateri, çarpmanın üzerinden yüz milyonlarca yıl geçtikten sonra inceleyerek çarpmanın hangi koşullar altında meydana geldiğini belirlemek çok zordur.

Gökbilim ve Uzay

Mart ayı Kuzey Yarımküre’ye baharı getiriyor. Çünkü 20 Mart’ta gerçekleşecek ilkbahar ılımı (yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih) Kuzey Yarımküre’de bahar mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilir.

Gökbilim ve Uzay

Uzayda görev yapan yer gözlem uydularımızla iletişim kurmak amacıyla gerçekleştirilen Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi’nin önemli bir aşaması olan, 7,3 metre çapındaki reflektör antenin üretimi geçtiğimiz yıl aralık ayında tamamlandı.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) Mars’ın yüzeyinde yaklaşık on beş yıldır araştırmalar yapan Opportunity keşif aracının görevi sonlandı. 

Gökbilim ve Uzay

2019 TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 8 Mart’a kadar devam edecek.

Gökbilim ve Uzay

Ay’ın görünmeyen yüzüne inen ilk uzay aracıolan Chang’e-4 Ay’ın görünmeyen yüzünün bugüne kadar kaydedilen yüksek uzaysal çözünürlüklü ve en güncel görüntülerini Dünya’ya gönderiyor.

Gökbilim ve Uzay

2021’de uzaya fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskobu, Büyük Patlama’dan Güneş Sistemi’nin oluşumuna kadar daha birçok konuda önemli bilgiler sağlayabilir.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup araştırmacı, uydu verilerini kullanarak nehir havzalarındaki su seviyelerinin değişimini tahmin etmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Konu ile ilgili bir makale Dr. Eva Boergens ve arkadaşları tarafından Journal of Hydrology’de yayımlandı.