Skip to content Skip to navigation

Pandalar Başka Türler İçin “Koruyucu Şemsiye” Oluşturuyor

İlay Çelik Sezer
20/10/2015 - 12:40

Dünya üzerinde varlığımızı sürdürebilmemiz diğer canlıların da varlığını sürdürebilmesine bağlı. Ayrıca onlar da birer canlı olduğu için bizler kadar yaşama hakkına sahipler. Bu yüzden diğer canlılara özen göstermemiz önem taşıyor. Özellikle de kendi etkinliklerimiz sonucu oluşan çevre felaketlerinin ve küresel ısınma gibi büyük ölçekli değişimlerin tehlikelerine karşı ayakta durmalarına yardımcı olmamız gerekiyor. İşte doğa koruma etkinlikleri bunu amaçlıyor.

Ancak doğa koruma çalışmalarında her canlı türü aynı derecede şanslı olmayabiliyor. Daha ilgi çekici, daha renkli ya da daha sevimli hayvanlar ön plana çıkabiliyor. Koruma programları da bu canlılara odaklanabiliyor. Duke Üniversitesi’nde doğa koruma profesörü olan Stuart Pimm liderliğindeki bir araştırmacı ekibiyse bu konuyla ilgili bir şeyi merak etti: Acaba belirli bir türe odaklanmış koruma programları, başka canlı türlerinin de korunmasına yardımcı oluyor muydu?

Araştırmacılar bu sorunun cevabını bulmak amacıyla Çin’deki panda örneğini incelemeye karar verdi. Ülkenin sembollerinden biri haline gelen bu sevimli ayılar düzenli olarak izleniyor ve panda koruma alanlarında güven içinde yaşıyor.

Araştırmacılar panda koruma programlarının başka canlılar için de faydalı olup olmadığını anlamak için Çin’deki memeli, kuş ve sürüngen türlerini içeren bir liste oluşturdu. Daha sonra 2300 türden oluşan bu listedeki canlıların hangilerinin Çin’e endemik olduğunu belirledi. Endemik sadece belirli bir yerde yaşayan canlılar için kullanılan bir sıfat. Endemik canlıların oluşturduğu ikinci listede 132 memeli, 117 kuş ve 250 sürüngen türü bulunuyor.

Araştırmacıların bulgularına göre endemik türlerin yaklaşık yarısı ormanlarda yaşıyor. Orman memeli ve kuş türlerinin yüzde 70’i, orman sürüngenlerinin ise yüzde 31’i habitatlarını, yani yaşam alanlarını pandalarla paylaşıyor. Pandaları korumak amacıyla oluşturulan ulusal doğa koruma alanlarıysa bu farklı canlı türlerinin hemen hemen tamamı için de bir korunma alanı oluşturuyor. 

Hengduan Dağları gibi, endemik türlerin bir araya toplandığı alanları belirleyen araştırmacılar çoğu panda habitatının bu eşsiz biyoçeşitlilik merkezlerini içine aldığını gördü. Dolayısıyla panda, kendisiyle ilgili koruma çabaları başka hayvan türlerine de yardımcı olan bir “şemsiye tür” olarak kabul ediliyor. Araştırmacılar her bir panda habitatına koruma amaçlı yapılan yatırımın pek çok başka endemik türe de fayda sağlayabileceğini belirtiyor.

Ancak bu durumda bile bazı türler ihmal edilmiş oluyor. Örneğin panda habitatlarına dâhil olmayan Siçuan’da pek çok endemik hayvan türü yaşıyor. Öte yandan panda koruma alanları endemik türlerin habitatlarıyla kesişse de, bu türlerin korunmasına yetecek büyüklükte olmayabilirler. Dolayısıyla pandaların oluşturduğu koruma şemsiyesi her zaman işe yaramayabilir.

İlgili İçerikler

Biyoloji

ABD’deki Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı’nda çalışan bir grup araştırmacı DNA dizileri üretmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Dr. Sebastian Parluk, Dr. Daniel Arlow ve arkadaşlarının Prof. Dr. Jay Keasling önderliğinde yaptıkları araştırmanın sonuçları Nature Biotechnology’de yayımlandı.

Biyoloji

Geçmişte sıfırı kavrayacak düzeyde zekâya sadece insanların sahip olduğu düşünülürdü. Ancak bilimsel çalışmalar maymunların ve kuşların da sıfırı kavrayabildiğini gösterdi.

Biyoloji

Günlük hayatta birçok nesne veya duruma karşı korku duyabiliriz. Sinir sistemi, korku yaratan uyaranlara karşı organizmayı harekete geçirdiğinden yaşamın devamı için hayli önemlidir.

Biyoloji

Pek çok hayvan türü doğada sürüler ve kümeler oluşturuyor ve kolektif davranışlar sergiliyorlar. Hayvanların sürüler ve kümeler oluşturarak kolektif davranışlar göstermesini sağlayan, türden bağımsız genelgeçer yasalar olabilir mi?

Biyoloji

Keçiler dik yamaçlara tırmanma konusunda uzman canlılardır. En yetkin dağcılar bile kaya tırmanışı sırasında ip, kaya çivisi, çekiç, emniyet kemeri gibi güvenlik ekipmanlarına ihtiyaç duyar. Dağ keçileri ise 60 derece eğimli arazilere bile tırmanabilir.

Biyoloji

İç Anadolu Bölgesi’ndeki bitki türlerinden bazıları sadece Ankara’da bulunuyor. Haydi gelin, Ankara’dan başka yerde yaşayamayan bu bitkilerin bazılarıyla tanışalım!

Biyoloji

Bazı bitkiler vardır ki hazine niteliğindedir. Her yerde yetişmez, sadece belli bir ülkede ya da bölgede yaşarlar. Ender bulunan, sadece o bölgeye has bu bitkilere “endemik bitkiler” adı verilir. Gelin, hep birlikte ülkemizin biyolojik hazinelerini keşfedelim!

Biyoloji

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde kış ile yaz mevsimi arasındaki geçişin etkilerini gözlediğimiz nisan ayında objektiflerinizi doğada yaşanan değişimlere odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #CanlananTabiat etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar değerlendirildi ve ayın en beğenilen fotoğrafları belirlendi.

Biyoloji

Yeni Zelanda’da yüksek volkanik etkinliğe sahip bir bölgedeki bitkiler üzerinde yapılan incelemeler sonucunda aşırı sıcak topraklarda yaşayabilen bitkilere rastlandı. Yeni Zelanda’daki Landcare Research’ten Mark Smale ve ekibi Yeni Zelanda’nın North Adası’ndaki Taupao Volkanik Alanı’nda incelemeler yaptı.

Biyoloji

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde mayıs ayında objektiflerinizi yaşadığınız bölgeye özgü bitki türlerine odaklamanızı istiyoruz. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #EndemikBitkiler etiketini eklemeyi unutmayın.