Skip to content Skip to navigation

Robotik Ortezler

Mehmet Bilgehan Tosun
09/02/2014 - 05:17

Koşamamanın, yürüyememenin ve kollarımızı bile hareket ettirememenin özgürlüğümüzü ne kadar kısıtlayabileceğini bir düşünün. Kazalar veya hastalıklar sonucu oluşabilecek omurilik felci hareketimizi kısıtlayabilir ve bizi tekerlekli sandalyeye hatta yatağa mahkûm edebilir.

Maalesef modern tıp teknolojisiyle omurilik hasarları tedavi edilemiyor. Elimizden gelen sadece bu hastaların hayat kalitesini yükseltmeye ve felcin sebep olduğu rahatsızlıkları azaltmaya çalışmak. Fakat yeni nesil robot destekleyiciler bundan çok daha fazlasını başarmamızı sağlayabilir.

Protezler bir vücut parçasının -kol, bacak, diz kapağı veya diş- yerini alması amacı ile metal, seramik, plastik gibi bileşenlerden üretilen “insan yedek parçaları”dır. Var olan bir parçayı dışarıdan destekleyen yardımcı cihazlar ise “ortezler” olarak adlandırılır. Örneğin kolumuz kırıldığı zaman kullandığımız omuz askıları ve bileğimiz incindiğinde kullandığımız sargılar birer ortezdir. Bir uzva dışarıdan bağlanıp elektrik motorları yardımıyla o uzvun hareket etmesini sağlayan cihazlara ise “robotik ortezler” denir.

Robotik ortezler, omurilik felci sonucu belinden aşağısını hissedemeyen hastaların yürütülmesi için de kullanılıyor. Bu ortezler, hastanın hissedemediği uzuvlarını -kalça, diz ve ayak bileği- motorlar yardımı ile hareket ettirerek hastanın adım atmasını sağlıyor. Böylece hastalar ayağa kalkıp yürüyebiliyor, hatta merdiven çıkıp inebiliyor.

Tekerlekli sandalyeye mahkûm bir hastanın yalnızca ayağa kalkabilmesiyle bile birçok rahatsızlık engellenebiliyor. Örneğin sürekli oturma nedeniyle oluşan yaralar ve tekerlekli sandalyeyi çevirirken elde oluşan sinir problemleri bu rahatsızlıklardan bazıları.

Belden aşağısını kullanmayan bir hasta, bu robotlar sayesinde fiziksel ihtiyaçlarının birçoğunu kendisi giderebiliyor. Aktif olarak hareket edebilen hastaların kan dolaşımı artıyor, eriyen kasları yenileniyor ve vücutları güçleniyor. Ayrıca özgürce hareket edebildikleri için kendilerine güvenleri artıyor, hatta felç geçirmeden önceki hayatlarına geri dönebiliyorlar. Bu yüzden robotik ortezler sayesinde hastaların topluma tekrar kazandırılabileceği, ruh hallerinin daha iyi duruma geleceği ve ömürlerinin uzayacağı düşünülüyor.

Yeni teknoloji pek çok fayda sağlasa da henüz tüm omurilik felçli hastalar için bir çözüm sunabilecek seviyede değil. Bu robotlar hastanın ayakta durmasını ve yürüyebilmesini sağlayabilse de, hasta kendisini ancak koltuk değnekleri ile dengede tutabiliyor. Büyük ve ağır oldukları için bu robotları ancak karın ve kol kasları kuvvetli hastalar kullanabiliyor.

Robotik ortezlerle yürüyüşün nasıl kontrol edileceği de hâlâ bilinmiyor. Koltuk değnekleri üzerine kumanda düğmelerinin yerleştirilmesi ve hastaların üzerine hareketleri algılayacak cihazların yerleştirilmesi öne sürülen fikirlerden bazıları. Ayrıca robotun beyin dalgaları ve ses komutları ile kontrol edilmesi üzerine de detaylı çalışmalar yapılıyor. Hangi yöntemin ve bakış açısının daha iyi sonuç vereceği önümüzdeki yıllarda yapılacak araştırmalar sonucunda belli olacak.

Robotik ortezler hakkında yapılan tüm çalışmaların asıl amacı felçli hastaların, sağlıklı insanlar gibi, doğal şekilde yürüyebilmelerini ve yürürken yorulmamalarını sağlamak. Çalışmalar birkaç yıl içinde meyvelerini verirse sokaklarda özgürce dolaşabilen felçli hastaları görmemiz mümkün olacak. 

 

İlgili İçerikler

Teknoloji

1940’lı yıllara gelindiğinde, yönetmenliğini Clarence Brown’ın yaptığı Yağmurlar Geldi (1939) filmi Oz Büyücüsü (1939) filminin de aday olduğu “En İyi Özel Efekt” kategorisinde ilk Akademi Ödülü’nün (Oscar Ödülü) sahibi oldu. Filmde, Hindistan’ın Ranchipur şehrinde yağmur fırtınası sonucunda...

Teknoloji

Amerikan Uzay Topluluğu (AAS) tarafından üniversite öğrencilerine yönelik düzenlenen CanSat Competition model uydu yarışmasında bu yıl İstanbul Teknik Üniversitesinden Apis Arge takımı birinci oldu.

Teknoloji

Kaliforniya Üniversitesinden bilim insanları, 2016 yılında, zıplayan bir robot geliştirmişti. Salto adı verilen robota zamanla yeni özellikler eklendi. Salto artık zorlu engelleri daha kolay aşabiliyor.

Teknoloji

Pekin Üniversitesi’nde çalışan Prof. Dr. Zhiyong Zhang ve öğrencileri, anne karnındaki bebeklerin Down sendromlu olup olmadığını tespit edebilen, transistör (elektrik sinyallerini yükseltmede kullanılan bir tür devre elemanı) tabanlı bir DNA sensörü geliştirdi.

Teknoloji

Atıkların sebep olduğu kirlilik günümüzün en önemli çevre sorunlarından biri. Bu nedenle araştırmacılar doğaya zarar veren atıkların yeniden kullanılabilmesi üzerine çalışmalar yapıyor. Her yıl milyonlarca atık geri dönüştürülmek amacıyla insan gücüyle ayrıştırılsa da artık bu işi otonom olarak yapabilecek robotlar geliştiriliyor.

Teknoloji

Hibrit enerjili uçak BEHA’nın (biyoelektrikli hibrit hava aracı) 2025’te yolcu taşımaya başlayarak hizmete girmesi hedefleniyor. 18 yolcu kapasiteli uçak, özgün kanat tasarımı sayesinde 300 metre uzunluğundaki çok kısa pistlerde kalkış ve iniş yapabilecek.

Teknoloji

Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam’da Bilim ve Teknik kitabında, 1270 ve 1280 yılları arasında Moğolların Bağdat’ı istilasının hemen ardından Arap mucit Hasan Rammah’ın Kitâbü’l Fürusiyye ve’l-Menasibü’l-Harbiyye adlı eserinde tarif ettiği ve “kendi kendine hareket eden ve yanan yumurta” olarak isimlendirdiği düzeneğin torpidonun tarihteki bilinen ilk örneği olduğundan bahsediyor.

Teknoloji

1928’de Walt Disney en büyük çizgi film yapım şirketlerinden biriydi. Dönemin en önemli yapımlarından biri olan Buharlı Gemi Willie (Steamboat Willie - 1928) yönetmen Ub Iwerks ve Walt Disney imzasıyla perdeye yansıdı. Başrolde ününü günümüzde de devam ettiren Disney kahramanı Mickey Mouse vardı.

Teknoloji

11-13 Nisan tarihleri arasında İTÜ Ayazağa Kampüsü Süleyman Demirel Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek İstanbul Teknik Üniversitesi Robot Olimpiyatları İTÜRO 2019’un başvuruları başladı.

Teknoloji

Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi tarafından bu yıl “Dijital Türkiye” ana temasıyla düzenlenecek 8. Science Expo, 2-5 Mayıs 2019 tarihleri arasında Bursa’da gerçekleştirilecek.