Skip to content Skip to navigation

Sahra Çölü’nün Kumları Dünya’nın İklimini Etkilemiş

Dr. Tuba Sarıgül
02/12/2016 - 15:25

NASA’s Earth Observatory

Sahra Çölü’nün kumları muson rüzgârlarının etkisiyle Atlas Okyanusu’nu aşıp, Afrika’dan Amerika Kıtası’nın doğu kıyılarına kadar ulaşabiliyor. Bu süreçte milyonlarca ton kum taşınıyor. Sahra Çölü aynı zamanda atmosferdeki toz parçacıklarının da en büyük kaynağı.

Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları 5000-11.000 yıl önce Afrika’dan rüzgârla taşınan toz parçacıklarının miktarının günümüzdekinin yaklaşık yarısı kadar olduğunu, bu durumun okyanus suyunun sıcaklığının artmasına ve Sahra havzasındaki iklimin bugünkünden daha ılıman olmasına yol açtığını belirledi.

Araştırmacılar Afrika’dan taşınan toz parçacıklarının miktarında zaman içinde nasıl bir değişim olduğunu belirleyebilmek için, Bahamalar’da okyanus tabanındaki çökelti katmanlarını inceledi. Son 23.000 yıllık döneme ait birikintiler incelendiğinde, rüzgârla taşınan toz parçacıklarının miktarının 16.000 yıl önce çok yüksek -günümüzdekinin yaklaşık iki katı- olduğu, 5000-11.000 yılları arasında ise belirgin biçimde azaldığı -günümüzdekinin yaklaşık yarısı- anlaşıldı.

 

 

NASA ScienceCasts

Araştırmacılar toz miktarındaki azalmanın, toz parçacıklarını taşıyan rüzgârların hâkim olduğu bölgelerde yeryüzüne ulaşan güneş ışığı miktarının artmasına ve bu bölgelerdeki okyanus sularının ortalama 0,15°C ısınmasına neden olduğunu düşünüyor. Sıcaklıktaki yükselmeye bağlı olarak buharlaşma miktarının artması, bugünkü Sahra Çölü’ne ulaşan nem miktarının artmasına dolayısıyla bölgede daha ılıman bir iklimin hâkim olmasına yol açmış olabilir.

Geçmişte yapılan arkeolojik araştırmalar yaklaşık 11.000 yıl önce -bu dönem son buzul çağının kapanmasının ardından başlayan Holosen devrinin başlangıcına denk geliyor- Sahra Çölü’nün günümüzdekinden daha nemli, daha yeşil ve daha yaşanabilir bir bölge olduğunu gösteriyor. Bu durumun temel nedeninin, Güneş Sistemi’ndeki diğer gökcisimlerinin kütleçekimi etkileşimleri nedeniyle Dünya’nın eksen eğikliğinde ortaya çıkan küçük kayma olduğu tahmin ediliyor. Araştırmacılar rüzgârla taşınan toz miktarındaki azalmanın, Sahra Çölü’nde görülen ılıman iklim üzerinde etkisi olduğunu düşünüyor.

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde Prof. Dr. Levent Kurnaz küresel ısınmanın iklim üzerindeki etkilerinden bahsediyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Sarı, turuncu, kırmızı, kahverengi, yeşil, mavi… Çin’in Danxia bölgesinde bulunan Gökkuşağı Dağları fırçayla boyanmış gibi duran renklerin çeşitliliği ile dikkat çekiyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Dışarıdayken susadığımızda hemen bir büfeden ya da marketten plastik şişede su satın alıyoruz. Ancak plastik şişeler sağlığımızı ve çevreyi olumsuz etkileyebiliyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Fotoğrafçılık çoğunlukla sanatsal bir etkinlik olarak düşünülse de doğa fotoğrafları aynı zamanda gözlemlerimizin bulunulan coğrafyaya ve zamana göre kayda geçirilmesini sağlayan bir belge niteliği taşır.

Ekoloji / Çevre Bilim

Güvenli ve rahat bir doğa yürüyüşü için yürüyüşümüzü ve doğaya uyum sağlamamızı kolaylaştıracak bazı ekipmanlara ihtiyaç duyarız. Yanımıza almamız gereken malzemeler doğa yürüyüşünün günübirlik mi, konaklamalı mı olacağına göre değişebilir.

Ekoloji / Çevre Bilim

Doğa fotoğrafçılığı son yıllarda doğaseverlerin yoğun ilgisini çekiyor. Fotoğraf teknolojileri ve dijital teknolojilerdeki ilerlemeler sayesinde çektiğimiz fotoğrafları geçmiştekinden daha kolay paylaşabiliyoruz. Bu sayede doğa fotoğrafları çok daha geniş kitlelere ulaşabiliyor ve çok daha fazla ilgi çekiyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Şehir hayatının gürültüsü, koşturmacası ve karmaşasının üzerimizde oluşturduğu stresin yanı sıra doğaya ve yeşile duyulan özlem içimizde doğaya çıkma isteği uyandırır. Ayrıca doğal hayatı gözlemleme, daha önce ziyaret etmediğimiz yerleri görme ya da yeryüzündeki sıradışı oluşumları keşfetme isteği duyarız. Bu nedenlerle yaşadığımız çevreden uzaklaşıp doğada çeşitli etkinlikler gerçekleştiririz.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ağustos ayında objektiflerinizi su altındaki yaşama, ışık oyunlarına ve ilgi çekici detaylara odaklamanızı istiyoruz.

Ekoloji / Çevre Bilim

Lagünler deniz ya da okyanus gibi büyük su kütlelerine bağlantısı olan sığ göllerdir. “Deniz kulağı” olarak da isimlendirilirler. Dalgaların ve akıntıların taşıdığı kum ve çakıl gibi katı maddeler durgun alanlarda birikerek bir set oluşturur.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yakın zamanlara B. Z. Houlton, S. L. Morford ve R. A. Dahlgren tarafından Science’ta yayımlanan bir çalışma, topraktaki azotun yaklaşık dörtte birinin kaynağının kayalar olabileceğine işaret ediyor. Elde edilen sonuçlar azot döngüsünü anlamanın yanı sıra iklim modelleri açısından da önemli olabilir.