Skip to content Skip to navigation

Teknoloji Transferi

Dr. Tuba Sarıgül
13/02/2014 - 14:06

Günlük hayatta kullandığımız pek çok teknolojinin temelleri farklı alanlarda atılıyor. Motor sporlarının en ilgi çekici dallarından biri olan ve ileri teknoloji uygulamalarının kullanıldığı Formula 1 için geliştirilen pek çok teknoloji de başka alanlarda kullanılıyor.

Araba yarışları pek çok insan için kazanma hırsından ve heyecan kaynağından başka bir şey ifade etmiyor. Ancak Formula 1’de geliştirilen araçlar hayli karmaşık ve mühendislerin daha hızlı bir araç üretmek için sürekli yeni tasarımlar ve teknolojiler geliştirmesi gerekiyor. Bir Formula 1 aracı binlerce parçanın bir araya gelmesiyle oluşuyor. Sadece motorda bile 6000 farklı parça ve 8000 farklı elektronik bileşen var. Dolayısıyla bir yarış esnasında pek çok aksaklık yaşanabilir. Bu yüzden araçlardaki bütün bu sistemlerin kontrol edilebilmesi için üzerlerine 100’den fazla sensör yerleştiriliyor. Bu sensörler sayesinde yaklaşık iki saat süren bir yarış sırasında saniyede 2-4 megabit veri aktarımı gerçekleştiriliyor. Araçtan elde edilen bu verilerin değerlendirilmek üzere yarış mühendislerine aktarılması telemetre adı verilen bir sistem ile yapılıyor.

Telemetre sisteminin temelleri uzay teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde atıldı. İnsanların uzaya ulaşma çabasında en önemli adımlardan biri olan uzay araçları ile yeryüzündeki kontrol merkezleri arasındaki iletişim bilgisayarlarla ve telemetre teknolojileriyle sağlanıyor. Telemetre sistemleri ile uzak ve ulaşılması zor noktalardan elde edilen veriler, bu bilgilerin değerlendirileceği merkezlere kablosuz iletişim yöntemleri kullanılarak aktarılıyor. Günümüzde bu teknoloji hava tahmini, motor sporları, tarım, sağlık, askerlik gibi birçok farklı alanda kullanılıyor.

Ancak verileri ölçmek ve ilgili merkezlere aktarmak yeterli değil. Formula 1 mühendislerinin bu çok büyük miktardaki veriyi anlamlı bir sonuç elde etmek üzere -örneğin lastiklerin ne kadar yıprandığını belirlemek veya motorun durumunu ya da yakıt tüketimini takip edebilmek için- değerlendirmesi de gerekli. Bu amaçla geliştirilen yazılımlar yarışların yanı sıra farklı alanlarda da kullanılıyor. Örneğin Formula 1’in en eski takımlarından McLaren tarafından geliştirilen yüksek hızlı veri analizi yazılımı, Birmingham Çocuk Hastanesi’ndeki yoğun bakım ünitesinde çocuk hastalarda yaşanan ani kalp durması problemleri için erken uyarı sistemi olarak kullanıldı. Kalp atım hızı, oksijen seviyesi, solunum gibi hayati fonksiyonlar hakkında elde edilen bilgilerin sürekli olarak kaydedildiği sistem sayesinde, verilerdeki küçük değişikliklere bakarak ileride yaşanabilecek problemler için öngörüde bulunmak mümkün. Böylece doktorlar, hastanın durumu hayati derecede kötüleşmeden önce yaklaşık 5 dakikalık bir zaman kazanabiliyor. Yoğun bakım ünitelerinde veriler genellikle uzun süre saklanmadan silinirken, bu sistemde sürekli olarak kaydediliyor. Böylece hastalar için bir veri tabanı oluşturuluyor ve bir hasta için normal olan değerlerin başka bir hasta için tehlike işareti olup olmadığı anlaşılabiliyor.

Formula 1, aslında otomobil üreticilerinin yeni teknolojiler geliştirmesi için bir laboratuvar ortamı. Örneğin birkaç yıldır Formula 1 pistlerinde gördüğümüz Kinetik Enerji Geri Dönüşüm Sistemi’nde (KERS), frenleme sırasında açığa çıkan ısı depolanıyor ve daha sonra aracı hızlandırmak için kullanılıyor. Bu çevreci sistem sık sık duran ve yeniden hareket eden şehir içi toplu taşıma araçlarında da kullanılabilir.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) farklı alanlarda geliştirilen teknolojilerin hayatımızı kolaylaştırmak için de kullanılmasına katkıda bulunmak amacıyla bir teknoloji transfer programını uygulamaya koydu. Bu program sayesinde bugüne kadar uzay çalışmaları için geliştirilen 200 farklı teknoloji başka alanlarda da kullanıldı. Bu teknolojiler arasında Formula 1 sürücüleri için soğutma özelliğine sahip özel kıyafetler ve maden ocaklarındaki tünellerde oluşan çatlakları tespit edebilen radar uygulamaları da var.

Yayın hakları TED Conferences LLC'ye ait olan “Peter van Manen: Formula 1 yarışları bebeklere nasıl yardım edebilir?” videosu CC BY-NC-ND 3.0 lisansı ile kullanılmıştır.

İlgili İçerikler

Teknoloji

İnsan derisinden ilham alan Münih Teknik Üniversitesinden araştırmacılar yapay deriye sahip insansı bir robot geliştirdi. Geliştirilen yapay deri sayesinde robot insan dokunuşlarını hissedebiliyor.

Teknoloji

Sürücüsüz araçlara yönelik geliştirdiği teknolojilerle bilinen Tesla Motor şirketinin sahibi Elon Musk, Tesla araçların bu yılın sonunda tam otonom sürüş özelliği kazanabileceğini açıkladı.

Teknoloji

Mikroçip (üzerinde farklı işlevlere sahip elektronik devreler bulunan çok küçük boyuttaki birleşik devreler), küresel konumlama sistemi (GPS), kablosuz internet, sensör gibi teknolojiler tüm dünyayı hızla değiştiriyor. Bu değişimin son yıllardaki ürünlerinden biri de giyilebilir teknolojiler. Giyilebilir teknolojiler vücuda bağlı oldukları için günlük işler yapılırken de rahatça kullanılabiliyor.

Teknoloji

 TEKNOFEST İstanbul Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali 17-22 Eylül tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda düzenleniyor.

Teknoloji

Bir grup araştırmacı çok sayıda ufak robotun bir araya gelmesiyle oluşan, herhangi bir merkezî kontrol birimi olmaksızın çevredeki uyaranlara tepki verebilen ve hareket edebilen bir robot geliştirdi.

Teknoloji

Günümüzün aktif araştırma alanlarından biri esnek elektronik cihazlar. Michigan Üniversitesinden Nicholas Kotov önderliğinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı yakın zamanlarda esnek, iletken malzemeler üretmek için yeni bir yöntem geliştirdi.

Teknoloji

1950’ler sinemada seyirci sayısının azaldığı yıllar olarak tarihe geçer. Bunun en önemli nedeni, şehirlere taşınan ailelerin, ucuz ve erişilebilir olmasından dolayı televizyonu eğlence aracı olarak seçmesiydi. Televizyon o yıllarda toplumda hızlı bir şekilde yaygınlaşıyordu ve birçok aile tarafından satın alınıyordu.

Teknoloji

Hassas Tarım ve Sürdürülebilir Uygulamaların Yaygınlaştırılması Projesi (HASSAS) sayesinde havacılık ve uzay teknolojileri kullanılarak çiftçilerimiz yenilikçi tarım uygulamalarından biri olan hassas tarım uygulamalarından yararlanabilecek.

Teknoloji

Hızla değişen ve yayılan bilgiyi takip etmek isteyenler için internete bağlı bilgisayar, mobil telefon ve tablet, giyilebilir teknoloji ürünü cihazlar gibi yeni medya araçları vazgeçilmez bir ihtiyaç hâline geldi.

Teknoloji

Japon otomobil üreticisi Toyota, yeni geliştirdikleri bir hibrit aracın test sürüşlerine başlayacaklarını açıkladı. Güneş paneliyle kaplı olan araç sadece elektrik motoruyla 56,3 kilometre yol yapabilecek.