Skip to content Skip to navigation

Karadelik Tarafından Ters Yöne Çevrilen Işık Işınları

Dr. Mahir E. Ocak
18/05/2020 - 17:24

Bir karadelik ve bu karadeliğe yaklaşmakta olan bir ışık ışını olduğunu düşünelim. Karadeliğin kütleçekimi sebebiyle ışığın hareket yönü değişecektir. Eğer ışık ışını karadeliğin olay ufkunu geçerse bir daha olay ufkunun dışına çıkmayı başaramayacak, karadeliğin merkezine doğru yol almaya devam edecektir. Ancak ışık ışınının karadeliğe düşmeden sadece hareket yönünü değiştirerek kaçıp kurtulması da mümkündür.

Bir ışık ışınının karadeliğe düşüp düşmeyeceği ve eğer kaçıp kurtulacaksa hareket yönünün ne ölçüde değişeceği ışığın başlangıçtaki hareket doğrultusuna ve karadeliğin kütlesine bağlı olarak değişir. Bazen ışık karadeliğin içine düşmez ancak karadeliğin çekimi sebebiyle hareket yönü neredeyse tersine döner. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı da 2012 yılında tamamlanan Rossi X-Işını Zamanlama Kâşifi (RXTE) görevi sırasında toplanan verilerde karadelikler tarafından hareket yönü tersine çevrilen ışık ışınlarının izlerine rastlamışlar. 

Araştırmacılar tarafından incelenen veriler kısaca XTE J1550-564 olarak adlandırılan, bir karadelik ve bir yıldızdan oluşan bir sisteme ait. Araştırmacılar karadeliği çevreleyen madde bulutunun içinden gelen ışığı incelediklerinde, bazı ışınların önce karadeliğin etrafında dönmeye başladıkları ancak karadeliğin çekiminden kaçıp kurtulmadan önce madde bulutundan yansıtıldıkları sonucuna varmışlar.

Araştırma ile ilgili detaylı bilgiye Dr. Riley M. T. Connors ve arkadaşlarının The Astrophysical Journal’de yayımladıkları makaleden ulaşabilirsiniz.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu, nötrinoların ve antinötrinoların birbirlerine dönüşme süreçleri arasında belirgin farklar tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapılan çalışmalar sonucunda mezosfer deliklerini aydınlatan yeni bir tür “kutup ışığı” keşfedildi.

Gökbilim ve Uzay

Son günlerde gökyüzünde ip gibi dizilmiş parlak noktaların geçişine tanık olmuş olabilirsiniz. Bu durumun nedeni, fütüristik projeleriyle bildiğimiz Elon Musk’ın sahip olduğu SpaceX şirketi tarafından geliştirilen Starlink projesi.

Gökbilim ve Uzay

Mayıs ayında Merkür ve Venüs’ü gün batımından sonra; Mars, Satürn ve Jüpiter’i ise gün doğumundan sonra gökyüzünde görebilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

TÜBİTAK tarafından düzenlenen canlı bilim söyleşilerinin dördüncüsü, 7 Mayıs 2020 tarihinde saat 17.00’de TÜBİTAK Bilim Genç YouTube kanalında canlı olarak yayınlanacak. 

Gökbilim ve Uzay

Güneş panellerinden yansıyan ışıklar sayesinde uyduları geceleri gökyüzünde rahatça görmek mümkün. Uydulardan yansıyan bu ışık, ışığa duyarlı gözlem aletleri tarafından da algılanıyor ve bu durum bazen verilerde bozulmalara sebep olabiliyor.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’dan Mars’a gitmek için neden belirli zamanlar daha uygun diye merak etmiş miydiniz?

Gökbilim ve Uzay

Bu soruyu cevaplayabilmek için ilk olarak ısının nasıl yayıldığını anlamamız gerekir. Isı ışıma, iletim ve konveksiyon olmak üzere üç yolla yayılır.

Gökbilim ve Uzay

Bütün dünyada hayatı etkileyen yeni tip koronavirüs salgını uzay çalışmalarını da olumsuz etkiledi. Birçok ülkede okullar kapanınca anne ve babalar da çocuklara bakmak üzere işi bırakmak ya da yavaşlatmak durumunda kaldı.

Gökbilim ve Uzay

Evrendeki toplam madde miktarının %85’ini karanlık madde oluşturur. Karanlık madde ışıkla etkileşmediği için doğrudan görülemez.