Skip to content Skip to navigation

Biyoloji Müzesi Projesi

28/04/2015 - 16:21

Biyoloji eğitimini daha verimli hale getirmek amacıyla okulumuzda bir Biyoloji Müzesi kurduk.

Giriş

Biyoloji (canlı bilimi); yeryüzündeki canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve cansız çevre (toprak, su, iklim vs.) ile olan ilişkilerini inceleyen ve araştıran bilim dalıdır. Bu kadar önemli olan bir bilim dalının okullarda sadece klasik anlatma metoduyla ve bazı bilimsel kavramların ezberletilmesiyle işlenmesi, sınavların çoktan seçmeli sorulara hapsedilmesi, biyoloji dersinin zamanla asıl ruhunu yitirmesine, ilgi görmemesine ve sevilmemesine sebep olmuştur. Ancak biyoloji eğitiminde yeni yöntemler kullanarak bu çok önemli bilim dalının daha çok sevilmesi ve daha iyi öğretilmesi sağlanabilir.

Amacı

Bu projede bir Biyoloji Müzesi kurarak ve bu müzeyi biyoloji eğitimlerinde kullanarak, biyoloji dersini, ülkemizde yapılan çeşitli sınavların (yazılılar, sözlüler, TEOG, YGS, LYS… gibi) etkisinden dolayı öğrencilerin gözünde kâbusa dönen, ezbere dayalı, sıkıcı, sevilmeyen, monoton, çalışılsa dahi yapılamayan, ülke genelinde başarı seviyesi düşük bir ders olmaktan kurtarıp öğrenci merkezli, proje kapsamında çalışılabilen, yaparak ve yaşayarak öğretme yöntemi temelli, eğlenceli, hareketli, görsellerin ve teknolojinin kullanıldığı, öğrenci konsantrasyonunun kolayca sağlanabildiği, öğrenci merak ve ilgisinin kendiliğinden oluştuğu, deney ve araştırmaların yapıldığı ruh haline bürünen, başarı ortalaması yüksek, sevilen ve tercih edilebilen bir ders haline getirmek amaçlanıyor.

Yöntem

Batman Petrol Lisesi’nde oluşturduğumuz Biyoloji Müzesi’nin amaç ve yapılış basamakları tarafımca öğrenci ve okul idaresine anlatılmıştır. Daha sonra çevremizde atıl durumda bulunan kavanoz, masa, sıra, dolap, canlı materyaller ve benzeri araç ve gereçler organize bir şekilde toplanmış ve kısa sürede çalışma bitirilmiştir. Müzede bulunan cam kavanozları öğrencilerimiz getirdi, dolap ve panoları ihtiyaç fazlası dolapların (kütüphanemize bağışlanan dolapların kapaklarından) kapaklarından, raflar, canlı bitkiler, kitaplık ve akvaryum öğrencilerimizin harçlıklarından, kimyasal maddeler, tohum, şifalı bitkiler ve balıkların bir kısmı, bilgisayar, projeksiyon cihazı vs., okul aile birliği tarafından, deneylerde kullanılan araç ve gereçler M. E. Bakanlığı’ndan sağlandı. Materyal ve araç gereçlerin araştırılması, toplanması, paketlenmesi, yerleştirilmesi gibi iş ve işlemlerse öğrenci merkezli olarak öğretmen gözetim ve denetiminde yapılmıştır.

Müzemizdeki bölümlerden ayrıntılı olarak söz edecek olursak; internet ve projeksiyon cihazı bağlantılı bilgisayardan belgesel film seyretme, internetten hazır renkli şekil indirme, uygulaması zor ve sakıncalı deneyleri yapmadan hazır seyretme, USB cihazı ile hazır yazılmış test çözme ve gerek görüldüğünde konularla alakalı arama motorlarından araştırma yapma amacıyla kullanılmaktadır. Bu bölüm, Bilim ve teknolojiden faydalanarak derste zaman kazanma, görsellik, dikkat toplama ve öğrencinin ilgisini çekme gibi amaçlar için kullanılmaktadır (şekil 1).

Diş, kemik, boynuz, iskelet çeşitleri bölümünde farklı şekil ve boyutta materyaller bulunmaktadır. Buradaki materyalleri örneğin destek ve hareket sistemi konusundaki oynamaz eklemlere kafatasındaki eklemler gösterilerek anlatılır. Bu materyaller herhangi bir koku ve mikrop bulaşmasına karşı plastik beyaz boya ile boyanarak panolara kuvvetli yapıştırıcılarla yapıştırılmıştır (Şekil 5-6).

Tüy ve telek çeşitlerinin olduğu bölümde farklı kuşlardan alınmış tüy ve teleklerin yanı sıra, yöreye has kirpilerde bulunan oklar bulunmaktadır. Bu materyaller yapıştırıcılarla panoya yapıştırılmıştır. Bu kısımdaki materyallerden örneğin kirpi oklarının yerel olduğunu bunların endemik canlı olarak korunması gerektiği yönündeki ifadelerle öğrencilerin yakın ve uzak çevreye merakı uyandırılıp çevreyi koruması yönünde bilinçleniyor (Şekil 9 -10).

Deniz kabuklarının olduğu kısımda yaklaşık 400 farklı renk, şekil ve boyutta midye ve salyangoz kabuğu ile kurutulmuş denizyıldızı, denizatı yapıştırıcılarla panoya yapıştırılmıştır. Bu bölümdeki materyallerden örneğin denizyıldızı canlıların sınıflandırılması ünitesindeki omurgasız hayvanların derisi dikenliler sınıfına dâhil olduğunu ilgili materyali öğrencilere gösterip dokundurarak anlatılmaktadır (Şekil 11-12).

            Biyoloji müzesinin oluşumunda görev alan ve bu ortamda ders yapan 130 öğrenciye 9 sorudan oluşan ön test, son test anket uygulaması ve elde edilen verilerin istatistiksel analizi yapılmıştır. Ayrıca müzeye ziyarete gelen her kademeden öğrenciler, akademisyenler, öğretmenler, idareciler, veliler ve diğer ziyaretçilerin görüşleri alınmıştır.

Sonuç ve Tartışma

Bu çalışmanın sonucunda çürümekte olan bir laboratuvar kısa sürede yaklaşık 1000 öğrenci proje, yapılandırmacı eğitim, öğrenci merkezli, yaparak ve yaşayarak, laboratuvar, soru ve cevap, beyin fırtınası, soru ve cevap, anlatım gibi eğitim ve öğretim yöntem ve teknikleri ışığında, cüzi bir maliyetle Biyoloji müzesine dönüştürülmüştür.

Uygulanan anketler sonucunda Biyoloji Müzesi’nin öğrencilerin biyoloji dersine ve çevreye olan merakı, sevgisi, araştırmaya olan ilgisi ve ders notu başarısına olumlu etki yaptığı söylenebilir. Biyoloji Müzesine gelen ziyaretçiler de, bu çalışmanın bilime, biyoloji eğitimine, öğrenmeye, çevreyi tanıyıp-öğrenmeye katkısının çok olduğunu dile getirmişlerdir.

Gerek yaptığımız anketlerin gerekse yüz yüze yapılan görüşmelerin sonuçlarına baktığımızda  diğer derslerinde bu tarzda işlenmesi halinde eğitim ve öğretime renk katacağı kanaatindeyiz.

Bu çalışmanın, dünyada başta biyoloji dersi olmak üzere diğer dersler içinde bir örnek teşkil edeceğini umuyoruz.

Kaynaklar

1- Turan, E., Liselerde biyoloji eğitiminin problemleri. Dokuz Eylül Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 1996.

2- Yaşar, Ş., Fen Bilgisi Öğretiminde Kullanılan Strateji, Yöntem ve Teknikler. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, ss. 61-80, 1998.

3- Yurdakul, D., Etkili biyoloji öğretimi için öğrenci ve öğretmen görüş ve beklentileri, Hacettepe Üniversitesi, Doktora Tezi, Ankara, www.sinifogretmeniyiz.biz/ogretim-yontem-ve-teknikleri-mesaj-3581-fo.

Ekip Tanıtımı

Biyoloji öğretmeni İbrahim Koç ve öğrencileri

İlgili İçerikler

Biyoloji

Doğada bazı hayvan türlerinin sayısı kıtlık, aşırı avlanma, iklim değişikliği ya da yaşam alanlarının daralması sonucu azalır. Hatta bu durum soylarının tamamen tükenmesine kadar gidebilir. Fakat bazen soyu tükendi diye düşündüğümüz türler uzun bir aradan sonra tekrar ortaya çıkar. Türkiye’deki bu türlerden biri de balık baykuşudur.

Biyoloji

Daha önce arıların sıfırı kavrayabildiği ve bu yüzden soyut matematikle ilgili kavramları anlamlandırabildiği üzerine gerçekleştirilen araştırmayı yürüten ekip arılar üzerinde çalışmaya devam etti ve arıların sembolleri sayılarla eşleştirebildiğini keşfetti.

Biyoloji

Bilim insanları, kuşların gagalarındaki bazı hücrelerin pusula işlevi gördüğünü ve bu durumun kuşların uzun ve karmaşık rotalarda yaptıkları yolculuklarda yön bulmalarına yardımcı olduğunu düşünüyordu. Fakat yakın zamanda yapılan bir araştırma, kuşların yönlerini kolaylıkla bulabilmesini sağlayan şeyin gözlerinde bulunan bir protein olduğunu gösterdi.

Biyoloji

ABD’deki Utah Sağlık Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacının yaptığı çalışmalar, Clostridia (20-30 ayrı bakteriyi içine alan bir sınıf) ba

Biyoloji

Dünyanın birçok yerinde bulunan kırlangıçkuyruklar yaklaşık 560 türe sahip bir kelebek ailesidir. İsimlerini, bazı türlerin kanatlarının altındaki kuyruğa benzer uzantılardan alırlar. Çoğunlukla tropik bölgelerde yaşarlar.

Biyoloji

Nanomalzemelere dayalı elektrokimyasal biyosensörler ve aptasensör teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaları nedeniyle 2015 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Biyoloji

Semenderlerin bacakları koptuğunda yeniden gelişir. Kertenkeleler düşmanlarını yanıltmak için kuyruklarını bırakır, daha sonra yeniden büyütür. Planarya solucanları, denizanaları ve denizşakayıkları ise bütün vücutlarını yeniden büyütebilir. 

Biyoloji

İnsan Genom Projesi ile insanların gen haritasının çıkarılması pek çok gelişmeye kapı araladı. Bunlardan biri de genetik testler. Genetik testler kan, tükürük gibi vücut sıvılarındaki hücrelerden elde edilen DNA’nın incelenmesine dayanıyor.

Biyoloji

Dünyada bilinen örümcek türlerinin sayısı 43.000’den fazladır. Bu örümcek türlerinin birçoğu zehirli olmasına rağmen zehirleri insanı öldürücü nitelikte değildir. Fakat 30 kadar türün zehrinin insanlar için tehlikeli olabileceği düşünülüyor.

Biyoloji

İnsan genomunun sadece %2’lik kısmı protein kodlar. Kodlamayan DNA ise geriye kalan %98’lik kısmı ifade etmek için kullanılan terimdir. Bir grup araştırmacının yaptığı çalışmalar, kodlamayan DNA’daki mutasyonların otizme yol açabileceğini gösteriyor.