Hawaii kıyılarında yaşayan kısa kuyruklu Hawaii kalamarı, vücudunda barındırdığı ışık üreten bakteriler sayesinde deniz tabanına düşen gölgesini neredeyse tamamen ortadan kaldırabilir. Bu dikkat çekici uyum, hayvanlar ve mikroorganizmalar arasında görülen en etkileyici simbiyotik ilişkilerden biridir.

Bitkiler bize yeşil görünür. Ancak bu renk, bitkinin doğrudan kendi yapısından kaynaklanan bir renk değil, ışığın bitki hücrelerindeki pigmentlerle etkileşiminin bir sonucudur.

Mendel’in bezelye bitkileriyle gerçekleştirdiği çaprazlama deneyleri, bezelyelerin şaşırtıcı bir düzen sergilediğini gösterir ve bu saptama hâlâ belli ölçüde geçerlidir. Ancak doğada genler çoğu zaman bu basit tabloyla sınırlı kalmaz. Kalıtım, çok daha karmaşık hatta beklenmedik biçimlerde işler.

Kış aylarında doğa sessizleşir. Kuşların çoğu göç eder, memeliler inlerine çekilir. Oysa bazı türler, kışı geçirmek için sıra dışı bir yol izler: Donmak.

Günümüzde temiz suya erişim dünyanın birçok bölgesinde ciddi bir sorun hâline geldi. Kirli suların arıtılması için kullanılan klasik yöntemler her zaman yeterli olmuyor. Bilim insanları bu soruna doğadan ilham alan bir çözüm geliştirdi: fotokataliz. Peki fotokataliz nedir ve ışık, suyu nasıl temizler?

Sofranıza gelen domates, patates, biber gibi meyvelerin oluşmasında bitkilerinin tamamlaması gereken çok önemli bir süreç var: tozlaşma! Doğada bitkilerin birbirinden farklı pek çok tozlaşma yöntemi bulunuyor. Gelin bu yöntemlerden birini yakından inceleyelim!

Özellikle sıcak yaz aylarında kötü ter kokusu birçok kişi için sorun olsa da bazı insanlar bu durumdan etkilenmez. Onlar terleseler bile neredeyse hiç koku yaymazlar. Bu durum özellikle Doğu Asya kökenli bireylerde yaygındır. Peki bu farklılığın nedeni nedir? Bu kişilerin ter bezleri farklı mı çalışıyor? Bilim insanları bu soruların yanıtını genetikte buldu.

Süt dişlerinden sonra gelen kalıcı dişler dışında üçüncü bir doğal diş seti geliştirilebilir mi?

Bilimsel araştırmalar kontrollü ve doğru dozlarda uygulandığında arı zehrinin sağlık açısından faydalı olabileceğini ortaya koyuyor.

Hiç bir buz parçasına dokunmadan veya gerçekten soğuk bir nesneye temas etmeden serinlik hissi yaşadınız mı? Mentol, bunu başarabilen nadir maddelerden biridir.

Dolaşım sistemi, vücudumuzun adeta taşıma ağıdır. Vücudumuzun her noktasına oksijen ve besin maddeleri taşıyan bu hayati sistem, kalbimizden başlayarak en ince kılcal damarlara kadar uzanır.

Sirkadiyen ritim, vücudumuzun günlük biyolojik işleyişini düzenleyen doğal bir zamanlayıcıdır. Uyku düzeni, hormon salınımı, vücut sıcaklığı gibi birçok biyolojik süreci düzenleyen sirkadiyen ritmi anlamak bireylerin genel sağlık ve yaşam kalitesini iyileştirmek açısından kritik öneme sahiptir.

2-3 yaşından önceki anılarımızı, örneğin ilk yaş günümüzü ya da ilk kelimelerimizi genellikle hatırlayamayız. Bu durumun nedeniyle ilgili görüşlerden biri, bebeklerin beyinlerinde bellek oluşumundan sorumlu bölgelerin gelişimini tamamlamamış olması. Ancak bebekler doğdukları andan itibaren bazı yüzleri ve sesleri örneğin annesininkileri tanımaya başlıyor. Birkaç aydan itibaren ise sık gördükleri insanları hatırlayabiliyor ve tanıyabiliyor.

Yapılan çalışmalar her bir burun deliğinden beyne iletilen kokuların, beyin tarafından iki ayrı sinyal olarak algılandığını gösteriyor.

 

Bilgisayarları birbirine bağlayan ağ sistemi gibi vücudumuzda da sinir ve organları birbirine bağlayan bir sistem olduğunu biliyor muydunuz?

Dilimizin yüzeyi papilla adı verilen çok sayıda küçük çıkıntı ile kaplıdır. Papillaları yiyeceklerin tadının algılamasını sağlayan bir çeşit vücut sensörü olarak düşünebiliriz. Bu sensörün çalışmasını sağlayan ise üzerindeki tat tomurcuklarıdır. Yiyeceklerin ağızda parçalanması sonucu açığa çıkan kimyasal maddeler tat tomurcukları tarafından algılanır. Bunun sonucunda oluşan sinyaller beyindeki tat merkezine ulaşır. Böylece yiyeceklerin tadını alırız.

Bir TÜBİTAK projesinde neler olup bittiğini hiç merak ettiniz mi? Bilim Genç olarak Çanakkale’de gerçekleştirilen TÜBİTAK 4004 projesine konuk olarak ortaokul öğrencilerinin deneyimlerine eşlik ettik.

Bir grup araştırmacı elektron mikroskobuyla görüntüler alarak meyve sineği larvalarının  beynini haritaladı. 

Tuzlu yiyecekler tükettiğinizde neden susadığınızı hiç düşündünüz mü?

Bir çiçeğin, bir parfümün ya da bir kahvenin kokusunu nasıl hemen aldığınızı hiç düşündünüz mü?