Skip to content Skip to navigation

Güneş Çok Sıcakken Uzay Neden Çok Soğuktur?

Ayşenur Okatan
21/04/2020 - 12:34

Güneş, Dünya’nın da içinde bulunduğu Güneş Sistemi’nin merkezinde yer alır. Işık ışınlarının etrafa yayıldığı ışıkküre katmanının sıcaklığı yaklaşık 5500°C’yken Güneş’in çekirdeğinin sıcaklığı 15.000.000°C’dir. Uzayın ortalama sıcaklığı ise -270,4°C civarındadır. Peki ama Güneş bu kadar sıcakken uzay neden çok soğuktur?

Bu soruyu cevaplayabilmek için ilk olarak ısının nasıl yayıldığını anlamamız gerekir. Isı ışıma, iletim ve konveksiyon olmak üzere üç yolla yayılır.

Güneş’teki enerji, Güneş’in çekirdeğinde gerçekleşen nükleer füzyon tepkimeleri sonucu oluşur. Bu süreçte hidrojen çekirdekleri helyuma dönüşür. Atmosferdeki gazlar Güneş’ten ışıma yoluyla gelen enerjiyi soğurur. Isınan gazlar çarpışarak birbirlerine enerji aktarır. Isının bu şekilde transferine ısı iletimi denir. Isının iletim yoluyla yayılmasına günlük hayattan şöyle bir örnek verebiliriz: İçinde sıcak su bulanan bir bardağa metal bir kaşık koyarsanız bir süre sonra kaşığın ısındığını ve elinizin hafifçe yandığını hissederseniz.

Isının yayılmasını sağlayan bir diğer yöntem ise konveksiyondur. Sıvı ya da gaz maddeler ısıtıldığında yapılarındaki moleküllerin kinetik enerjisi artar ve daha hızlı hareket etmeye başlarlar. Moleküller daha hızlı hareket ettikçe birbirlerinden uzaklaşır. Bu da ısınan bölgenin hacminin artmasına neden olur. Yoğunluğu azalan bölgedeki moleküller yukarı doğru sürüklenir. Böylece ısı enerjisi sıcak ortamdan soğuk ortama taşınır. Turizm bölgelerinde sıkça karşılaştığımız sıcak hava balonlarının yükselmesi için konveksiyon yönteminden yararlanılır.

Uzayın yoğunluğu çok düşük yani moleküller arasındaki mesafe çok fazla olduğu için uzaydaki moleküller birbirleriyle nadiren çarpışır. Bu yüzden ışık ışınlarını soğurarak enerji kazansalar bile bu enerjiyi birbirlerine aktaramazlar. Ayrıca kütleçekiminin çok zayıf olduğu ortamlarda konveksiyon da önemsizdir. Dolayısıyla uzayda ısı enerjisi iletim ya da konveksiyon yoluyla değil sadece ışıma yoluyla yayılır. Sonuç olarak Güneş’ten ya da başka bir yıldızdan yayılan ışınları soğurarak enerji kazanan moleküllerin bulunduğu bölgelerin dışında uzay çok soğuk kalır.

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu, nötrinoların ve antinötrinoların birbirlerine dönüşme süreçleri arasında belirgin farklar tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapılan çalışmalar sonucunda mezosfer deliklerini aydınlatan yeni bir tür “kutup ışığı” keşfedildi.

Gökbilim ve Uzay

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı da 2012 yılında tamamlanan Rossi X-Işını Zamanlama Kâşifi (RXTE) görevi sırasında toplanan verilerde karadelikler tarafından hareket yönü tersine çevrilen ışık ışınlarının izlerine rastlamışlar. 

Gökbilim ve Uzay

Son günlerde gökyüzünde ip gibi dizilmiş parlak noktaların geçişine tanık olmuş olabilirsiniz. Bu durumun nedeni, fütüristik projeleriyle bildiğimiz Elon Musk’ın sahip olduğu SpaceX şirketi tarafından geliştirilen Starlink projesi.

Gökbilim ve Uzay

Mayıs ayında Merkür ve Venüs’ü gün batımından sonra; Mars, Satürn ve Jüpiter’i ise gün doğumundan sonra gökyüzünde görebilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

TÜBİTAK tarafından düzenlenen canlı bilim söyleşilerinin dördüncüsü, 7 Mayıs 2020 tarihinde saat 17.00’de TÜBİTAK Bilim Genç YouTube kanalında canlı olarak yayınlanacak. 

Gökbilim ve Uzay

Güneş panellerinden yansıyan ışıklar sayesinde uyduları geceleri gökyüzünde rahatça görmek mümkün. Uydulardan yansıyan bu ışık, ışığa duyarlı gözlem aletleri tarafından da algılanıyor ve bu durum bazen verilerde bozulmalara sebep olabiliyor.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’dan Mars’a gitmek için neden belirli zamanlar daha uygun diye merak etmiş miydiniz?

Gökbilim ve Uzay

Bütün dünyada hayatı etkileyen yeni tip koronavirüs salgını uzay çalışmalarını da olumsuz etkiledi. Birçok ülkede okullar kapanınca anne ve babalar da çocuklara bakmak üzere işi bırakmak ya da yavaşlatmak durumunda kaldı.

Gökbilim ve Uzay

Evrendeki toplam madde miktarının %85’ini karanlık madde oluşturur. Karanlık madde ışıkla etkileşmediği için doğrudan görülemez.