Skip to content Skip to navigation

1970’ler: Sinemada Rönesans Dönemi

Dr. Vedat Güntay
21/02/2020 - 09:34

Jaws (1975) filminden bir sahne

Sinemada Rönesans (yeniden doğuş) dönemi olarak adlandırılan 1970’li yıllarda, sinema tarihine damgasını vuran filmler vizyona girdi. Bu dönemdeki teknolojik buluşlar, görsel efekt tasarımı alanında yeni tekniklerin ve yöntemlerin geliştirilmesine imkân sağladı ve bu yıllarda çekilen filmlerin başarılı olmasında ve sinemanın eski canlılığını kazanmasında önemli rol oynadı. 1970’li yıllarda üretilen filmler görsel efekt tasarımının yanı sıra seyircilerde yarattığı duygusal etki, film müzikleri ve yeni film türlerinin ortaya çıkması açısından modern film yapımının öncüleri hâline geldi. Francis Ford Coppola, George Lucas ve Steven Spielberg bu dönemde filmleriyle ilgi çeken yönetmenlerden oldu.

1970’li yılların başında, günümüzde de birçok uzun metrajlı filmde kullanılan IMAX (Image Maximum) film formatı icat edildi. Bu film formatı çok yüksek boyutta ve netlikte görüntü kapasitesine sahipti. Normal film kameralarında 35 mm film kullanılırken, IMAX’te 70 mm film kullanılabiliyordu.

IMAX kamerası

IMAX kamerası

1971 yılında yönetmenliğini Robert Wise’ın yaptığı Andromeda Esrarı adlı bilim kurgu filminde ilk defa dijital ortamda oluşturulan bir görüntü kullanıldı. Bu sayede filmlerde optik efektlere dayalı özel efektlerden dijital efekt tasarımı tekniklerine doğru bir geçiş yaşandı. Aynı yıl Henri Gouraud, dijital ortamda yüzeylerin pürüzsüz bir şekilde görüntülenmesini sağlayan yüzey gösterme yöntemini (Gouraud yöntemi) geliştirdi.

Yönetmenliğini Mel Stuart’ın yaptığı Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası (1971) filmi Roald Dahl’ın Charlie’nin Çikolata Fabrikası romanından uyarlandı. Filmde, bütün şekerleme ve çikolatalar maket olarak tasarlandı. Çikolata nehrinde yarım milyon litre su, çikolata tozu ve krema kullanıldı. Gerçek setler oluşturularak özel efekt tasarımı tekniklerinden yararlanıldı. 1972 yılında Ed Catmull Bir Bilgisayar Animasyonlu El isimli çalışmasıyla ilk defa dijital ortamda bir eli modelledi ve hareketlendirdi.

Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası (1971) filminden bir sahne

Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası (1971) filminden bir sahne

Francis Ford Coppola’nın yönetmenliğini yaptığı Baba (1972) filmi, 1940 dönemini çağrıştıran yapısı ve uzun süresiyle dikkat çekti ve tüm zamanların en iyi filmleri arasında yerini aldı. 1973 yılında ilk defa iki boyutlu bilgisayar grafiği görüntüsü dijital ortamda işlenerek uzun metrajlı bir filmde (yönetmenliğini Michael Crichton’un yaptığı Batı Dünyası filminde) kullanıldı. Gençlik Yılları (1973) adlı ilk uzun metrajlı filmini çeken George Lucas, gençlik yıllarını yaşadığı Kaliforniya’daki hayatını vizyona taşıdı. 1974 yılında Ed Catmull dijital ortamda çokgen yüzeylere doku kaplama tekniğini geliştirerek bilgisayarda gerçekçi görüntüler oluşturmanın yöntemini buldu.

Steven Spielberg’in yönetmenliğini yaptığı Jaws (1975) filmi aynı adı taşıyan Peter Benchley’in romanından uyarlanarak beyaz perdeye taşındı. Spielberg filmde kullandığı özel efektlerle canavar köpekbalığını sinemanın en korkulan karakterlerinden birisi hâline getirdi. Köpekbalığı karakterinin tamamı mekanik olarak inşa edildi. Aynı yıl Martin Newel tarafından ilk üç boyutlu model olarak bilinen ve bilgisayar grafikleri alanında hayli meşhur olan çaydanlık modeli (Utah teopot) üretildi. Yönetmenliğini Richard Heffron’un üstlendiği Geleceğin Dünyası (1976) filminde ilk defa üç boyutlu bilgisayar grafikleri kullanıldı.

Taksi Şoförü (1976) filminden bir sahne

Taksi Şoförü (1976) filminden bir sahne

Yönetmenliğini Martin Scorsese’nin yaptığı Taksi Şoförü (1976), başrolünde Robert De Niro ile öne çıkarken film kent yaşamındaki yabancılaşmayı, korku ve melodram film türlerinin unsurlarını birleştirerek ekranlara taşıdı. Film aynı zamanda bir karakterin iç psikolojisini etkili bir şekilde yansıtan yapımlardan biri oldu. Yönetmenliğini John G. Avildsen’in yaptığı, bir boksörün hayatını anlatan Rocky filmi 1977 yılında “En İyi Film Düzenleme”, “En İyi Yönetmen” ve “En İyi Film” dallarında üç Akademi Ödülü (Oscar Ödülü) birden kazanarak modern klasik filmler arasındaki yerini aldı.

Bu ayki yazımızda, 1970’li yıllarda sinemada görsel efekt tasarımı ve bilgisayar grafiği alanında yaşanan gelişmelere ve film yapım yöntemlerine değindik. Gelecek yazımızda 1977-1982 yılları arasında yaşanan gelişmelerin sinema endüstrisine neler getirdiğine değineceğiz.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Vedat Güntay
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi
Görsel İletişim Tasarımı Bölümü

İlgili İçerikler

Teknoloji

Vecnos tahta kalemi boyutlarında, 360 derece görüş alanına sahip bir kamera geliştirdi. Çevrenizdeki her şeyi tek kareye sığdırabilen bu kamera sayesinde artık paylaştığınız fotoğraflara ve videolara yeni bir bakış açısı getirebilirsiniz.

Teknoloji

Rensselaer Politeknik Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı, lityum iyon bataryalara rakip olarak görülen metal bataryaların geliştirilmesinin önündeki en önemi sorunlardan birine çözüm buldu.

Teknoloji

Bilim Genç olarak mart ayında objektiflerinizi çevrenizdeki teknolojik aletlere odaklamanızı istiyoruz. Fotoğrafınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Teknoloji etiketini eklemeyi unutmayın.

Teknoloji

Dünyanın en büyük havacılık festivallerinden biri olan TEKNOFEST’in teknoloji yarışmalarının başvuruları başladı. 23 farklı kategoride düzenlenecek yarışmalar için son başvuru tarihi 28 Şubat.

Teknoloji

Haberleşme sistemleri alanında uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmaları sebebiyle TÜBİTAK 2019 yılı Bilim Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. Erdal Arıkan ile 5G teknolojisi ve “kutupsal kodlama” ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Teknoloji

Vermont ve Thuft üniversitelerinde çalışan bir grup araştırmacı kurbağa embriyolarından alınan kök hücreleri kullanarak canlı robotlar üretti. Dr. Sam Kriegman ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale Proceedings of The National Academy of Sciences (USA)’da yayımlandı.

Teknoloji

16. TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 2 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren challenge.tubitak.gov.tr adresinden çevrimiçi olarak yapılacak.

Teknoloji

Günümüzün en dikkat çekici teknolojik gelişme alanlarından biri otonom sürüş teknolojileri. Bu dönemde geliştirilen otonom araçların öndeki araçla mesafeyi uygun değerde sabit tutmak, bulunulan şeridi takip etmek gibi işlevleri yerine getirmesi bekleniyor. 

Teknoloji

2020’de ismini en çok duyacağımız gökcismi muhtemelen Mars olacak. Mars’ın yüzeyine araç indirmeyi planlayan çeşitli uzay ajansları var. NASA, Mars 2020 aracıyla gezegenin yüzeyinden taş örnekleri toplamayı ve daha sonraları yapılması planlanan başka bir görevle de bu örnekleri Dünya’ya getirmeyi planlıyor.

Teknoloji

Elon Musk ağustos ayında Tesla elektrikli araçların bataryalarının 1,5 milyon kilometreden fazla dayanabileceğini söylemişti. Kanada’daki Dalhousie Üniversitesinde çalışan araştırmacıların geliştirdiği lityum iyon batarya teknolojisi 20 yıldan ya da 1,5 milyon kilometreden fazla sorunsuz çalışabiliyor.