Skip to content Skip to navigation

Abel Ödülü “Matematiğin Büyük Birleşik Kuramı”nın Sahibine

İlay Çelik Sezer
23/03/2018 - 16:56

Robert P. Langlands

Matematikçilere verilen en saygın ödüllerden biri olan Abel Ödülü’ne bu yıl, geniş bir yelpazede önemli uygulamaları olan şaşırtıcı bağlantılar keşfetmesinden ötürü Kanadalı matematikçi Robert Langlands layık görüldü.

Langlands’in “matematiğin büyük birleşik kuramı” olarak da nitelenen tahminleri, sayılar kuramı ve harmonik analiz alanları arasındaki bağlantıyı çok genel bir çerçeve içine oturtuyor. Langlands’in fikirleri o kadar kökten ve zengindi ki, sayılar kuramı ve harmonik analiz arasındaki iletişimi kurmak için önerdiği mekanizmalar, sonunda Langlands programı adı verilen büyük bir projeye dönüştü. Programa son elli yılın en iyi matematikçilerinden yüzlercesi dahil oldu. Modern matematikte başka hiçbir proje bu kadar geniş kapsamlı olmadı, bu kadar önemli sonuçlar ortaya koymadı ve bu kadar çok insanın katkısını içermedi.

Başka araştırmacılar programın kapsamını daha da genişleten pek çok çalışma yaptı. Hatta üç araştırmacı “büyük resmin” küçük parçalarını doğruladıkları için Fields Madalyası kazandı. Programın ortaya koyduğu bağlantıların kapsamı o kadar geniş ki bazen Langlands’in kendisini bile şaşırtıyor.

Langlands programı bir bakıma araştırmacıların matematik problemlerini bir alandan başka bir alana aktarabilmesini sağladı. Böylece örneğin bir alanda çözümsüz görünen bir problem diğer alanda çözülebiliyordu.

Robert P. Langlands 1936’da British Columbia’daki (Kanada) New Westminster’da doğdu. British Columbia Üniversitesi’nde 1957’de lisansını ve 1958’de yüksek lisansını tamamladıktan sonra 1960’da Yale Üniversitesi’nden doktorasını aldı. ODTÜ, Princeton ve Yale üniversitelerinde öğretim üyeliği yapan Langlands halen Princeton Üniversitesi’ndeki İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde, bir zamanlar Einstein’ın kullandığı bir ofiste profesörlük görevini sürdürüyor.

1967-1968’de Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Cahit Arf ile ofis komşuluğu yapan Langlands Türkçe, Almanca ve Rusça biliyor. 2009’da Yıldız Teknik Üniversitesi’nde, 2011’de Galatasaray Üniversitesi’nde Türkçe dersler vermiştir.

İlgili İçerikler

Matematik

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Mart 2020 sorusunu doğru çözenler arasından kura ile belirlenen 5 kişi TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye kazandı.

Matematik

Çiftlikteki her cüce tam olarak dört cüceyle arkadaştır ve birbiriyle arkadaş olan herhangi iki cücenin tam olarak bir ortak arkadaşı vardır. Buna göre, çiftlikteki toplam cüce sayısının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Mart 2020 sorusunu doğru çözenler belli oldu.

Matematik

Nisan ayının şifrebilim sorusu yayında.

Matematik

Enrico Fermi öğrencilerine ve arkadaşlarına sık sık cevabının kesin olarak belirlenmesi zor olan sorular sorardı. İşte size böyle bir soru...

Matematik

Alışveriş yaparken, yemek pişirirken, otomobil kullanırken, problem çözerken ya da spor yaparken... Günlük hayatımızın birçok anında farkında olmasak da matematikten faydalanırız. Çok eski zamanlardan beri hesap yapmak için kullanılan matematikteki rakamlar farklı medeniyetler tarafından farklı sembollerle ifade edilmişti.

Matematik

TÜBİTAK Bilim Genç Şifrebilim köşesi yayında. Mart ayından itibaren ayın şifrebilim sorusunu doğru çözenler arasından kura ile belirlenecek 5 kişiye TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye ediyoruz.

Matematik

100×100’lük bir satranç tahtasının bazı birim karelerine birer kale yerleştirilmiştir. Aynı satırda veya aynı sütunda bulunan ve aralarında başka kale bulunmayan kaleler...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Şubat 2020 sorusunun çözümünü görmek için tıklayın.

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Ocak 2020 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış bu listedeki ilk 3 kişi TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye kazandı.