Skip to content Skip to navigation

Abel Ödülü “Matematiğin Büyük Birleşik Kuramı”nın Sahibine

İlay Çelik Sezer
23/03/2018 - 16:56

Robert P. Langlands

Matematikçilere verilen en saygın ödüllerden biri olan Abel Ödülü’ne bu yıl, geniş bir yelpazede önemli uygulamaları olan şaşırtıcı bağlantılar keşfetmesinden ötürü Kanadalı matematikçi Robert Langlands layık görüldü.

Langlands’in “matematiğin büyük birleşik kuramı” olarak da nitelenen tahminleri, sayılar kuramı ve harmonik analiz alanları arasındaki bağlantıyı çok genel bir çerçeve içine oturtuyor. Langlands’in fikirleri o kadar kökten ve zengindi ki, sayılar kuramı ve harmonik analiz arasındaki iletişimi kurmak için önerdiği mekanizmalar, sonunda Langlands programı adı verilen büyük bir projeye dönüştü. Programa son elli yılın en iyi matematikçilerinden yüzlercesi dahil oldu. Modern matematikte başka hiçbir proje bu kadar geniş kapsamlı olmadı, bu kadar önemli sonuçlar ortaya koymadı ve bu kadar çok insanın katkısını içermedi.

Başka araştırmacılar programın kapsamını daha da genişleten pek çok çalışma yaptı. Hatta üç araştırmacı “büyük resmin” küçük parçalarını doğruladıkları için Fields Madalyası kazandı. Programın ortaya koyduğu bağlantıların kapsamı o kadar geniş ki bazen Langlands’in kendisini bile şaşırtıyor.

Langlands programı bir bakıma araştırmacıların matematik problemlerini bir alandan başka bir alana aktarabilmesini sağladı. Böylece örneğin bir alanda çözümsüz görünen bir problem diğer alanda çözülebiliyordu.

Robert P. Langlands 1936’da British Columbia’daki (Kanada) New Westminster’da doğdu. British Columbia Üniversitesi’nde 1957’de lisansını ve 1958’de yüksek lisansını tamamladıktan sonra 1960’da Yale Üniversitesi’nden doktorasını aldı. ODTÜ, Princeton ve Yale üniversitelerinde öğretim üyeliği yapan Langlands halen Princeton Üniversitesi’ndeki İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde, bir zamanlar Einstein’ın kullandığı bir ofiste profesörlük görevini sürdürüyor.

1967-1968’de Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Cahit Arf ile ofis komşuluğu yapan Langlands Türkçe, Almanca ve Rusça biliyor. 2009’da Yıldız Teknik Üniversitesi’nde, 2011’de Galatasaray Üniversitesi’nde Türkçe dersler vermiştir.

İlgili İçerikler

Matematik

Tüm birim kareleri beyaz olan 11 × 11’lik satranç tahtasının herhangi bir birim karesini seçip kırmızıya boyuyoruz. Bundan sonraki her adımda en son boyanmış kareyle...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Kasım 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Keloğlan cüceleri iki grup halinde mantar toplamak için ormana yolluyor. Dönüşte birinci gruptaki cücelerin cüce başına 59, ikinci gruptaki cücelerin ise cüce başına 14 mantar topladığını görüyor. Keloğlan, cücelerin moralini yükseltmek için...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Ekim 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Keloğlan 792 cücenin bulunduğu bir çiftlikte bir matematik etkinliği düzenliyor ve cücelerden hazırladığı 12 soruyu çözmelerini istiyor. Etkinlik sonunda Keloğlan her cücenin tam olarak 7 soru çözdüğünü ve...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Eylül 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Özdeş geometrik şekiller kullanarak yüzeyleri döşemek, çok eski zamanlardan beri insanların zihnini meşgul eden matematik problemlerinden biri. Bu amaçla kullanılabilecek çeşitli şekiller biliniyor. 

Matematik

Çiftlikteki 35 cücenin her biri on gün boyunca her gün ormandan birer mantar topladı. Keloğlan toplanan her mantarın beyaz veya kahverengi olduğunu, her beyaz mantarın 10 veya 20 gram...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Ağustos 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Bir ülkedeki bazı kent ikilileri arasında, her kentten tam olarak 10 farklı kente yapılacak şekilde karşılıklı uçak seferleri düzenleniyor. Herhangi bir A kentinden uçak seferi yapılmayan...