Skip to content Skip to navigation

Ağırlık Bir Kuvvettir

Namdar Gürsönmez
17/11/2017 - 15:59

Pek çok insan ağaçtan elma düştüğünü görmüş ve birçoğu bunun nedenini merak etmiştir. Isaac Newton ise merak etmekle kalmayıp bu ve benzeri olaylara bir açıklama getirmeye çalıştı. Newton, ağaçtan düşen elmaların Dünya’nın merkezine doğru yol almasını sağlayan kuvveti kütleçekimi (gravitasyon) olarak adlandırdı ve nesneler arasındaki kütleçekim yasalarını ortaya koydu. Newton’un kütleçekim yasaları sadece yere düşen nesnelerin hareketlerini değil, Ay’ın Dünya etrafındaki hareketini ve gezegenlerin yıldızlar etrafındaki hareketlerini de büyük bir doğrulukla açıklar. Dünya’nın cisimlere uyguladığı kütleçekim kuvveti, daima yerkürenin merkezine doğrudur. Bu kuvvete ağırlık denir.

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak kütleçekim kuvveti etkisi ile hareket eden bir düzenek tasarlayacağız.

Etkinlik için gerekli malzemeler:

  • 1 adet 17 x 30 cm boyutlarında maket karton
  • 1 adet 1 x 1 x 60 cm boyutlarında plastik kanal boru
  • 3 adet dikiş makinesi masurası 
  • 2 adet 3,5 x 3,5 cm boyutlarında maket karton
  • 4 adet tahta çubuk (dondurma çubuğu ya da tahta dil basacağı) 
  • 6 adet 1,5 x 3,5 cm boyutlarında tahta çubuk parçası
  • 2 adet 0,4 cm çapında, 2,5 cm uzunluğunda silindirik tahta parçası
  • 9 adet PET şişe kapağı (büyük boy)
  • 130 cm uzunluğunda naylon ip
  • 2 adet kurşun ağırlık
  • 2 adet çöp şiş (kalın)
  • 2 adet pipet
  • Silikon tabancası ve silikon
  • Tamir bandı
  • Tornavida
  • Kalem
  • Cetvel
  • Makas
  • Maket bıçağı

 

Etkinliğin yapılışı:

1. PET şişe kapaklarından sekizinin ortasına makas veya tornavida kullanarak çöp şişin geçebileceği şekilde birer delik açalım. Kapakları dört çift olacak şekilde silikon ve tamir bandı kullanarak görseldeki gibi birleştirelim.

 

2. 17 x 30 cm boyutlarındaki kartonun üzerine görseldeki gibi 3 x 3 cm’lik bir kare çizelim ve maket bıçağını kullanarak bu bölümü keselim.

 

3. Makas kullanarak pipetlerden iki tane 8 cm’lik, bir tane de 19 cm’lik üç parça keselim.

 

4. Pipetleri kartona görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim. 

 

5. Tekerlek olarak kullanacağımız kapakları görseldeki gibi çöp şişler ile pipetlere takalım.

 

6. Dikiş makinesi masurasını görseldeki gibi silikon ile çöp şişe sabitleyelim. 

 

7. Makas, tornavida ve maket bıçağı kullanarak tahta çubukların ikisinin uç kısımlarında silindirik tahta parçalarının geçebileceği delikler açalım. 

 

8. 1,5 x 3,5 cm boyutlarındaki tahta çubuk parçalarını kullanarak delikli ve deliksiz tahta çubukları görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim.

 

9. Geriye kalan dikiş makinesi masuralarını silindirik tahta parçalarına takalım ve  bunları da tahta çubuklardaki deliklere yerleştirip silikon ile sabitleyelim. Masuraların rahat hareket edebilmesine dikkat edelim.

 

10. Plastik kanal boruyu, dikiş makinesi masuralarının bulunduğu düzeneğin ortasına gelecek şekilde görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim.

 

11. Plastik kanal boru ve üstündeki düzeneği kartonun üzerine yerleştirelim.

 

  • Bunun için önce karton üzerinde plastik kanal boruyu yerleştireceğimiz yeri görseldeki gibi belirleyelim ve o bölümü maket bıçağı ile keselim.

 

  • Ardından plastik kanal boruyu karton üzerinde açtığımız kısma yerleştirip silikon ile sabitleyelim.

 

12. 3,5 x 3,5 cm boyutlarındaki kartonları görseldeki gibi keselim.

 

13. Karton parçalarını plastik kanal borunun alt kısmına görseldeki silikon ile sabitleyelim. 

 

14. Geriye kalan PET şişe kapağını görseldeki gibi karton üzerine silikon ile sabitleyelim.

 

15. Naylon ipin bir ucunu kurşun ağırlığa, diğer ucunu da arka tekerlekteki masuraya bağlayalım ve ipi düzeneğe görseldeki gibi yerleştirelim.

 

16. Arka tekerleğe bağlı masurayı saat yönünde döndürerek ipi masuraya saralım. Düzeneğimiz artık çalışmaya hazır. 

 

17. Masurayı saat yönünde döndürdüğümüzde ipin diğer ucundaki kurşun ağırlık yukarıya doğru çıkar ve kütleçekim kuvvetinin etkisinde kalarak bir ağırlığa sahip olur. Düzeneği serbest bıraktığımızda kurşun ağırlık kütleçekim kuvvetinin etkisiyle aşağı doğru hareket ederken arka tekerleğe bağlı masurayı döndürerek düzeneğin ileri doğru hareket etmesini sağlar.

 

 

 

Tekerleklerin çapını ve plastik kanal borunun uzunluğunu artırarak düzeneğimizin daha fazla yol almasını sağlayabiliriz.

 

Kaynak:

Komisyon, 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabı, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi, Ankara, 2012.

 

 

 

 

İlgili İçerikler

Fizik

Arthur Ashkin optik cımbızların icadı, Gérard Mourou ve Donna Strickland ise yüksek yoğunluklu yüksek enerjili lazer atımlarının üretilmesine imkân veren bir yöntem geliştirmeleri sebebiyle Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü.

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde yüzey gerilimi etkisiyle yüzen kâğıttan bir balık tasarlıyoruz.

Fizik

Fosil yakıtların alternatifi olabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarının bulunmasına ve yaygınlaştırılmasına yönelik çabalar gün geçtikçe artıyor.

Fizik

Genel görelilik kuramı geliştirildiğinden beri pek çok testten başarıyla geçti. Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bir makalede araştırmacılar, genel görelilik kuramının tahminleriyle uyumlu sonuçlar elde etti.

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde yoğunluk ve basınç kavramlarından yararlanarak kendi kartezyen dalgıcımızı tasarlıyoruz.

Fizik

Metalik mavi renkli kelebekler, yanardöner renkli meyveler, altın rengi kabuğa sahip böcekler... Peki, bu renklerin hiçbirinin kaynağının boyalar ya da pigmentler olmadığını biliyor muydunuz? Öyleyse bu ışıl ışıl parıldayan renkler nasıl ortaya çıkıyor?

Fizik

ABD’de uzunluk ölçüsü olarak metre yerine yard, feet ve inç; kütle ölçüsü olarak kilogram yerine pound ve ons gibi metrik olmayan ölçü birimlerinin kullanılması dikkatinizi çekmiştir. Peki, ABD’de bu ölçü birimlerinin kullanılmasında Karayip korsanlarının da payı olduğunu biliyor muydunuz?

Fizik

Elektrik ve nükleer enerji santrallerinde soğutma amacıyla kullanılan suların büyük kısmı buharlaşarak atmosfere karışır. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde çalışan bir grup araştırmacı bu kayıp suları geri kazanmak için yeni bir yöntem geliştirdi.

Fizik

Mikroakışkan çipler, mikrolitre ve daha küçük hacimlerdeki akışkanların mikro ölçekteki (metrenin milyonda biri) kanallar içerisinde kontrol edilm

Fizik

Baryon grubu parçacıklar üç kuarktan oluşur. Uluslararası bir araştırma grubu, di-Omega olarak adlandırılan bir parçacığın doğada var olabileceğini ileri sürdü. Baryon türü iki omega parçacığının bir araya gelmesiyle oluşan di-Omegaların Avrupa ve Japonya’daki parçacık hızlandırıcılarda üretilebileceği düşünülüyor.