Skip to content Skip to navigation

Ağırlık Bir Kuvvettir

Namdar Gürsönmez
17/11/2017 - 15:59

Pek çok insan ağaçtan elma düştüğünü görmüş ve birçoğu bunun nedenini merak etmiştir. Isaac Newton ise merak etmekle kalmayıp bu ve benzeri olaylara bir açıklama getirmeye çalıştı. Newton, ağaçtan düşen elmaların Dünya’nın merkezine doğru yol almasını sağlayan kuvveti kütleçekimi (gravitasyon) olarak adlandırdı ve nesneler arasındaki kütleçekim yasalarını ortaya koydu. Newton’un kütleçekim yasaları sadece yere düşen nesnelerin hareketlerini değil, Ay’ın Dünya etrafındaki hareketini ve gezegenlerin yıldızlar etrafındaki hareketlerini de büyük bir doğrulukla açıklar. Dünya’nın cisimlere uyguladığı kütleçekim kuvveti, daima yerkürenin merkezine doğrudur. Bu kuvvete ağırlık denir.

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak kütleçekim kuvveti etkisi ile hareket eden bir düzenek tasarlayacağız.

Etkinlik için gerekli malzemeler:

  • 1 adet 17 x 30 cm boyutlarında maket karton
  • 1 adet 1 x 1 x 60 cm boyutlarında plastik kanal boru
  • 3 adet dikiş makinesi masurası 
  • 2 adet 3,5 x 3,5 cm boyutlarında maket karton
  • 4 adet tahta çubuk (dondurma çubuğu ya da tahta dil basacağı) 
  • 6 adet 1,5 x 3,5 cm boyutlarında tahta çubuk parçası
  • 2 adet 0,4 cm çapında, 2,5 cm uzunluğunda silindirik tahta parçası
  • 9 adet pet şişe kapağı (büyük boy)
  • 130 cm uzunluğunda naylon ip
  • 2 adet kurşun ağırlık
  • 2 adet çöp şiş (kalın)
  • 2 adet pipet
  • Silikon tabancası ve silikon
  • Tamir bandı
  • Tornavida
  • Kalem
  • Cetvel
  • Makas
  • Maket bıçağı

 

Etkinliğin yapılışı:

1. Pet şişe kapaklarından sekizinin ortasına makas veya tornavida kullanarak çöp şişin geçebileceği şekilde birer delik açalım. Kapakları dört çift olacak şekilde silikon ve tamir bandı kullanarak görseldeki gibi birleştirelim.

 

2. 17 x 30 cm boyutlarındaki kartonun üzerine görseldeki gibi 3 x 3 cm’lik bir kare çizelim ve maket bıçağını kullanarak bu bölümü keselim.

 

3. Makas kullanarak pipetlerden iki tane 8 cm’lik, bir tane de 19 cm’lik üç parça keselim.

 

4. Pipetleri kartona görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim. 

 

5. Tekerlek olarak kullanacağımız kapakları görseldeki gibi çöp şişler ile pipetlere takalım.

 

6. Dikiş makinesi masurasını görseldeki gibi silikon ile çöp şişe sabitleyelim. 

 

7. Makas, tornavida ve maket bıçağı kullanarak tahta çubukların ikisinin uç kısımlarında silindirik tahta parçalarının geçebileceği delikler açalım. 

 

8. 1,5 x 3,5 cm boyutlarındaki tahta çubuk parçalarını kullanarak delikli ve deliksiz tahta çubukları görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim.

 

9. Geriye kalan dikiş makinesi masuralarını silindirik tahta parçalarına takalım ve  bunları da tahta çubuklardaki deliklere yerleştirip silikon ile sabitleyelim. Masuraların rahat hareket edebilmesine dikkat edelim.

 

10. Plastik kanal boruyu, dikiş makinesi masuralarının bulunduğu düzeneğin ortasına gelecek şekilde görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim.

 

11. Plastik kanal boru ve üstündeki düzeneği kartonun üzerine yerleştirelim.

 

  • Bunun için önce karton üzerinde plastik kanal boruyu yerleştireceğimiz yeri görseldeki gibi belirleyelim ve o bölümü maket bıçağı ile keselim.

 

  • Ardından plastik kanal boruyu karton üzerinde açtığımız kısma yerleştirip silikon ile sabitleyelim.

 

12. 3,5 x 3,5 cm boyutlarındaki kartonları görseldeki gibi keselim.

 

13. Karton parçalarını plastik kanal borunun alt kısmına görseldeki silikon ile sabitleyelim. 

 

14. Geriye kalan pet şişe kapağını görseldeki gibi karton üzerine silikon ile sabitleyelim.

 

15. Naylon ipin bir ucunu kurşun ağırlığa, diğer ucunu da arka tekerlekteki masuraya bağlayalım ve ipi düzeneğe görseldeki gibi yerleştirelim.

 

16. Arka tekerleğe bağlı masurayı saat yönünde döndürerek ipi masuraya saralım. Düzeneğimiz artık çalışmaya hazır. 

 

17. Masurayı saat yönünde döndürdüğümüzde ipin diğer ucundaki kurşun ağırlık yukarıya doğru çıkar ve kütleçekim kuvvetinin etkisinde kalarak bir ağırlığa sahip olur. Düzeneği serbest bıraktığımızda kurşun ağırlık kütleçekim kuvvetinin etkisiyle aşağı doğru hareket ederken arka tekerleğe bağlı masurayı döndürerek düzeneğin ileri doğru hareket etmesini sağlar.

 

 

 

Tekerleklerin çapını ve plastik kanal borunun uzunluğunu artırarak düzeneğimizin daha fazla yol almasını sağlayabiliriz.

 

Kaynak:

Komisyon, 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabı, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi, Ankara, 2012.

 

 

 

 

İlgili İçerikler

Fizik

Baryon grubu parçacıklar üç kuarktan oluşur. Uluslararası bir araştırma grubu, di-Omega olarak adlandırılan bir parçacığın doğada var olabileceğini ileri sürdü. Baryon türü iki omega parçacığının bir araya gelmesiyle oluşan di-Omegaların Avrupa ve Japonya’daki parçacık hızlandırıcılarda üretilebileceği düşünülüyor.

Fizik

Farklı düğüm yapılarının dayanıklılıkları üzerine pek çok araştırma yapıldıysa da bir düğümün nasıl olup da kendi kendine açıldığına dair bir çalışma yapılmamıştı. Ta ki bir akademisyen küçük kızının ayakkabı bağcıklarının neden sürekli çözüldüğünü merak edene kadar. Bunun üzerine iki öğrencisiyle birlikte koşu sırasında ayakkabı bağcığının ne gibi etkilere maruz kaldığını yakından gözlemledi.

Fizik

Hem bilimsel çalışmalar hem de günlük hayattaki pek çok etkinlik için kendi içinde tutarlı ölçüm birimlerine ihtiyaç vardır. Günümüzde bu amaçla yaygın şekilde kısaca SI olarak adlandırılan Uluslararası Birim Sistemi (Système international d’unités) kullanılsa da henüz arzu edilen düzeye erişilebilmiş değil.

Fizik

Ölçü birimlerine bir standart getirmek için 1790’larda Fransa’da metrik sistem oluşturulmuştu.

Fizik

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı tarafından üniversite öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması, Özel Sektöre Yönelik Lisans Bitirme Tezleri Yarışması ve Öncelikli Alanlarda Üniversite Öğrencileri Proje Yarışması başvuruları bugün başladı.

Fizik

Kristal kadar berrak yağmur damlaları, turkuaz rengi okyanuslar ya da pembe göller... Hepsi sudan meydana gelmelerine rağmen renkleri farklı. Çünkü suyun rengini su moleküllerinin ışıkla etkileşiminin yanı sıra suyun içinde çözünmüş ya da asılı halde bulunan başka maddeler de etkiler.

Fizik

14. Uluslararası Masterclasses organizasyonu kapsamında Konya Bilim Merkezi’nde düzenlenen etkinlikte, Türkiye genelindeki farklı okullardan lise öğrencileri Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) gerçekleştirilen deneylerin verilerini analiz ederek parçacık fiziği alanındaki en güncel çalışmalar hakkında bilgi edinme ve CERN deneylerinin bir parçası olma imkânını yakaladı.

Fizik

Tehlikeli trafik kazalarının birçoğu sisli havalarda meydana gelir. Bu nedenle sürücüler görüş mesafesinin belirgin derecede düştüğü sisli hava koşullarında hızlarını düşürmeleri gerektiğini bilir. Ancak araştırmalar sisin, çevremizde hareket eden nesnelerin hızlarını gerçekte olduğundan farklı algılamamıza neden olduğunu gösteriyor.

Fizik

İngiliz fizikçi Stephen Hawking 76 yaşında hayatını kaybetti. Cambridge Üniversitesi’nden yapılan açıklamada kuramsal fizikçinin 14 Mart Çarşamba gününün ilk saatlerinde Cambridge’deki evinde hayata gözlerini yumduğu belirtildi.

Fizik

Sürtünme kuvveti üzerine ilk bilimsel çalışmayı 500 yıldan daha uzun bir süre önce Leonardo da Vinci yapmıştı. Da Vinci’nin vardığı sonuç, sürtünme kuvvetiyle normal kuvvet arasında doğrusal bir ilişki olduğuydu. Peki, bugün hâlâ mühendisler tarafından kullanılan bu yasa gerçekten doğru mu?