Skip to content Skip to navigation

Ağırlık Bir Kuvvettir

Namdar Gürsönmez
17/11/2017 - 15:59

Pek çok insan ağaçtan elma düştüğünü görmüş ve birçoğu bunun nedenini merak etmiştir. Isaac Newton ise merak etmekle kalmayıp bu ve benzeri olaylara bir açıklama getirmeye çalıştı. Newton, ağaçtan düşen elmaların Dünya’nın merkezine doğru yol almasını sağlayan kuvveti kütleçekimi (gravitasyon) olarak adlandırdı ve nesneler arasındaki kütleçekim yasalarını ortaya koydu. Newton’un kütleçekim yasaları sadece yere düşen nesnelerin hareketlerini değil, Ay’ın Dünya etrafındaki hareketini ve gezegenlerin yıldızlar etrafındaki hareketlerini de büyük bir doğrulukla açıklar. Dünya’nın cisimlere uyguladığı kütleçekim kuvveti, daima yerkürenin merkezine doğrudur. Bu kuvvete ağırlık denir.

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak kütleçekim kuvveti etkisi ile hareket eden bir düzenek tasarlayacağız.

Etkinlik için gerekli malzemeler:

  • 1 adet 17 x 30 cm boyutlarında maket karton
  • 1 adet 1 x 1 x 60 cm boyutlarında plastik kanal boru
  • 3 adet dikiş makinesi masurası 
  • 2 adet 3,5 x 3,5 cm boyutlarında maket karton
  • 4 adet tahta çubuk (dondurma çubuğu ya da tahta dil basacağı) 
  • 6 adet 1,5 x 3,5 cm boyutlarında tahta çubuk parçası
  • 2 adet 0,4 cm çapında, 2,5 cm uzunluğunda silindirik tahta parçası
  • 9 adet PET şişe kapağı (büyük boy)
  • 130 cm uzunluğunda naylon ip
  • 2 adet kurşun ağırlık
  • 2 adet çöp şiş (kalın)
  • 2 adet pipet
  • Silikon tabancası ve silikon
  • Tamir bandı
  • Tornavida
  • Kalem
  • Cetvel
  • Makas
  • Maket bıçağı

 

Etkinliğin yapılışı:

1. PET şişe kapaklarından sekizinin ortasına makas veya tornavida kullanarak çöp şişin geçebileceği şekilde birer delik açalım. Kapakları dört çift olacak şekilde silikon ve tamir bandı kullanarak görseldeki gibi birleştirelim.

 

2. 17 x 30 cm boyutlarındaki kartonun üzerine görseldeki gibi 3 x 3 cm’lik bir kare çizelim ve maket bıçağını kullanarak bu bölümü keselim.

 

3. Makas kullanarak pipetlerden iki tane 8 cm’lik, bir tane de 19 cm’lik üç parça keselim.

 

4. Pipetleri kartona görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim. 

 

5. Tekerlek olarak kullanacağımız kapakları görseldeki gibi çöp şişler ile pipetlere takalım.

 

6. Dikiş makinesi masurasını görseldeki gibi silikon ile çöp şişe sabitleyelim. 

 

7. Makas, tornavida ve maket bıçağı kullanarak tahta çubukların ikisinin uç kısımlarında silindirik tahta parçalarının geçebileceği delikler açalım. 

 

8. 1,5 x 3,5 cm boyutlarındaki tahta çubuk parçalarını kullanarak delikli ve deliksiz tahta çubukları görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim.

 

9. Geriye kalan dikiş makinesi masuralarını silindirik tahta parçalarına takalım ve  bunları da tahta çubuklardaki deliklere yerleştirip silikon ile sabitleyelim. Masuraların rahat hareket edebilmesine dikkat edelim.

 

10. Plastik kanal boruyu, dikiş makinesi masuralarının bulunduğu düzeneğin ortasına gelecek şekilde görseldeki gibi silikon ile sabitleyelim.

 

11. Plastik kanal boru ve üstündeki düzeneği kartonun üzerine yerleştirelim.

 

  • Bunun için önce karton üzerinde plastik kanal boruyu yerleştireceğimiz yeri görseldeki gibi belirleyelim ve o bölümü maket bıçağı ile keselim.

 

  • Ardından plastik kanal boruyu karton üzerinde açtığımız kısma yerleştirip silikon ile sabitleyelim.

 

12. 3,5 x 3,5 cm boyutlarındaki kartonları görseldeki gibi keselim.

 

13. Karton parçalarını plastik kanal borunun alt kısmına görseldeki silikon ile sabitleyelim. 

 

14. Geriye kalan PET şişe kapağını görseldeki gibi karton üzerine silikon ile sabitleyelim.

 

15. Naylon ipin bir ucunu kurşun ağırlığa, diğer ucunu da arka tekerlekteki masuraya bağlayalım ve ipi düzeneğe görseldeki gibi yerleştirelim.

 

16. Arka tekerleğe bağlı masurayı saat yönünde döndürerek ipi masuraya saralım. Düzeneğimiz artık çalışmaya hazır. 

 

17. Masurayı saat yönünde döndürdüğümüzde ipin diğer ucundaki kurşun ağırlık yukarıya doğru çıkar ve kütleçekim kuvvetinin etkisinde kalarak bir ağırlığa sahip olur. Düzeneği serbest bıraktığımızda kurşun ağırlık kütleçekim kuvvetinin etkisiyle aşağı doğru hareket ederken arka tekerleğe bağlı masurayı döndürerek düzeneğin ileri doğru hareket etmesini sağlar.

 

 

 

Tekerleklerin çapını ve plastik kanal borunun uzunluğunu artırarak düzeneğimizin daha fazla yol almasını sağlayabiliriz.

 

Kaynak:

Komisyon, 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabı, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi, Ankara, 2012.

 

 

 

 

İlgili İçerikler

Fizik

2019 yılı TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 7 Mart’a kadar devam edecek. Yarışlar 16-22 Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Fizik

Basit makineler, çok az parçadan oluşan ve genellikle tek bir kuvvetin kullanıldığı araçlardır.

Fizik

Kitap ödüllü Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayının konusu “Hareket”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Hareket etiketini eklemeyi unutmayın!

Fizik

Elektrik ve elektronik mühendisliğinde biyomalzeme tabanlı fotonik aygıtlar konusundaki uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalarıyla 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Dr. Sedat Nizamoğlu ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Uluslararası Birim Sistemi’nde (SI) değişiklikler yapılmasına karar verildi. 20 Mayıs’tan itibaren geçerli olacak yeni birimlerde fiziksel nesnelere yapılan hiçbir referans kalmadı. SI’nın temelini oluşturan yedi temel birim, yedi sabit üzerinden tanımlanacak.

Fizik

Ambalaj lastiğini serbest bıraktıktan sonra bazen lastik parmağımıza çarpar ve canımızı acıtır. Peki, lastik eski haline dönerken çok hızlı bir şekilde hareket etmesine rağmen neden bazen parmağımıza çarparken bazen çarpmaz?

Fizik

Prof. Dr. Zafer Durusoy ile kurucusu olduğu Hacettepe Teknopark’taki Nanovak firmasında ürettikleri vakum odaları ve vakum odalarının kullanım alanlarıyla ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde aralık ayında doğayı, insanları, hayvanları ya da fotoğrafınızın odağındaki diğer nesneleri siyah-beyaz ifade etmenizi istemiştik. Bu süreçte #SiyahBeyaz etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi.

Fizik

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nin (CERN) lisans ve yüksek lisans öğrencilerine yönelik düzenlediği CERN yaz öğrenci programı (CERN openlab) başvuruları 31 Ocak’a kadar devam ediyor.

Fizik

"Evren genişliyor" dediğimizde aklımıza evrenin en uç noktasının hiçliğe doğru gittiği gibi bir düşünce gelebilir. Oysa evrenin genişlemesini bir balonun şişmesine benzetmek daha doğru olabilir.