Skip to content Skip to navigation

Akıllı Telefonlardaki Elementler

İbrahim Özay Semerci
20/10/2014 - 11:54

Akıllı telefonlar sahip oldukları özelliklerle hayatımızın vazgeçilmez parçaları haline geldi. Onlarsız evden dışarı adım atmak bir yana, uyanık olduğumuz her saniye yanımızdan ayırmıyoruz. Akıllı telefonlar üretilirken kimisine ismen aşina olduğumuz kimisinin ismini bile duymadığımız pek çok element kullanılıyor. Gelin, bu elementlere kısaca bir göz atalım.

Akıllı telefonların dokunmatik ekranları üretilirken alüminyum oksit ve silikondioksit karışımı olan alüminosilikat cam kullanılır. Bu camlar üretim esnasında sıcak, erimiş tuza konur. Böylece küçük sodyum iyonları camı terk ederken daha büyük olan potasyum iyonları onların yerine geçer. Bu sayede camlar daha sağlam hale gelir. Camın dokunmatik özellik kazanması için ince, şeffaf ve iletken indiyum oksit katmanı camın üzerine kaplanır. Ayrıca itriyum, lantan, praseodimyum, öropiyum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum gibi pek çok nadir toprak elementi dokunmatik ekranlardaki renkleri oluşturmak için çok küçük miktarlarda kullanılır. Lantan, seryum, praseodimyum gibi elementler ise parlak ekran üretiminde kullanılıyor.

Akıllı telefonlarda pil (batarya) olarak lityum-iyon bataryalar kullanılıyor. Lityum kobalt oksit pillerde anot (pozitif elektrot) olarak, grafit (karbon) katot (negatif elektrot) olarak kullanılıyor. Pil şarj olurken anottaki lityumlar katot olarak davranan grafit elektrotun katmanlarına gider. Pil çalışırken lityum iyonları anota geri döner.

Elektronik aksamda pek çok element ve bu elementlerin bileşikleri bulunur. Telefonun çipi silikondioksitten oluşur. Ancak silikondioksit iletken olmadığından doplama denilen bir teknikle bazı bölümleri çıkarılır ve fosfor, antimon, arsenik, bor, indiyum veya galyum gibi bazı başka elementlerle bu kısımlara eklenerek çipe iletkenlik kazandırılır. Ayrıca bakır, demir, gümüş, tantal, platin, paladyum gibi elementler de elektronik aksamda kullanılır. Kalay ve kurşun içeren lehimlerle parçalar birbirine bağlanır.

Mikrofon ve hoparlördeki mıknatıslar genellikle neodimyum-demir-bor alaşımı olmakla birlikte disprosyum ve praseodimyum da alaşımlarda sıkça kullanılır. Bu elementler ayrıca telefonun titreşim aksamlarında da bulunur. Hoparlör üretiminde gadolinyum ve terbiyum elementlerinden de faydalanılır.

Akıllı telefon kasaları ise plastik veya metal olabiliyor. Plastik kasalar karbon içerirken metal kasalar magnezyum içeren alaşımlardan meydana gelir. Kasalara ateşe karşı daha dayanıklı olması için bromlu bileşikler de ekleniyor, ancak içinde brom olmayan organik bileşikler daha sık kullanılmaya başlandı.

Akıllı telefonların kullanımı giderek artıyor ve üreticiler kısa aralıklarla üst modelleri piyasaya sürüyor. Her yıl milyonlarca telefon piyasadan çekiliyor ve çok daha fazlası üretiliyor. Akıllı telefonlarda kullanılan bu elementleri bulmak ve yeraltından çıkarmak için yapılan faaliyetler sonucu madenlerin bulunduğu yerlerde bitki örtüsü zarar görebiliyor, toprak erozyonu meydana gelebiliyor ve havayı, toprağı, suyu etkileyen atıklar oluşabiliyor. Bu nedenle bilinçli tüketiciler olmalı ve kullanılmayan akıllı telefonların geri dönüşüme girmesi için daha fazla çabalamalıyız. Aksi takdirde madenler verimsizleşecek ve yaşadığımız çevre bu durumdan olumsuz etkilenecek.

İlgili İçerikler

Kimya

İnsan vücudu sürekli ısı yayar. Uzak geçmişte bu ısıyı düzenlemenin tek yolu daha kalın ya da daha ince kıyafetler giymekti. Geçtiğimiz yüzyılda kumaşlar üzerine yapılan bilimsel çalışmalarsa bu durumu değiştirdi. Günümüzde uzun mesafe koşucularının vücutlarını serin tutan ya da dağcıların vücutlarını sıcak tutan kumaşlar var.

Kimya

Parlak ve canlı renkli kalemler veya boyalar kullanmayı birçoğumuz severiz. Peki, bu boya renklerinin nasıl oluştuğunu hiç merak ettiniz mi? Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kâğıt kromatografisi yöntemini kullanarak keçeli kalemin içindeki mürekkebi ayrıştırıp inceleyeceğiz. 

Kimya

Câbir bin Hayyan, deney ve teoriye dayalı kimyanın ortaya çıkmasının öncüsü kabul ediliyor.  Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında Câbir bin Hayyan’a özel bir başlık ayırmış.

Kimya

Bugün 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü. Bugüne özel olarak sizler için 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’nü kazanan Doç. Dr. İmren Hatay Patır ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Kimya

Dimitri Mendeleyev periyodik tablonun ilk versiyonunu 150 yıl önce, 1 Mart 1869’da ortaya koymuştu. Bilinen 63 elementten oluşan periyodik tablonun bu taslak hali yıllar içinde birçok bilim insanının katkısıyla gelişti.

Kimya

Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’ndan bilim insanlarının öncülüğünde bir grup araştırmacı zirkonyum-88 elementinin nötron soğurma olasılığın

Kimya

TÜBİTAK Bilim Genç, Birleşmiş Milletler’in 2019 yılını "Kimyasal Elementlerin Periyodik Tablosu Uluslararası Yılı" ilan etmesini etkileşimli mobil uygulaması ile kutluyor.

Kimya

Yemeğinizi pişirirken aslında her aşamada farklı bir bilimsel süreç gerçekleştiğini biliyor muydunuz? Biyoloji, fizik, kimya hatta matematik! İşte yemeğinizde saklı olan bilim.

Kimya

Günümüzün aktif araştırma alanlarından biri iki boyutlu malzemeler. Bu malzemelerin yapısı kristalli katılarınkine benzer. Ancak sıradan kristalli katılar gibi üç boyutlu değil, iki boyutludurlar.

Kimya

Experimentarium Bilim Merkezi’nin kurucu müdürü Asger Hoeg ile Türkiye’deki bilim merkezlerinin nasıl geliştirilebileceğini konuştuk.