Skip to content Skip to navigation

Akıllı Telefonlardaki Elementler

İbrahim Özay Semerci
20/10/2014 - 11:54

Akıllı telefonlar sahip oldukları özelliklerle hayatımızın vazgeçilmez parçaları haline geldi. Onlarsız evden dışarı adım atmak bir yana, uyanık olduğumuz her saniye yanımızdan ayırmıyoruz. Akıllı telefonlar üretilirken kimisine ismen aşina olduğumuz kimisinin ismini bile duymadığımız pek çok element kullanılıyor. Gelin, bu elementlere kısaca bir göz atalım.

Akıllı telefonların dokunmatik ekranları üretilirken alüminyum oksit ve silikondioksit karışımı olan alüminosilikat cam kullanılır. Bu camlar üretim esnasında sıcak, erimiş tuza konur. Böylece küçük sodyum iyonları camı terk ederken daha büyük olan potasyum iyonları onların yerine geçer. Bu sayede camlar daha sağlam hale gelir. Camın dokunmatik özellik kazanması için ince, şeffaf ve iletken indiyum oksit katmanı camın üzerine kaplanır. Ayrıca itriyum, lantan, praseodimyum, öropiyum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum gibi pek çok nadir toprak elementi dokunmatik ekranlardaki renkleri oluşturmak için çok küçük miktarlarda kullanılır. Lantan, seryum, praseodimyum gibi elementler ise parlak ekran üretiminde kullanılıyor.

Akıllı telefonlarda pil (batarya) olarak lityum-iyon bataryalar kullanılıyor. Lityum kobalt oksit pillerde anot (pozitif elektrot) olarak, grafit (karbon) katot (negatif elektrot) olarak kullanılıyor. Pil şarj olurken anottaki lityumlar katot olarak davranan grafit elektrotun katmanlarına gider. Pil çalışırken lityum iyonları anota geri döner.

Elektronik aksamda pek çok element ve bu elementlerin bileşikleri bulunur. Telefonun çipi silikondioksitten oluşur. Ancak silikondioksit iletken olmadığından doplama denilen bir teknikle bazı bölümleri çıkarılır ve fosfor, antimon, arsenik, bor, indiyum veya galyum gibi bazı başka elementlerle bu kısımlara eklenerek çipe iletkenlik kazandırılır. Ayrıca bakır, demir, gümüş, tantal, platin, paladyum gibi elementler de elektronik aksamda kullanılır. Kalay ve kurşun içeren lehimlerle parçalar birbirine bağlanır.

Mikrofon ve hoparlördeki mıknatıslar genellikle neodimyum-demir-bor alaşımı olmakla birlikte disprosyum ve praseodimyum da alaşımlarda sıkça kullanılır. Bu elementler ayrıca telefonun titreşim aksamlarında da bulunur. Hoparlör üretiminde gadolinyum ve terbiyum elementlerinden de faydalanılır.

Akıllı telefon kasaları ise plastik veya metal olabiliyor. Plastik kasalar karbon içerirken metal kasalar magnezyum içeren alaşımlardan meydana gelir. Kasalara ateşe karşı daha dayanıklı olması için bromlu bileşikler de ekleniyor, ancak içinde brom olmayan organik bileşikler daha sık kullanılmaya başlandı.

Akıllı telefonların kullanımı giderek artıyor ve üreticiler kısa aralıklarla üst modelleri piyasaya sürüyor. Her yıl milyonlarca telefon piyasadan çekiliyor ve çok daha fazlası üretiliyor. Akıllı telefonlarda kullanılan bu elementleri bulmak ve yeraltından çıkarmak için yapılan faaliyetler sonucu madenlerin bulunduğu yerlerde bitki örtüsü zarar görebiliyor, toprak erozyonu meydana gelebiliyor ve havayı, toprağı, suyu etkileyen atıklar oluşabiliyor. Bu nedenle bilinçli tüketiciler olmalı ve kullanılmayan akıllı telefonların geri dönüşüme girmesi için daha fazla çabalamalıyız. Aksi takdirde madenler verimsizleşecek ve yaşadığımız çevre bu durumdan olumsuz etkilenecek.

İlgili İçerikler

Kimya

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kimya ve fizik bilgilerimizi kullanarak bir yumurtanın kabuğunu kırmadan çiğ mi yoksa pişmiş mi olduğunu nasıl anlayabileceğimizi öğreniyoruz.

Kimya

Limon suyu ekşidir. Elimizi yıkamak için kullandığımız sabun ise kaygandır. Bu maddeler sırasıyla asit ve baz olarak sınıflandırılır. Peki, asit ve baz nedir? Okulda kimya dersinde ya da laboratuvarında sıkça karşılaştığımız bu kavramlar neden önemli?

Kimya

2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi. Bilim Genç olarak 2019 yılı boyunca Prof. Dr. Fuat Sezgin’in İslam bilim ve teknoloji tarihine katkılarını farklı yazılarla ele alacağız. Prof. Dr. Fuat Sezgin anısına hazırladığımız diğer yazılara ulaşmak için tıklayın.

Kimya

İdeal gazların hareketlerini ve birbirleriyle etkileşmelerini bilardo ya da pinpon toplarınınkine benzetebiliriz. Bu etkinliğimizde de pipon toplarını kullanarak maddenin gaz hâlinin bir benzetimini yapacağız.

Kimya

Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından üniversite ve lise öğrencilerine konuşma yapmak üzere Türkiye’ye gelen Nobel ödüllü Prof. Dr. Agre başarı hikâyesini Bilim Genç’e anlattı.

Kimya

Herhangi bir maddenin bir molü atomlarının ya da moleküllerinin belirli bir sayısıdır. Bu değer Avogadro sayısıyla ifade edilir. Avogadro sayısının ismi İtalyan bilim insanı Amedeo Avogadro’dan gelir.

Kimya

Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) çalışan Kehang Cui ve Brian L. Wardle, bilinen en kara malzemeyi üretti. Malzeme, üzerine düşen ışığın %99,995’inden fazlasını soğuruyor.

Kimya

Kimyacılar, yapılarında meydana gelen değişimleri öğrenmek için genellikle maddeleri ısıtır. Katı hâldeki maddelerin bazıları ısıtıldıklarında erir bazıları sıvı hâle geçmeden doğrudan buharlaşır yani süblimleşir. Sıvılar ise genellikle gaz hâle geçer. Soğutulduklarında eski hâllerine dönerler.

Kimya

Nobel Kimya Ödülü’nün 2019 yılındaki sahipleri, Austin’deki Texas Üniversitesinden John B. Goodenough, New York Eyalet Üniversitesinden M. Stanley Whittingham ve Meijo Üniversitesinden Akira Yoshino oldu. Araştırmacıların lityum iyon pillerin geliştirilmesine yaptıkları önemli katkılar sebebiyle ödüle layık görüldükleri açıklandı.

Kimya

Georgia Teknoloji Enstitüsünden Paul Kohl ve arkadaşları güneş ışığına maruz kaldığında kendiliğinden yok olan bir tür plastik malzeme geliştirdi.