Skip to content Skip to navigation

Antarktika Günlükleri XVIII

Dr. Bülent Gözcelioğlu
03/06/2016 - 09:04

Ülkemizden Antarktika’da araştırma yapan bilim insanlarımıza da günlüklerde yer verelim. Beyaz Kıta'ya araştırma amacıyla giden ilk bilim insanı Prof. Dr. Atok Karaali. İyonosfer fizikçisi Prof. Dr. Atok Karaali, 1968 yılında Stanford Üniversitesi adına Antarktika’da araştırmalar yapmış. Bir yıl Antarktika’da kalan Prof. Karaali gözlem için kullanılan cihazları çalıştıran, üssü ısıtan, içme ve kullanma suyunun elde edilmesini sağlayan yeni iki jenaratörü denemiş. Bu araştırmalarından dolayı kıtanın güney tarafında bulunan bir kayalığa soyadına atfen “Karaali Kayalıkları” denmiş. Antarktika’da çalışmalar yapan başarılı bir diğer bilim insanımız Prof. Dr. Umran İnan. Şu anda Koç Üniversitesi rektörü olan Prof. İnan’ın üst atmosfer ile ilgili yaptığı çalışmalardan dolayı Viktorya bölgesindeki bir tepeye soyadına atfen “İnan Tepeleri” denmiş. Antarktika’da çalışma yapan diğer araştırmacılarımız Prof. Dr. Bayram Öztürk, Doç. Dr. Burcu Özsoy Çiçek, Doç. Dr. İzzet Noyan Yılmaz, Doç. Dr. Barış Salihoğlu, Dr. Bettina Fach Salihoğlu, Dr. Sinan Hüsrevoğlu, Dr. Fidan Göktaş, Dr. Murat Aydın, Dr. Can Bizsel, Yrd. Dr. Yakup Çelik, Doç. Dr. Orhan Polat ve Meltem Ok. Ayrıca Doç. Dr. Elif Genceli Güner de Antarktika’da yeni iki mineral keşfederek bilim dünyasına duyurmuştur. Antarktika Kutup Bilimsel Araştırmalar Merkezi (TAKBAM) ve Türk Deniz Araştırmaları Vakfı’nın (TÜDAV) da kıtada çalışmaları var. Toplam araştırmacı sayımız bir elin parmakları kadar. Diğer ülkelerin sadece bir yılda 100’lerle ifade edilen araştırmacı sayısına bakıldığında hayıfanmamak mümkün değil. 2016 Türk Antarktika Bilim Seferi ile şimdilik araştırmacı sayısını iki katına çıkarmış olduk. Ancak bu yeterli değil. Antarktika’ya ulaştıktan sonra yapılan çalışmalar bilimsel yayınlara dönüştüğünde anlamlı oluyor. Bilimsel yayınlar ise yıllara dayalı çalışmalarla elde ediliyor. Yani bu yıl yaptığımız gibi bilim seferlerimizin sürekli olması ve sayısının artması gerekiyor. Bunun yanı sıra turist olarak kıtaya giden ve bazı sportif etkinliklerde bulunan vatandaşlarımız da var. Örneğin daha önce de değindiğimiz gibi 2013 ilkbaharında Antarktika’ya deniz seferi yapan Uzaklar II yelkenlisinin kaptanı Osman Atasoy’un Türkiye’nin kıtada bir araştırma üssü kurmasına yönelik ısrarlı önerileri kamuoyunda karşılık buldu ve Antarktika konusu yeniden ülke gündemine girdi.

Antarktika’dan TÜBİTAK’a

Prof. Dr. Atok Karaali, muhtemelen Antarktika’ya ayak basan ilk Türk bilim insanı. Yurt dışından döndükten sonra (1970) araştırmalarına TÜBİTAK’ta devam etti. Çok kısa aralıklar haricinde 2004 yılına kadar TÜBİTAK’ta görev yaptı. Adına atfen verilen “Karaali Kayalıkları” 750 22’00’’S, 1370 55’00’’ W koordinatlarında yer alıyor.

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

Yakın zamanlara B. Z. Houlton, S. L. Morford ve R. A. Dahlgren tarafından Science’ta yayımlanan bir çalışma, topraktaki azotun yaklaşık dörtte birinin kaynağının kayalar olabileceğine işaret ediyor. Elde edilen sonuçlar azot döngüsünü anlamanın yanı sıra iklim modelleri açısından da önemli olabilir.

Ekoloji / Çevre Bilim

Büyük Yeşil Duvar, Afrika’nın bir ucundan diğerine uzanarak çölün güneye doğru ilerleyişini durduracak geniş bir ağaç hattı oluşturma projesidir.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde mayıs ayında objektiflerinizi yaşadığınız bölgeye özgü bitki türlerine odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #EndemikBitkiler etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi.

Ekoloji / Çevre Bilim

Geri dönüştürülebilir malzemelerin, örneğin alüminyumun, camın ya da plastiğin geri dönüşümünün hem çevre kirliliği hem de ham madde kaynaklarının azalması sorununa çözüm olabileceği düşünülüyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yemyeşil ağaçlar, berrak bir dere, dere kenarında su içen ve dinlenen ceylanlar, her yeri kaplayan rengârenk çiçekler… Bu tasvir, hemen hemen hepimizin her gün gördüğü manzaraya değil bilgisayar ekranlarımızı süsleyen ekran koruyuculardan birine ait. Çünkü artık doğa şehrin çok ötesinde kaldı.

Ekoloji / Çevre Bilim

Plastik denildiğinde aklınıza ne geliyor? Alışveriş poşetleri, su şişeleri, oyuncaklar... Ancak hayatımızın neredeyse her alanında kullandığımız bu malzemeler çoğunlukla doğada kendiliğinden yok olmuyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yazımızın ilk bölümünde hayvanlardaki kolektif davranışlarla ilgili genel bilgiler vermiştik. Bu bölümde ise konu hakkındaki güncel araştırmalardan bahsedeceğiz.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde haziran ayında objektiflerinizi çevrenizdeki doğal oluşumlara odaklamanızı istiyoruz. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #DoğalOluşumlar etiketini eklemeyi unutmayın.

Ekoloji / Çevre Bilim

Günümüzde dünyadaki enerji ihtiyacı çoğunlukla fosil yakıtlardan (örneğin petrol, kömür, doğal gaz) karşılanıyor. Fosil yakıt kaynakları sınırlıdır ve oluşmaları milyonlarca yıl sürer. Bu nedenle fosil yakıtlar yenilenebilir enerji kaynağı olarak kabul edilmez.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olan mikroalglerin gelecekte fosil yakıtların yerini alabileceği düşünülüyor. Mikroalgler aynı zamanda endüstri, ilaç ve tarım alanlarında kullanılan kimyasal maddeleri üretebilen önemli bir kaynak olabilir.