Skip to content Skip to navigation

Antroposen: Yeni Jeolojik Çağ

Dr. Mahir E. Ocak
04/07/2019 - 16:07

Uluslararası Yerbilimleri Birliğinin bir parçası olan Uluslararası Katmanbilgisi Komisyonu yaklaşık on yıl önce Antroposen Çalışma Grubu adlı bir kurul oluşturmuştu. Otuz dört üyeden oluşan kurulun görevi, Antroposen olarak adlandırılan, insan etkinliklerinin yerküreyi şekillendirdiği yeni bir jeolojik çağın başlayıp başlamadığı hakkında karar vermekti. Geçtiğimiz hafta bir araya gelen kurul üyelerinden yirmi dokuzu Antroposen’in başladığı hakkında olumlu görüş bildirdi. Yeni çağın başlangıç tarihi olarak yirminci yüzyılın ortası kabul edildi. Bu tarihler endüstriyel üretimin artmaya, tarımda kimyasal maddelerin kullanılmaya, atom bombası patlamalarında çevreye yayılan radyoaktif atıkların tortullarda ve buzullarda birikmeye başladığı döneme denk geliyor.

Güney Avusturalya’da Ediacaran dönemine ait katmanın alt sınırını gösteren “altın başak”

Yerkürede eski jeolojik dönemlerin izlerini taşıyan katmanların alt sınırını gösteren, üzerinde uluslararası uzlaşmaya varılmış referans noktaları vardır. Bu referans noktaları “altın başak”larla işaretlenir. Antroposen’in başladığına karar veren kurulun yeni hedefi, altın başakla işaretlenecek bir referans noktası tespit etmek olacak. Adaylar arasında İtalya’nın kuzeyindeki bir mağara, Avusturalya’nın kuzeydoğu sahili boyunca uzanan Büyük Mercan Resifi’ndeki mercanlar ve Çin’deki bir göl de dâhil olmak üzere on ayrı bölge var. Kurul üyeleri, gelecek hafta Berlin’de bir araya gelerek önümüzdeki iki yılda bu amaçla yapılacak araştırmalar hakkında planlar yapacak.

Kurulun, altın başakla işaretlenecek bölgeyi de tespit ettikten sonra, 2021 yılında, Uluslararası Katmanbilimi Komisyonuna Antroposen’in yeni bir jeolojik çağ olarak kabul edilmesiyle ilgili bir öneri yapması bekleniyor. Önerinin komisyon tarafından da kabul edilmesi durumunda son kararı Uluslararası Yerbilimleri Birliği verecek.

İlgili İçerikler

Yerbilimleri

Dünya yüzeyinin yaklaşık %70’i suyla kaplıdır. Bu suyun yaklaşık %97’sini ise okyanuslar oluşturur. Okyanuslar milyarca ton tuz içerebilir. 

Yerbilimleri

Bir grup araştırmacının yaptığı çalışmalar, Dünya’nın sıvı dış çekirdeğinden mantoya demir atomları sızdığını ve bu atomların volkanik etkinlikler sırasında yeryüzüne ulaştığını gösteriyor.

Yerbilimleri

536 kış mevsiminin sona ermediği yıl olarak tarihe geçti. 536 yılında gerçekleşen volkanik bir patlamadan sonra açığa çıkan kül bulutları atmosferi kaplamış, Güneş kara bulutların arkasında kalmış, 18 ay boyunca gündüzleri karanlıkta geçmiş, ekinler yetişememiş, Çin’de yaz mevsiminde kar yağmıştı.

Yerbilimleri

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak deprem gerçekleştiğinde ses ve ışık ile uyarı veren bir deprem alarm düzeneği tasarlıyoruz.

Yerbilimleri

Yeryüzünde çok sayıda deprem meydana gelir. Bazı depremlerin gücü hissedilemeyecek kadar küçüktür. Bu nedenle herhangi bir zarara yol açmazlar. Şiddetli depremler ise büyük çapta can ve mal kaybına sebep olabilir. Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kolayca bulabileceğiniz malzemelerle basit bir sismograf düzeneği tasarlayıp çalışma prensibini öğreniyoruz.

Yerbilimleri

Türkiye önemli fay hatlarını barındıran bir deprem ülkesidir. Deprem önlenebilir bir doğa olayı olmasa da depremin yıkıcı etkilerini alacağımız önlemlerle en aza indirebiliriz. Peki depreme karşı hazırlıklı olmak için neler yapabiliriz?

Yerbilimleri

Peru’nun güneyindeki antik İnka şehri Machu Picchu, And Dağları’nda 2430 metre yükseklikteki bir tepenin üzerinde yer alır. 1438-1472 yılları arasında hüküm süren İmparator Pachacuti için inşa edildiği düşünülen şehir, 2007 yılında Dünyanın Yeni Yedi Harikası’ndan biri olarak seçilmişti.

Yerbilimleri

Geçmişi günümüzden yaklaşık 12.000 yıl öncesine kadar uzanan Göbeklitepe Arkeolojik Alanı’nda yapılan kazı çalışmaları hızla devam ediyor. Göbeklitepe uygarlık tarihi ile ilgili bildiklerimizi tamamen değiştirebilir.

Yerbilimleri

İstanbul’da geçmişte çok büyük depremler meydana geldiği biliniyor. 22 Mayıs 1766 yılında meydana gelen 7,5 büyüklüğündeki son büyük deprem, kentte çok büyük bir yıkıma sebep olmuştu.

Yerbilimleri

Volkanik patlamalar sonucu ağaçlar, evler, tarlalar, yollar ve fabrikalar zarar görebilir. Hatta can kayıpları bile yaşanabilir. Peki tarihten bu yana birçok yeri yaşanmaz hale getiren bu doğal afet nasıl gerçekleşiyor?