Skip to content Skip to navigation

Atmosferdeki Karbondioksit Yiyeceklerin Besin Değerlerini Etkiliyor

Dr. Tuba Sarıgül
08/06/2018 - 09:30

Dünya genelinde farklı üniversitelerden bilim insanları tarafından gerçekleştirilen araştırmada atmosferdeki karbondioksit seviyesindeki artışın tarım ürünlerinin protein, vitamin, mineral gibi besin değerlerini etkilediği anlaşıldı.

Sera etkisine neden olan gazlardan biri olan karbondioksitin atmosferdeki oranının artması Dünya’nın ortalama sıcaklığının artmasına yani küresel ısınmaya katkıda bulunuyor. Atmosferdeki karbondioksit seviyesi 1958 yılından bu yana %30 arttı. Enerji kaynağı olarak fosil yakıtların kullanılması, ormanların azalması gibi insan kaynaklı etkinlikler bu artışın en önemli nedenlerinden.

Ancak atmosferdeki karbondioksitin ekosistem üzerindeki tek etkisi küresel iklim değişikliklerine neden olması değil. Sera gazları ve sebep oldukları küresel ölçekteki iklim değişiklikleri toprakta bulunan minerallerin miktarında, hava sıcaklığında ya da yağış miktarında değişime neden olarak tarım ürünlerinin besin değerlerini etkileyebiliyor.

Sonuçları Scientific Reports dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları atmosferdeki karbondioksit miktarının artmasının pirincin besin değerlerini örneğin içindeki protein, vitamin ve minerallerin miktarını nasıl etkilediğini belirlemeye çalıştı.

Bu amaçla Çin’deki ve Japonya’daki pirinç yetiştirilen alanlarda 18 farklı pirinç türüyle bir deney yapıldı. Deney sırasında havadaki karbondioksit oranı 568 ppm ile 590 ppm arasında değiştirildi. Günümüzde atmosferdeki karbondioksit oranı ise 410 ppm seviyesinde.

Sonuçta havadaki karbondioksit oranı arttıkça pirinçlerin yapısındaki protein ile demir ve çinko minerallerinin miktarının azaldığı belirlendi. Ayrıca B1, B2, B5 ve B9 vitaminlerinin miktarının da karbondioksit oranındaki artışa bağlı olarak azaldığı anlaşıldı. B6 vitamininin miktarı aynı kalırken, E vitamininin miktarı ise arttı.

Bitkiler havadaki karbondioksiti, topraktaki suyu ve mineralleri güneş ışığı etkisiyle oksijene ve besin maddelerine dönüştürür. Bu süreç fotosentez olarak isimlendirilir. Bitkilerin fotosentezle ürettiği besin maddelerinin türleri ve miktarları topraktaki minerallerin ve atmosferdeki karbondioksitin seviyesiyle yakından ilişkilidir. Atmosferdeki karbondioksitin topraktaki minerallerin miktarıyla orantılı olarak artmaması bir dengesizliğe neden olur. Araştırmacılar atmosferdeki karbondioksitin tarım ürünlerinin besin değerlerini etkilemesinin nedeninin bu durum olduğunu düşünüyor.

Çoğunluğu Asya Kıtası’nın güneyinde yaşayan dünya genelinde yaklaşık 600 milyon insanın temel besin kaynağı pirinç. Dolayısıyla insan kaynaklı etkinliklerin atmosferde neden olduğu değişimler sağlıklı kalabilmek için ihtiyaç duyduğumuz besinlerin niteliğini de etkiliyor.

 

Kaynak:

 

İlgili İçerikler

Kimya

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde çeşitli kimyasal maddeler kullanarak ve elektrik devresi kurarak yazı yazarken kimyanın alt dallarından biri olan elektrokimyayı daha yakından tanıyoruz.

Kimya

Arşimet prensibine göre su ve hava gibi herhangi bir akışkana bırakılan bir katı cisme akışkan tarafından cismin ağırlığının karşı yönünde yani yukarı doğru bir kuvvet uygulanır. Suya bırakılan katı cisimlere uygulanan bu kuvvete suyun kaldırma kuvveti denir. 

Kimya

Bir periyodik tabloda elementler yapısal özelliklerine göre kategorilere ayrılarak sınıflandırılır. Fakat periyodik tablonun nasıl okunacağı yani periyodik tablodan neler öğrenebileceğimiz bazı önemli fizik kurallarına bağlıdır. 

Kimya

Araştırmacılar maddenin yeni bir halini keşfetti. Deneysel ve kuramsal çalışmalar potasyum metalinin yüksek basınç ve sıcaklık altında hem katı hem de sıvılara benzer özelliklere sahip olduğunu gösteriyor. 

Kimya

İnsan vücudu sürekli ısı yayar. Uzak geçmişte bu ısıyı düzenlemenin tek yolu daha kalın ya da daha ince kıyafetler giymekti. Geçtiğimiz yüzyılda kumaşlar üzerine yapılan bilimsel çalışmalarsa bu durumu değiştirdi. Günümüzde uzun mesafe koşucularının vücutlarını serin tutan ya da dağcıların vücutlarını sıcak tutan kumaşlar var.

Kimya

Parlak ve canlı renkli kalemler veya boyalar kullanmayı birçoğumuz severiz. Peki, bu boya renklerinin nasıl oluştuğunu hiç merak ettiniz mi? Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kâğıt kromatografisi yöntemini kullanarak keçeli kalemin içindeki mürekkebi ayrıştırıp inceleyeceğiz. 

Kimya

Câbir bin Hayyan, deney ve teoriye dayalı kimyanın ortaya çıkmasının öncüsü kabul ediliyor.  Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında Câbir bin Hayyan’a özel bir başlık ayırmış.

Kimya

Bugün 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü. Bugüne özel olarak sizler için 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’nü kazanan Doç. Dr. İmren Hatay Patır ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Kimya

Dimitri Mendeleyev periyodik tablonun ilk versiyonunu 150 yıl önce, 1 Mart 1869’da (miladi takvime göre) ortaya koymuştu. Bilinen 63 elementten oluşan periyodik tablonun bu taslak hali yıllar içinde birçok bilim insanının katkısıyla gelişti.

Kimya

Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’ndan bilim insanlarının öncülüğünde bir grup araştırmacı zirkonyum-88 elementinin nötron soğurma olasılığın