Skip to content Skip to navigation

Bilgiyi Aklımızda Nasıl Tutarız?

Ayşenur Okatan
05/01/2020 - 08:00

Beynimiz duyu organlarımız aracılığıyla çevreden bilgi toplar ve hafızaya kaydeder. Bu bilgiler de çevreyi algılama, problem çözme ve davranış geliştirme gibi işleri gerçekleştirmek için kullanılır. Bilgileri bazen anlık olarak, bazen kısa, bazen de uzun süre hafızamızda tutarız. Bunu belirleyen ise bilgiler hafızaya kaydedilirken duyusal bellek, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellekten hangisinin kullanıldığıdır.

Duyusal bellek, bilgileri sadece birkaç saniye gibi çok kısa bir süre için akılda tutmamızı sağlar. Örneğin burnumuz çok keskin bir koku aldığında bu kokuyu çok kısa bir süre hatırlarız ya da yürüyüş yaptığımız yolun etrafında bulunan farklı büyüklükte binaları, farklı renk ve şekillerdeki arabaları veya telefonda konuşan insanları hatırlarız. Fakat yeterince odaklanmadığımız için binalara, araçlara ve insanlara ait detayları hatırlamayız.

Duyu organlarımız çevreden bilgi toplamamızı sağlar.

Konsantrasyon, duyusal bellek ve kısa süreli bellek arasında bir aşama olarak düşünülür. Kısa süreli bellek, duyu organları tarafından toplanan bilgilere odaklanılması sonucu oluşur.

Kısa süreli bellek, bilgilerin genellikle 20-30 saniye boyunca akılda tutulmasını sağlar. Verilen dikkate bağlı olarak bilgilerin hafızada tutulma süresi bir dakikaya çıkabilir. Örneğin karşınızdaki kişinin size hızlı bir şekilde telefon numarasını söylediğini düşünün. Zihninizde bu numarayı anlık olarak tutmaya çalışırsınız fakat kısa bir süre sonra numarayı tamamen unutursunuz. Eğer telefon numarasını zihninizde tekrar ederseniz ya da sesli söylerseniz bir süre daha hafızanızda tutabilirsiniz.

Bir bilgi kısa süreli bellekte yeterince kalırsa zamanla uzun süreli belleğe geçer. Genellikle uzun süreli belleğe kaydedilen bilgilerin zihinde sonsuza kadar kalacağı düşünülür. Fakat bilgilerin uzun süreli bellekte ömür boyu kalma ihtimalleri varken bir gün ya da bir hafta sonra hafızandan silinebilirler de.

Uzun süreli anılarımız oluşurken hipokampus hafızadan bilgiyi geri çağırır ve sinapslar arasında yeni bağlar oluşmasını sağlar. Bu bağlar ne kadar çok kurulursa bilginin hafızada kalma süresi de o kadar uzar.

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüne bakalım: A. Jaquot, 1934

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım: Franz Palatz, 1930.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ocak 2020 probleminin çözümüne ve Şubat 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Aralık 2019 probleminin çözümüne ve Ocak 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni doğan bebeklerde görülen genetik sağlık sorunlarından biri, sinir hücrelerinin etrafında miyelin kılıfın olmamasıdır. Sinir hücrelerinin işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olan bu koruyucu kalkan olmadan doğan bebeklerin el ve ayaklarında kısmi felç ortaya çıkabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Kasım 2019 probleminin çözümüne ve Aralık 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?