Skip to content Skip to navigation

Curiosity

Dr. Mahir E. Ocak
13/02/2014 - 10:55

Gökyüzü çok eski zamanlardan beri insanların ilgisini çekmiştir. 20. yüzyıldan önce gökcisimleri hakkındaki bilgilerimizin tamamını onlardan bize ulaşan ışık sayesinde elde ediyorduk. Uzaya gönderilen araçlar ise bu durumu değiştirdi. Artık Mars ve  Ay gibi Dünya'ya kısmen daha yakın olan gökcisimleri hakkında doğrudan bilgi edinebiliyoruz.

Mars hakkında bilgi toplamak için gönderilen son uzay aracı olan Curiosity'nin Mars'ın yüzeyine iniş yapmasının üzerinden neredeyse iki yıl geçti. Bu süreçte Curiosity, Dünya'ya olan benzerliği ile her zaman ilgi çeken ve gelecekte bir gün insanlar tarafından yerleşilmesi düşünülen Mars hakkında çok değerli bilgiler gönderdi.

efsdfsdfsd

Curiosity'nin Mars'taki en önemli görevi gezegende daha önce su olup olmadığını belirlemekti. Zaten aracın iniş yapacağı bölge de suyun bulunma olasılığının en yüksek olduğu otuz bölge arasından yüz bilim insanı tarafından seçilmişti. Gale krateri olarak adlandırılan 154 kilometre çapındaki bölgenin çevresi dağlarla kaplı olduğu için geçmişte bu bölgede yükseklerden süzülerek gelen suların oluşturduğu bir akarsuyun bulunabileceği düşünülüyordu. Curiosity'nin gönderdiği görüntüler bu beklentiyi haklı çıkardı. Bölgedeki irili ufaklı çakıl taşlarının, şiddetli rüzgârların aşındırması ile değil, suların aşındırması ile oluştuğu tahmin ediliyor. Akarsuyun akış hızının saniyede bir metre olduğu, derinliğinin ise bir metreye kadar çıktığı düşünülüyor.

Mars'ta suyun izlerine rastlanması, bir zamanlar Kızıl Gezegen’de ilkel bir formda da olsa yaşamın olduğu hakkındaki şüpheleri de artırdı. Bu konuda daha iyi bir fikir edinmek için gerekli olan en önemli bilgi ise Mars topraklarında canlı yaşamın oluşmasına imkân verecek elementlerin var olup olmadığı. Curiosity'nin kayaları delerek yaptığı analizlerde karbon, azot, oksijen, hidrojen gibi canlıların yapı taşlarını oluşturan elementlere rastlanması, Mars'ta canlı yaşamının oluşmasının mümkün olduğunu gösteriyor. Fakat hemen belirtelim ki, bu daha önce Mars'ta yaşam olduğu anlamına gelmiyor. Lazerler kullanılarak Mars atmosferinin analiz edilmesiyle elde edilen sonuçlar atmosferdeki metan gazı miktarının çok düşük olduğunu gösterdi; bu, bir zamanlar Mars'ta yaşamın olması ihtimalini hayli düşürüyor.

Mars'taki çalışmalarına devam eden Curiosity ilginç bir gök olayına da tanık oldu. Mars'ın iki uydusundan biri olan Phobos'un Güneş ile Mars arasında bulunduğu sırada oluşan görüntü Curiosity'nin kameraları tarafından kaydedildi. Mars'ın uydusu Phobos, Dünya'nın uydusu Ay'ın aksine Güneş'i tamamen kapatamıyor. Curiosity'nin gönderdiği görüntülerde Phobos, Güneş'in üzerinde kara bir leke gibi gözüküyor.

Mars'ın uydusu Phobos Güneş'in önünden geçerken Curiosity tarafından alınan görüntü

 

Phobos Güneş'in önünden geçerken Curiosity'nin çektiği görüntülerin videosu

 

Curiosity'nin Mars'a inişinin canlandırması

Kaynaklar:

  • Ege, B., “Curiosity Bir Yaşında”, TÜBİTAK Bilim ve Teknik, Sayı 549, s. 60, 2013.

 

İlgili İçerikler

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.

Fizik

Yüzeylerine gelen güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştüren düzeneklere güneş gözesi adı verilir. Işık enerjisini elektrik enerjisine, elektrik enerjisini de hareket enerjisine dönüştüreceğimiz bir etkinlik ile güneş gözelerinin verimliliğini ölçmeye çalışacağız.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayında objektiflerinizi etrafınızda gerçekleşen değişime ve çevrenizdeki harekete odaklamanızı istemiştik. Oylamalar sonucunda şubat ayının en beğenilen fotoğrafı Ahmet Utkan Ünal’a ait "An"ı Durdurmak oldu.

Fizik

ODTÜ RÜZGEM’in Kurucu Başkanı ve Müdürü olan Prof. Dr. Oğuz Uzol ile RÜZGEM’de gerçekleştirilen araştırmalar ve RÜZGEM’de inşa edilen Büyük Rüzgâr Tüneli Projesi ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında karanlık kutu için ayrı bölüm ayırmış. Sezgin, kitabında İbnü’l-Heysem’in karanlık kutu ile ilgili incelemelerine yer veriyor.

Fizik

2019 yılı TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 7 Mart’a kadar devam edecek. Yarışlar 16-22 Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Fizik

Basit makineler, çok az parçadan oluşan ve genellikle tek bir kuvvetin kullanıldığı araçlardır.

Fizik

Kitap ödüllü Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayının konusu “Hareket”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Hareket etiketini eklemeyi unutmayın!

Fizik

Elektrik ve elektronik mühendisliğinde biyomalzeme tabanlı fotonik aygıtlar konusundaki uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalarıyla 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Dr. Sedat Nizamoğlu ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.