Skip to content Skip to navigation

Curiosity

Dr. Mahir E. Ocak
13/02/2014 - 10:55

Gökyüzü çok eski zamanlardan beri insanların ilgisini çekmiştir. 20. yüzyıldan önce gökcisimleri hakkındaki bilgilerimizin tamamını onlardan bize ulaşan ışık sayesinde elde ediyorduk. Uzaya gönderilen araçlar ise bu durumu değiştirdi. Artık Mars ve  Ay gibi Dünya'ya kısmen daha yakın olan gökcisimleri hakkında doğrudan bilgi edinebiliyoruz.

Mars hakkında bilgi toplamak için gönderilen son uzay aracı olan Curiosity'nin Mars'ın yüzeyine iniş yapmasının üzerinden neredeyse iki yıl geçti. Bu süreçte Curiosity, Dünya'ya olan benzerliği ile her zaman ilgi çeken ve gelecekte bir gün insanlar tarafından yerleşilmesi düşünülen Mars hakkında çok değerli bilgiler gönderdi.

efsdfsdfsd

Curiosity'nin Mars'taki en önemli görevi gezegende daha önce su olup olmadığını belirlemekti. Zaten aracın iniş yapacağı bölge de suyun bulunma olasılığının en yüksek olduğu otuz bölge arasından yüz bilim insanı tarafından seçilmişti. Gale krateri olarak adlandırılan 154 kilometre çapındaki bölgenin çevresi dağlarla kaplı olduğu için geçmişte bu bölgede yükseklerden süzülerek gelen suların oluşturduğu bir akarsuyun bulunabileceği düşünülüyordu. Curiosity'nin gönderdiği görüntüler bu beklentiyi haklı çıkardı. Bölgedeki irili ufaklı çakıl taşlarının, şiddetli rüzgârların aşındırması ile değil, suların aşındırması ile oluştuğu tahmin ediliyor. Akarsuyun akış hızının saniyede bir metre olduğu, derinliğinin ise bir metreye kadar çıktığı düşünülüyor.

Mars'ta suyun izlerine rastlanması, bir zamanlar Kızıl Gezegen’de ilkel bir formda da olsa yaşamın olduğu hakkındaki şüpheleri de artırdı. Bu konuda daha iyi bir fikir edinmek için gerekli olan en önemli bilgi ise Mars topraklarında canlı yaşamın oluşmasına imkân verecek elementlerin var olup olmadığı. Curiosity'nin kayaları delerek yaptığı analizlerde karbon, azot, oksijen, hidrojen gibi canlıların yapı taşlarını oluşturan elementlere rastlanması, Mars'ta canlı yaşamının oluşmasının mümkün olduğunu gösteriyor. Fakat hemen belirtelim ki, bu daha önce Mars'ta yaşam olduğu anlamına gelmiyor. Lazerler kullanılarak Mars atmosferinin analiz edilmesiyle elde edilen sonuçlar atmosferdeki metan gazı miktarının çok düşük olduğunu gösterdi; bu, bir zamanlar Mars'ta yaşamın olması ihtimalini hayli düşürüyor.

Mars'taki çalışmalarına devam eden Curiosity ilginç bir gök olayına da tanık oldu. Mars'ın iki uydusundan biri olan Phobos'un Güneş ile Mars arasında bulunduğu sırada oluşan görüntü Curiosity'nin kameraları tarafından kaydedildi. Mars'ın uydusu Phobos, Dünya'nın uydusu Ay'ın aksine Güneş'i tamamen kapatamıyor. Curiosity'nin gönderdiği görüntülerde Phobos, Güneş'in üzerinde kara bir leke gibi gözüküyor.

Mars'ın uydusu Phobos Güneş'in önünden geçerken Curiosity tarafından alınan görüntü

 

Phobos Güneş'in önünden geçerken Curiosity'nin çektiği görüntülerin videosu

 

Curiosity'nin Mars'a inişinin canlandırması

Kaynaklar:

  • Ege, B., “Curiosity Bir Yaşında”, TÜBİTAK Bilim ve Teknik, Sayı 549, s. 60, 2013.

 

İlgili İçerikler

Fizik

James Watt’ın buhar motorunu keşfetmesi Sanayi Devrimi’nin başlangıcı olarak kabul edilir. James Watt, buhar motorunu madenlerde ortaya çıkan suyun dışarı pompalanması için etkili bir yöntem ararken geliştirdi. İlk yazımızda Arşimet, 12. yüzyılda yaşayan el-Cezeri ve 16. yüzyılda yaşayan Takiyüddin’in suyun yukarı taşınması için geliştirdikleri düzenekleri anlatmıştık.

Fizik

Uluslararası bir araştırma grubu, araçların arka kısımlarına hava püskürten cihazlar yerleştirerek hava sürtünmesini azaltmayı başardı. Dr. Ruiying Li ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Physical Review Fluids’te yayımlandı.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemelerden güneş enerjisi ile çalışan bir yel değirmeni düzeneği tasarlayarak enerji dönüşümünü gözlemleyeceğiz.

Fizik

Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü ve Zürih Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, aşırı derecede düşük sıcaklıklara soğutulduğunda bile suyun donmasını engelleyen bir yöntem geliştirdi. 

Fizik

Nano ölçekteki malzemelerin özelliklerinin anlaşılması için gerçekleştirdiği uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalarıyla 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Hasan Şahin ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Gözümüz karanlık veya aydınlık ortamlarda, nesnelerin çok uzakta ya da çok yakında olduğu durumlarda net görüntüler oluşturabiliyor. Etkileyici fotoğraflar çekebilmek içinse fotoğraf makinesinde doğru ayarların yapılması gerekiyor. Gelin, görüntü oluşturma özelliğine sahip olan insan gözü ile fotoğraf makinesini karşılaştıralım.

Fizik

İletken, yüksüz iki levhanın birbirine paralel biçimde boşlukta konumlandırıldığını düşünelim. Klasik elektromanyetik kuram levhalara net bir elektriksel kuvvet etki etmeyeceğini söyler. Ancak gerçekte durum çok daha farklıdır. 

Fizik

Günümüzde sıcaklığı ölçmek hayli kolay. Peki, geçmişte insanlar sıcaklığı nasıl tanımlamıştı ve sıcaklığı nasıl ölçmüşlerdi? Gelin, termometrenin tarihî yolculuğuna birlikte göz atalım.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.