Skip to content Skip to navigation

Derin Denizlerin Gizemi

Dr. Bülent Gözcelioğlu
02/09/2015 - 17:22

Güneş ışıkları 200-300 metreden daha derine geçemez.

Derin denizler güneş ışıklarının ulaşamadığı yerlerden başlayan ve tabana kadar devam eden bölgelerdir. Sadece insanlı/insansız denizaltılarla girilebilecek bu bölgelerin %99’u güneş ışığından yoksundur. Işık, deniz yüzeyinden suya girdikten 200-300 metre sonra iyice azalır ve giderek kaybolur. Işık kaybolunca fotosentezle besin üreten canlılar bu ortamlarda yaşayamaz. Ortamda ışık olmadığı zamansa sıcaklık hayli düşer. Derin deniz bölgelerinde sıcaklık -1°C ile 5°C arasında değişir. Tuzluluk değerlerinde herhangi bir artma ya da azalma olmaz, yani değerler sabittir. Derin denizlerde, çözünmüş oksijen yoğunluğu da hayli azdır. Yüzey sularında çözünmüş oksijen, fotosentez ve suyun atmosferle etkileşimi sonucu sağlanır. Derin denizlerde ise her ikisi de bulunmadığı ve çürüme nedeniyle devamlı oksijen kullanıldığı için çözünmüş oksijen çok azdır. 500 metre civarındaki derinliklerde oksijen en az seviyededir. Bilindiği gibi sualtı canlıları, oksijen ihtiyaçlarını suyun yapısında bulunan oksijenden değil, su içinde serbest halde bulunan eriyik oksijenden karşılar. Derin denizlerde yüzeye göre en büyük farklardan biri suyun basıncıdır. Basınç her 10 metrede 1 atmosfer artar. 10.000 metrede, 1000 atmosfer civarında basınç vardır. Bu basınç altında ancak çok az sayıda canlı yaşayabilir. Derin deniz bölgelerinde yaşayan balıklarda, yüzeyde yaşayan akrabalarında olduğu gibi, hava keseleri bulunmaz.

Derin deniz araştırmaları sadece insanlı ya da insansız denizaltı araçlarıyla yapılabiliyor.

Derin denizlerin dibi genellikle ince kumlu ve çamurludur. Bununla birlikte deniz çukurlarının duvarları, denizaltı dağları gibi oluşumlar da bulunur. Okyanus tabanı sanıldığının aksine düz bir alandan değil, tıpkı karadaki gibi, sıradağlar, çukurlar, okyanus ortası sırtları (Atlantik ortası sırtı vb.), düzlükler, kanyonlar, volkan dağları vb. engebeli bir alandan oluşur. Denizaltı dağları tek bir dağdan oluşabildiği gibi sıradağlar halinde de uzanabilir. Tek olanlara guyot da denir. Guyotların tepesi deniz yüzeyinden 500-2000 metre derinlikte yer alabilir. Çapları da 15 km kadar olabilir.

Okyanus tabanı düz değil engebeli yapılardan oluşur.

Okyanusların derinlikleri yeryüzünün tam anlamıyla keşfedilmemiş en son yerleridir. Okyanusların tabanına inenlerden daha fazla sayıda insan Ay’a gitmiştir. Derin denizlerin %99’u henüz keşfedilmemiş olup bu bölgelerde çok sayıda ilginç ve alışılmadık hayvan yaşar. Okyanus tabanlarındaki pek çok şey hâlâ keşfedilmeyi bekliyor.  

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

İnsanların toprağı ekip biçmeyi öğrenmeleri, yerleşik hayata geçip gelişmiş uygarlıklar kurmalarına imkân sağladı. Bu devrim niteliğinde bir değişimdi. Sonraki yıllarda insanların beslenme ihtiyacını karşılamak için tarımsal verimin artırılması amacıyla farklı yöntemler geliştirildi.

Ekoloji / Çevre Bilim

Tırmanma; yürüme, koşma ve sıçrama gibi insanların hareketle ilgili en temel becerileri arasında yer alır. Aslında tırmanma becerisini hayatımızın çoğu alanında kullanırız. Örneğin evlerde ayaklı merdivenlere, parklarda demir çubuklara, bahçede ağaçlara veya spor salonlarında halatlara tırmanırız.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde eylül ayında objektiflerinizi çevrenizdeki tarihî mekânlara odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #TarihîMekânlar etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. 

Ekoloji / Çevre Bilim

Bir grup araştırmacının Science’ta yayımladıkları bir makaleye göre, iklim değişikliğiyle savaşmanın en iyi yolu ağaç dikmek olabilir. Çünkü ağaçlar fotosentez sırasında atmosferdeki karbondioksiti tüketirken oksijen ve besin üretiyor. 

Ekoloji / Çevre Bilim

İspanya Castilla-La Mancha Üniversitesinden bir grup araştırmacı iklim değişikliğine bağlı olarak dünyanın ortalama sıcaklığı arttıkça İber Yarımadası’ndaki ağaç eşek arılarının vücut ve kanat büyüklüklerinin azaldığı belirlendi.

Ekoloji / Çevre Bilim

Otuzun üzerinde mikrobiyolog yakın zamanlarda Nature Reviews Microbiology’de bir makale yayımladı. Bilim insanları, küresel iklim değişikliği ile ilgili çalışmalarda mikroorganizmaların dikkate alınmamasının büyük bir hata olduğunu söylüyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Denizde yüzenler için en tehlikeli doğal olgulardan biri çeken akıntı. Her yıl çok sayıda insan çeken akıntı nedeniyle hayatını kaybediyor. Ülkemizde özellikle Karadeniz kıyılarında ortaya çıkan çeken akıntı nedir, nasıl fark edilir, çeken akıntıya kapılan yüzücüler ne yapmalıdır?

Ekoloji / Çevre Bilim

Sanayi tesislerinde, taşıtlarda, ev ve iş yerlerinde enerji elde etmek için çoğunlukla kömür, doğal gaz ve petrol gibi fosil yakıtlar kullanıyoruz. Fosil yakıtların yakılması sonucu ise atmosfere sera gazları salınıyor. Atmosferdeki karbondioksit (CO2), metan (CH4), diazot monoksit (N2O) ve ozon (O3) gazları da sera etkisine önemli katkıda bulunur.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yakın zamanlarda yapılan bir araştırma, Afrika orman filleri nedeniyle zarar gören ormanlardaki ağaçların zaman içinde gövdelerinin daha çok genişlediğini ve genel olarak kök, dal, yaprak ve tohumlarının daha çok büyüdüğünü gösteriyor. 

Ekoloji / Çevre Bilim

Havaların ısınmasıyla birlikte birçoğumuz tatil planları yapmaya başladık. Kimimiz tatil için deniz, kum ve güneşin bir arada olduğu sahil kesimlerine giderken kimimiz el değmemiş ağaçların ve yaban hayatın bir arada olduğu ormanlık alanları tercih ediyor.