Skip to content Skip to navigation

Dünya’yı Çevreleyen Görünmez Kalkan

Dr. Tuba Sarıgül
19/12/2014 - 09:15

Andy Kale, University of Alberta

Bilim insanları Dünya’dan yaklaşık 11.000 kilometre uzakta, yüksek enerjili elektronların Dünya’ya ulaşmasını engelleyen görünmez bir kalkanın varlığını keşfetti.

Dünya’nın çevresinde yüksek enerjili elektronlar ve protonlardan oluşan iç içe halka şeklinde iki radyasyon bölgesi bulunuyor. Güneş’ten yayılan yüksek enerjili parçacıkların Dünya’nın manyetik alanı nedeniyle bir arada bulunduğu bu bölge Van Allen Radyasyon Kuşakları olarak isimlendiriliyor. İç kısımdaki radyasyon bölgesi çoğunlukla yüksek enerjili protonlardan, dış kuşak ise çoğunlukla yüksek enerjili elektronlardan oluşuyor. Dış kuşakta ışık hızına yakın hızlarda hareket eden elektronlar, astronotlar ve uydular için tehlike oluşturuyor.

Peki, bu iki radyasyon bölgesi nasıl birbirinden ayrı kalabiliyor? Dış kuşaktaki yüksek enerjili elektronların daha iç kısımlara hareket etmesini engelleyen şey nedir?

Kasım ayında Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma çok yüksek hızlarda hareket eden bu elektronların Dünya’ya 11.000 kilometreden fazla yaklaşamadığını gösteriyor. Bilim insanları, başlangıçta Dünya’nın manyetik alanının ya da insan kaynaklı etkinlikler nedeniyle yayılan radyo dalgalarının yüksek enerjili elektronların hareketini engelleyebileceğini düşünüyordu. Ancak Dünya’nın manyetik alan şiddetinin zayıf olduğu bölgelerde yüksek enerjili elektronların hareketinde farklılık gözlenmemesi ve radyo dalgalarının yüksek enerjili elektronlar üzerinde etkili olmaması nedeniyle bu görüşler doğrulanamadı.

NASA/Goddard/Scientific Visualization Studio

Dünya’nın çevresindeki yüksek enerjili parçacıklar içeren tek yapı Van Allen Radyasyon Kuşakları değil. Eksi yüklü elektronlar ve artı yüklü iyonlardan oluşan plazmosfer tabakası Dünya’nın yüzeyinden 1000 kilometre uzakta başlayıp dış bölgedeki Van Allen Radyasyon Kuşağı’na kadar ulaşıyor. Yüksek enerjili elektronların hareket açısını ölçen NASA’nın Van Allen uzay araçları tarafından elde edilen verileri değerlendirilen araştırmacılar plazmosfer tabakasındaki parçacıkların, dış kuşaktaki yüksek enerjili elektronların yön değiştirmesine neden olarak Dünya’ya ulaşmalarını engellediğini düşünüyor.

Andy Kale, University of Alberta

Yüksek enerjili parçacıkların zararlı etkilerine dayanacak şekilde tasarlanan Van Allen uzay araçları Dünya’nın çevresindeki radyasyon kuşakları hakkında önemli veriler sağlıyor.

 

1

İlgili İçerikler

Fizik

Kristal kadar berrak yağmur damlaları, turkuaz rengi okyanuslar ya da pembe göller... Hepsi sudan meydana gelmelerine rağmen renkleri farklı. Çünkü suyun rengini su moleküllerinin ışıkla etkileşiminin yanı sıra suyun içinde çözünmüş ya da asılı halde bulunan başka maddeler de etkiler.

Fizik

14. Uluslararası Masterclasses organizasyonu kapsamında Konya Bilim Merkezi’nde düzenlenen etkinlikte, Türkiye genelindeki farklı okullardan lise öğrencileri Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) gerçekleştirilen deneylerin verilerini analiz ederek parçacık fiziği alanındaki en güncel çalışmalar hakkında bilgi edinme ve CERN deneylerinin bir parçası olma imkânını yakaladı.

Fizik

Tehlikeli trafik kazalarının birçoğu sisli havalarda meydana gelir. Bu nedenle sürücüler görüş mesafesinin belirgin derecede düştüğü sisli hava koşullarında hızlarını düşürmeleri gerektiğini bilir. Ancak araştırmalar sisin, çevremizde hareket eden nesnelerin hızlarını gerçekte olduğundan farklı algılamamıza neden olduğunu gösteriyor.

Fizik

İngiliz fizikçi Stephen Hawking 76 yaşında hayatını kaybetti. Cambridge Üniversitesi’nden yapılan açıklamada kuramsal fizikçinin 14 Mart Çarşamba gününün ilk saatlerinde Cambridge’deki evinde hayata gözlerini yumduğu belirtildi.

Fizik

Sürtünme kuvveti üzerine ilk bilimsel çalışmayı 500 yıldan daha uzun bir süre önce Leonardo da Vinci yapmıştı. Da Vinci’nin vardığı sonuç, sürtünme kuvvetiyle normal kuvvet arasında doğrusal bir ilişki olduğuydu. Peki, bugün hâlâ mühendisler tarafından kullanılan bu yasa gerçekten doğru mu?

Fizik

Harvard Üniversitesi’ndeki (ABD) ve Kuantum Elektronik Enstitüsü’ndeki (Zürih, İsviçre) iki ayrı araştırma ekibi, eş zamanlı olarak dünyadaki en ince aynayı inşa etti. 

Fizik

Yenilenebilir enerji alanında çalışmalar yapan Japonya merkezli Eco Marine Power (EMP) şirketi 2019’da ilk güneş enerjisi yelkenlerini test etmeye başlamayı planlıyor. “Enerji yelkenleri” adı verilen teknoloji sayesinde gemiler hem güneş hem de rüzgâr enerjisini kullanabilecek.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde aralık ayının konusu #Yansımalar idi. Bu süreçte paylaştığınız ilgi çekici “Yansıma” fotoğrafları Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi ve aralık ayının en beğenilen fotoğrafları belirlendi.

Fizik

ODTÜ DAS’ın altıncısı 5-7 Şubat 2018 tarihlerinde ODTÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde gerçekleştirilecek. Üç günde 64 oturumun yapılacağı etkinliğe katılmak için yapmanız gereken tek şey başvuru formunu doldurarak seminerlere kayıt olmak.

Fizik

Knot (Türkçesi “düğüm”) denizcilikte ve havacılıkta kullanılan bir hız birimi. 1 knot 1 saatte kaydedilen 1 deniz miline yani 1852 metreye eşittir.