Skip to content Skip to navigation

Dünya’yı Çevreleyen Görünmez Kalkan

Dr. Tuba Sarıgül
19/12/2014 - 09:15

Andy Kale, University of Alberta

Bilim insanları Dünya’dan yaklaşık 11.000 kilometre uzakta, yüksek enerjili elektronların Dünya’ya ulaşmasını engelleyen görünmez bir kalkanın varlığını keşfetti.

Dünya’nın çevresinde yüksek enerjili elektronlar ve protonlardan oluşan iç içe halka şeklinde iki radyasyon bölgesi bulunuyor. Güneş’ten yayılan yüksek enerjili parçacıkların Dünya’nın manyetik alanı nedeniyle bir arada bulunduğu bu bölge Van Allen Radyasyon Kuşakları olarak isimlendiriliyor. İç kısımdaki radyasyon bölgesi çoğunlukla yüksek enerjili protonlardan, dış kuşak ise çoğunlukla yüksek enerjili elektronlardan oluşuyor. Dış kuşakta ışık hızına yakın hızlarda hareket eden elektronlar, astronotlar ve uydular için tehlike oluşturuyor.

Peki, bu iki radyasyon bölgesi nasıl birbirinden ayrı kalabiliyor? Dış kuşaktaki yüksek enerjili elektronların daha iç kısımlara hareket etmesini engelleyen şey nedir?

Kasım ayında Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma çok yüksek hızlarda hareket eden bu elektronların Dünya’ya 11.000 kilometreden fazla yaklaşamadığını gösteriyor. Bilim insanları, başlangıçta Dünya’nın manyetik alanının ya da insan kaynaklı etkinlikler nedeniyle yayılan radyo dalgalarının yüksek enerjili elektronların hareketini engelleyebileceğini düşünüyordu. Ancak Dünya’nın manyetik alan şiddetinin zayıf olduğu bölgelerde yüksek enerjili elektronların hareketinde farklılık gözlenmemesi ve radyo dalgalarının yüksek enerjili elektronlar üzerinde etkili olmaması nedeniyle bu görüşler doğrulanamadı.

NASA/Goddard/Scientific Visualization Studio

Dünya’nın çevresindeki yüksek enerjili parçacıklar içeren tek yapı Van Allen Radyasyon Kuşakları değil. Eksi yüklü elektronlar ve artı yüklü iyonlardan oluşan plazmosfer tabakası Dünya’nın yüzeyinden 1000 kilometre uzakta başlayıp dış bölgedeki Van Allen Radyasyon Kuşağı’na kadar ulaşıyor. Yüksek enerjili elektronların hareket açısını ölçen NASA’nın Van Allen uzay araçları tarafından elde edilen verileri değerlendirilen araştırmacılar plazmosfer tabakasındaki parçacıkların, dış kuşaktaki yüksek enerjili elektronların yön değiştirmesine neden olarak Dünya’ya ulaşmalarını engellediğini düşünüyor.

Andy Kale, University of Alberta

Yüksek enerjili parçacıkların zararlı etkilerine dayanacak şekilde tasarlanan Van Allen uzay araçları Dünya’nın çevresindeki radyasyon kuşakları hakkında önemli veriler sağlıyor.

 

1

İlgili İçerikler

Fizik

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nin (CERN) lisans ve yüksek lisans öğrencilerine yönelik düzenlediği CERN yaz öğrenci programı (CERN openlab) başvuruları 31 Ocak’a kadar devam ediyor.

Fizik

"Evren genişliyor" dediğimizde aklımıza evrenin en uç noktasının hiçliğe doğru gittiği gibi bir düşünce gelebilir. Oysa evrenin genişlemesini bir balonun şişmesine benzetmek daha doğru olabilir.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak dişli çarklarda kuvvetin nasıl aktarıldığını gösteren bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

ABD’deki Ulusal Standartlar ve Teknolojiler Enstitüsü’nde (NIST) çalışan Andrew Ludlow ve arkadaşları bugüne kadar geliştirilmiş en hassas atom saatini üretti. Yeni saat o kadar hassas ki on dört milyar yılda sadece bir saniye sapıyor. Konu ile ilgili bir makale Dr. W. F. McGrew ve arkadaşları tarafından Nature’da yayımlandı.

Fizik

Avusturalya’daki Monash Üniversitesi’nde çalışan bir grup araştırmacı, bir topolojik yalıtkanın iletken ve yalıtkan halleri arasındaki geçişlerini elektrik alan yardımıyla kontrol etmeyi başardı. Dr. James L. Collins ve arkadaşlarının yaptığı araştırmanın sonuçları Nature’da yayımlandı.

Fizik

Elektrik telleriyle taşınan yüksek akım hem insanlar hem de hayvanlar için hayli tehlikelidir. Peki, elektrik tellerine konan kuşlar bu durumdan neden zarar görmez? 

Fizik

CERN araştırmacılarının geliştirdiği mıknatıs teknolojisi, kanser tedavisinde kullanılan hadron terapi yönteminin uygulanmasında karşılaşılan sorunların çözümüne katkılar sağlayabilir.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak sıvıların basıncı nasıl ilettiğini gösteren bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun atık malzemeler kullanarak esneklik potansiyel enerjisi ve kinetik enerjinin (hareket enerjisinin) birbirine dönüştüğü farklı bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

Boğaziçi Üniversitesi Elektroteknoloji Kulübü ve IEEE Öğrenci Kolu’nun düzenlediği Boğaziçi Enerji Zirvesi, 4 Kasım’da Albert Long Hall Kültür Merkezi’nde düzenlenecek.