Skip to content Skip to navigation

Dünya’yı Çevreleyen Görünmez Kalkan

Dr. Tuba Sarıgül
19/12/2014 - 09:15

Andy Kale, University of Alberta

Bilim insanları Dünya’dan yaklaşık 11.000 kilometre uzakta, yüksek enerjili elektronların Dünya’ya ulaşmasını engelleyen görünmez bir kalkanın varlığını keşfetti.

Dünya’nın çevresinde yüksek enerjili elektronlar ve protonlardan oluşan iç içe halka şeklinde iki radyasyon bölgesi bulunuyor. Güneş’ten yayılan yüksek enerjili parçacıkların Dünya’nın manyetik alanı nedeniyle bir arada bulunduğu bu bölge Van Allen Radyasyon Kuşakları olarak isimlendiriliyor. İç kısımdaki radyasyon bölgesi çoğunlukla yüksek enerjili protonlardan, dış kuşak ise çoğunlukla yüksek enerjili elektronlardan oluşuyor. Dış kuşakta ışık hızına yakın hızlarda hareket eden elektronlar, astronotlar ve uydular için tehlike oluşturuyor.

Peki, bu iki radyasyon bölgesi nasıl birbirinden ayrı kalabiliyor? Dış kuşaktaki yüksek enerjili elektronların daha iç kısımlara hareket etmesini engelleyen şey nedir?

Kasım ayında Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma çok yüksek hızlarda hareket eden bu elektronların Dünya’ya 11.000 kilometreden fazla yaklaşamadığını gösteriyor. Bilim insanları, başlangıçta Dünya’nın manyetik alanının ya da insan kaynaklı etkinlikler nedeniyle yayılan radyo dalgalarının yüksek enerjili elektronların hareketini engelleyebileceğini düşünüyordu. Ancak Dünya’nın manyetik alan şiddetinin zayıf olduğu bölgelerde yüksek enerjili elektronların hareketinde farklılık gözlenmemesi ve radyo dalgalarının yüksek enerjili elektronlar üzerinde etkili olmaması nedeniyle bu görüşler doğrulanamadı.

NASA/Goddard/Scientific Visualization Studio

Dünya’nın çevresindeki yüksek enerjili parçacıklar içeren tek yapı Van Allen Radyasyon Kuşakları değil. Eksi yüklü elektronlar ve artı yüklü iyonlardan oluşan plazmosfer tabakası Dünya’nın yüzeyinden 1000 kilometre uzakta başlayıp dış bölgedeki Van Allen Radyasyon Kuşağı’na kadar ulaşıyor. Yüksek enerjili elektronların hareket açısını ölçen NASA’nın Van Allen uzay araçları tarafından elde edilen verileri değerlendirilen araştırmacılar plazmosfer tabakasındaki parçacıkların, dış kuşaktaki yüksek enerjili elektronların yön değiştirmesine neden olarak Dünya’ya ulaşmalarını engellediğini düşünüyor.

Andy Kale, University of Alberta

Yüksek enerjili parçacıkların zararlı etkilerine dayanacak şekilde tasarlanan Van Allen uzay araçları Dünya’nın çevresindeki radyasyon kuşakları hakkında önemli veriler sağlıyor.

 

1

İlgili İçerikler

Fizik

Metalik mavi renkli kelebekler, yanardöner renkli meyveler, altın rengi kabuğa sahip böcekler... Peki, bu renklerin hiçbirinin kaynağının boyalar ya da pigmentler olmadığını biliyor muydunuz? Öyleyse bu ışıl ışıl parıldayan renkler nasıl ortaya çıkıyor?

Fizik

ABD’de uzunluk ölçüsü olarak metre yerine yard, feet ve inç; kütle ölçüsü olarak kilogram yerine pound ve ons gibi metrik olmayan ölçü birimlerinin kullanılması dikkatinizi çekmiştir. Peki, ABD’de bu ölçü birimlerinin kullanılmasında Karayip korsanlarının da payı olduğunu biliyor muydunuz?

Fizik

Elektrik ve nükleer enerji santrallerinde soğutma amacıyla kullanılan suların büyük kısmı buharlaşarak atmosfere karışır. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde çalışan bir grup araştırmacı bu kayıp suları geri kazanmak için yeni bir yöntem geliştirdi.

Fizik

Mikroakışkan çipler, mikrolitre ve daha küçük hacimlerdeki akışkanların mikro ölçekteki (metrenin milyonda biri) kanallar içerisinde kontrol edilm

Fizik

Baryon grubu parçacıklar üç kuarktan oluşur. Uluslararası bir araştırma grubu, di-Omega olarak adlandırılan bir parçacığın doğada var olabileceğini ileri sürdü. Baryon türü iki omega parçacığının bir araya gelmesiyle oluşan di-Omegaların Avrupa ve Japonya’daki parçacık hızlandırıcılarda üretilebileceği düşünülüyor.

Fizik

Farklı düğüm yapılarının dayanıklılıkları üzerine pek çok araştırma yapıldıysa da bir düğümün nasıl olup da kendi kendine açıldığına dair bir çalışma yapılmamıştı. Ta ki bir akademisyen küçük kızının ayakkabı bağcıklarının neden sürekli çözüldüğünü merak edene kadar. Bunun üzerine iki öğrencisiyle birlikte koşu sırasında ayakkabı bağcığının ne gibi etkilere maruz kaldığını yakından gözlemledi.

Fizik

Hem bilimsel çalışmalar hem de günlük hayattaki pek çok etkinlik için kendi içinde tutarlı ölçüm birimlerine ihtiyaç vardır. Günümüzde bu amaçla yaygın şekilde kısaca SI olarak adlandırılan Uluslararası Birim Sistemi (Système international d’unités) kullanılsa da henüz arzu edilen düzeye erişilebilmiş değil.

Fizik

Ölçü birimlerine bir standart getirmek için 1790’larda Fransa’da metrik sistem oluşturulmuştu.

Fizik

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı tarafından üniversite öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması, Özel Sektöre Yönelik Lisans Bitirme Tezleri Yarışması ve Öncelikli Alanlarda Üniversite Öğrencileri Proje Yarışması başvuruları bugün başladı.

Fizik

Kristal kadar berrak yağmur damlaları, turkuaz rengi okyanuslar ya da pembe göller... Hepsi sudan meydana gelmelerine rağmen renkleri farklı. Çünkü suyun rengini su moleküllerinin ışıkla etkileşiminin yanı sıra suyun içinde çözünmüş ya da asılı halde bulunan başka maddeler de etkiler.