Skip to content Skip to navigation

Ekim Ayında Gökyüzünde Neler Görebilirsiniz?

Dr. Tuba Sarıgül
02/10/2019 - 16:07

Mars Tekrar Gökyüzünde

Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.

NASA/JPL-Caltech

Mars, Güneş etrafındaki yörünge hareketi sırasında yaklaşık olarak her iki yılda bir kavuşum noktasından geçer. Bu konumdayken Mars, Güneş ve Dünya aynı hizadadır ve Güneş, Mars ile Dünya arasında bulunur. Kavuşum konumundayken Mars’ın uzanım açısı (Dünya’dan Mars’a ve Dünya’dan Güneş’e giden doğrultular arasındaki açı) sıfır derecedir.

Gökyüzü gözlemine ilgi duyan amatör gökyüzü gözlemcileri için bu dönem Mars’ın birkaç hafta boyunca Dünya’dan gözlemlenememesi anlamına gelir. Mars’ta araştırmalar yürüten -özellikle de Mars yüzeyinde görev yapan uzay aracı görevlerinde çalışan- gökbilimciler ise bu dönemde birkaç hafta boyunca uzay araçlarıyla iletişim kuramaz. Çünkü Güneş’ten yayılan yüksek enerjili ışınlar ve parçacıklar, uzay araçlarıyla iletişim kurmak için kullanılan radyo sinyallerinde karışıklığa yol açar. Bu nedenle Mars yüzeyinde görev yapan keşif araçlarına komut vermek için gönderilen sinyaller durdurulur. Bu süreçte büyük miktarda veri üreten kamera gibi bazı ekipmanlar işlevlerine ara verse de keşif araçları gezegenle ilgili bilgi toplamaya devam eder.

 

Ekim Ayında Gezegenler ve Ay

Ekim ayında Güneş’in batışından sonra Venüs ve Merkür güneybatı-batı ufkunun üzerinde gökyüzünde ortaya çıkıyor. Ancak iki gezegen de ay boyunca ufkun üzerinde çok yükselmiyor ve Güneş’ten kısa süre sonra batıyor. Bu nedenle görülmeleri hayli zor.

Ekim ayında Güneş’in batışından sonra gökyüzünde olan diğer iki gezegen Satürn ve Jüpiter. Satürn ekim ayının başında gün batımından sonra güney ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve gece yarısından kısa süre önce batıyor. Satürn’ün gözlem süresi ayın ilerleyen günlerinde kısalıyor. Ekim ayı Satürn’ün halkalarını gözlemlemek için hayli uygun bir ay. Satürn’ün eksen eğikliği 26,7 derecedir. Bu nedenle Güneş’e göre konumuna bağlı olarak bazı zamanlar Satürn’ün halkaları Dünya’dan bakıldığında daha belirgin görülebilir. Satürn, 5 Ekim’de ilkdördün evresindeki Ay ile gökyüzünde birbiriyle yakın görünümde.

Ekim ayının başında Güneş’in batışından sonra batı ufkunun üzerinde görülebilen Jüpiter yaklaşık üç saat sonra batıyor. Yılancı Takımyıldızı’ndaki gezegenin gözlem süresi ayın ilerleyen günlerinde kısalıyor ve ay sonunda saat 20.30 civarında batıyor. Jüpiter ayın son günü hilal şeklindeki Ay ile birlikte görülebilir.

 

Avcı Göktaşı Yağmuru

20 Ekim'i 21 Ekim'e bağlayan gece yarısından sonra doğu-güneydoğu ufku

Avcı (Orionid) göktaşı yağmuru 20-21 Ekim’de en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı nokta -saçılma noktası- olarak isimlendirilir- saat 22.30’dan sonra doğu ufkunun üzerinden doğuyor ve gün doğumuna kadar gözlenebiliyor. Avcı göktaşı yağmurunu izlemek için en uygun zaman ise saçılma noktasının ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaştığı saat 05.00 civarı. Saçılma noktasını Avcı Takımyıldızı’ndaki en parlak yıldızlardan biri olan Betelgöz’ün kuzeydoğusunda bulabilirsiniz. Göktaşı yağmurunun en yüksek etkinliğe ulaştığı tarihte Ay sondördün evresinde.

 

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Temmuz ayında Güneş’in batısına geçen Merkür ayın ortalarına doğru gökyüzünde görülebilecek. 

Gökbilim ve Uzay

Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki (ESO) Çok Büyük Teleskop (VLT), Dünya’dan 520 ışık yılı uzaklıktaki AB Aurigae yıldızının etrafında yeni doğmakta olan bir gezegen görüntüledi.

Gökbilim ve Uzay

Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler ilk yıldızların tahmin edilenden daha erken bir dönemde oluşmaya başladığını gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Astronotlar ilk defa özel bir şirket tarafından geliştirilen uzay aracı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’na taşındı. 

Gökbilim ve Uzay

Bir grup Japon araştırmacı, Mars’tan Dünya’ya gelmiş bir meteoritin içinde azotlu organik bileşikler keşfetti. Dr. Mizuho Koike ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Nature Communications’ta yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Haziran ayında çıplak gözle görülebilen tüm gezegenleri gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu, nötrinoların ve antinötrinoların birbirlerine dönüşme süreçleri arasında belirgin farklar tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapılan çalışmalar sonucunda mezosfer deliklerini aydınlatan yeni bir tür “kutup ışığı” keşfedildi.

Gökbilim ve Uzay

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı da 2012 yılında tamamlanan Rossi X-Işını Zamanlama Kâşifi (RXTE) görevi sırasında toplanan verilerde karadelikler tarafından hareket yönü tersine çevrilen ışık ışınlarının izlerine rastlamışlar. 

Gökbilim ve Uzay

Son günlerde gökyüzünde ip gibi dizilmiş parlak noktaların geçişine tanık olmuş olabilirsiniz. Bu durumun nedeni, fütüristik projeleriyle bildiğimiz Elon Musk’ın sahip olduğu SpaceX şirketi tarafından geliştirilen Starlink projesi.