Skip to content Skip to navigation

Enerji Dönüşümü

Namdar Gürsönmez
28/09/2015 - 16:43

İş yapabilme yeteneğine enerji diyoruz. Hayatımızın her alanında enerjiye ihtiyaç duyarız. Örneğin vücudumuzda meydana gelen yaşamsal faaliyetler ya da bir otomobilin çalışması için enerji gereklidir.

Çok farklı enerji türleri vardır:

  • Kimyasal enerji
  • Nükleer enerji
  • Işık enerjisi
  • Ses enerjisi
  • Potansiyel enerji
  • Kinetik enerji
  • Güneş enerjisi

Enerji vardan yok olmaz ya da yoktan var olmaz. Buna enerjinin korunumu kanunu denir. Bir enerji türü başka bir enerji türüne dönüşebilir.

Cisimlerin konumları nedeniyle sahip oldukları enerjiye potansiyel enerji, hareketleri nedeniyle sahip oldukları enerjiye ise kinetik enerji denir. Örneğin esnek cisimler sıkıştırıldıkları veya gerildikleri zaman potansiyel enerji kazanır. Potansiyel ve kinetik enerjinin birinin diğerine dönüşmesi mümkündür. Günlük yaşamdaki birçok alanda da potansiyel ve kinetik enerji birbirine dönüşür.

Bu etkinliğimizde potansiyel enerjinin kinetik enerjiye nasıl dönüştüğünü gösteren bir düzenek tasarlayacağız.

Etkinlik için gerekli malzemeler:

  • 4 adet 5 cm x 10 cm boyutlarında maket kartonu veya sert mukavva karton
  • 2 adet CD
  • 1 adet çöp şiş
  • 1 plastik kapak
  • 1 adet boncuk (büyük boy)
  • 1 adet paket lastiği (kalın)
  • Silikon tabancası ve yapıştırıcı
  • Makas
  • Cetvel

Etkinliğin yapılışı:

1. Maket kartonundan 5 cm x 10 cm boyutlarında dört parça keselim.

2. Kestiğimiz parçaları silikon tabancası kullanarak CD’nin dış yüzeyine eşit aralıklarla yapıştıralım.

3. İkinci CD’yi, dış yüzeyi içe gelecek şekilde maket kartonlarına yapıştıralım.

4. Plastik kapağın çevresini makas ile keselim ve ortasından lastik geçebilecek şekilde delelim.

5. Plastik kapağı, silikon kullanarak CD'nin orta kısmındaki boşluğa denk gelecek şekilde yapıştıralım.

6. Çöp şişten 4 cm ve 12 cm uzunluklarında iki parça keselim.

7. Paket lastiğinin bir ucunu çöp şişin küçük parçasına bağlayalım. Diğer ucunu sırasıyla birinci CD’nin boşluğundan, düzeneğin iç kısmından, ikinci CD’nin plastik kapaktaki boşluğundan ve boncuk deliğinden geçirdikten sonra uzun çöp şişin uca yakın bölümüne bağlayalım. Küçük çöp şişi silikon kullanarak yapıştırıp sabitleyelim.

8. Artık düzeneğimiz çalışmaya hazır. Uzun çöp şişi CD’nin çevresinde dairesel hareket ettirerek iç bölümde kalan lastiğin gerilmesini sağlayalım. Böylece lastiğe potansiyel enerji depolamış olacağız.

 

 

9. Düzeneği düz bir zeminde serbest bıraktığımızda depoladığımız potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşmeye ve böylece düzenek hareket etmeye başlayacak.

 

 

İlgili İçerikler

Fizik

Su, elektrik enerjisi kullanılmadan bulunduğu yerden daha yükseğe nasıl taşınabilir? Arşimet bu sorunu milattan önce üçüncü yüzyılda icat ettiği Arşimet vidası ile çözmüştü. Deneyler köşesinin bu etkinliğinde, Arşimet vidası tasarlayarak suyu yukarı taşımak amacıyla kullanılabilecek bir pompa yapıyoruz.

Fizik

Bilim Genç olarak ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı ve İVME-R’de yürütülen çalışmalarla ilgili ODTÜ Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve İVME-R Müdürü Prof. Dr. Bilge Demirköz ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Bundan yüzyıllar önce Dünya’nın kendi etrafında dönüp dönmediği, ayrıca Dünya’nın mı Güneş’in etrafında yoksa Güneş’in mi Dünya’nın etrafında dolandığı bilim insanları arasındaki en hararetli tartışma konularından biriydi. 

Fizik

Rice Üniversitesinde Prof. Dr. James M. Tour önderliğinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı, karbon içeren atıklardan grafen üretmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Fizik

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin Ankara’daki konuğu 2019 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’nü kazanan Dr. Öğr. Üyesi Emine Ülkü Sarıtaş.

Fizik

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun malzemeler ile cisimlerin nasıl elektriklendiğini gösteren bir düzenek tasarlıyoruz.

Fizik

Işık nasıl yayılır? Dalgalar gibi mi yoksa madde parçacıkları gibi mi? Bu soru bir zamanlar bilim dünyasını ikiye bölmüştü. Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde ışığın yapısını çift yarık deneyi ile inceliyoruz.

Fizik

Günümüzde güneş gözesi üretmek için yaygın olarak silisyum kullanılıyor. Ancak bu güneş gözeleri hem pahalıya mal oluyor hem de üretim süreçleri çok zahmetli. Yüksek verim elde etmek için silisyum atomlarının çok düzenli bir yapı oluşturması ve bu yapının içine toz ya da başka yabancı maddelerin karışmaması için üretimin tozsuz odalarda yapılması gerekiyor.

Fizik

İster dinleyelim, ister mırıldanalım, ister bir müzik aleti ya da herhangi bir nesne ile müzik yapalım, ister dans ederek eşlik edelim; müzik hayatımızda önemli bir yere sahip. Biz de ocak ayında objektiflerinizi müziğin hayatınızdaki yerine odaklamanızı istiyoruz. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #HayatımdakiMüzik etiketini eklemeyi unutmayın.

Fizik

Geride bıraktığımız yılda bilim ve teknoloji alanında birçok gelişmeye şahit olduk. 2019 yılında gerçekleşen önemli bilimsel ve teknolojik gelişmeleri sizin için derledik.