Skip to content Skip to navigation

Eylül Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/09/2018 - 06:00

Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran 2 Eylül’ü 3 Eylül’e bağlayan gece birbirine çok yakın görünecek. Sondördün evresindeki Ay ile kırmızı dev Aldebaran’ı Güneş’in doğuşundan yaklaşık iki saat önce birlikte gözlemleyebilirsiniz.

 

Ay, Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında 8 Eylül’de Dünya’ya en yakın, 20 Eylül’de ise Dünya’ya en uzak konumda olacak. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 361.350 km ve 404.880 km.

Eylül Ayında Gezegenler

Merkür eylül ayının ilk haftasında gün doğumundan önce doğu ufkunun üzerinde gözlemlenebilir. İlerleyen günlerde Güneş’in arkasına doğru hareket eden gezegeni Güneş’in parlaklığı nedeniyle gözlemlemek mümkün değil. Merkür 21 Eylül’de üst kavuşum noktasında olacak.

Venüs gün batımından sonra güney-batı ufkunun üzerinde çok parlak bir şekilde bir akşam yıldızı görülebilir. Ayın ilerleyen günlerinde Venüs’ün parlaklığı artsa da gözlem süresi kısalıyor.

17 Ağustos’ta en büyük doğu uzanımı konumundan ayrılan Venüs Dünya’ya yaklaşmaya devam ediyor. Bu süreçte Venüs’ün parlaklığı ve görünür büyüklüğü artıyor. Venüs 26 Ekim’de alt kavuşum noktasına ulaşacak yani yörünge hareketi sırasında Güneş ile Dünya’nın arasından geçecek. Bu süreçte Venüs birkaç hafta boyunca gözlemlenemeyecek.

 

Venüs’ün Evreleri

Gökyüzünde en parlak görünen gökcisimlerinden biri olan Venüs'ün Ay’a benzer şekilde evreleri gözlemlenebilir.

ESO Avrupa Güney Gözlemevi

Venüs üst kavuşum noktasındayken yani Güneş’in arkasından geçerken “tam aydınlık” evrededir. Ancak bu konumdayken Güneş’le aralarındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan Güneş’in parlaklığı nedeniyle gözlemlenemez. Venüs Güneş'ten açısal olarak ayrılmaya başladıkça gökyüzünde tekrar ortaya çıkar. Güneş’le aralarındaki açısal mesafe arttıkça gezegen diskinin aydınlık görünen kısmı büyür ve en büyük doğu uzanımı konumundayken maksimuma ulaşır. Venüs bu konumdan ayrılıp alt kavuşum noktasına doğru yaklaştıkça Dünya ile aralarındaki mesafe azaldığından görünür büyüklüğü ve parlaklığı artar. Gezegen diskinin aydınlık kısmı ise daralarak ince bir yay şeklinde görülmeye başlar.

Eylül ayı boyunca parlaklığı artan ancak görünen kısmı daralan Venüs’ün evrelerini bir teleskop yardımıyla takip edebilirsiniz.

Venüs 2 Eylül’de Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile yakın görünümde. Spika’yı Venüs’ün kuzeybatısında bulabilirsiniz.

Mars eylül ayı boyunca Güneş’in batışından gece yarısına kadar gökyüzünde olacak. Güneş’in batışından sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak Kızıl Gezegen gece yarısından kısa süre sonra güneybatı ufkundan batacak. Bir süredir gökyüzündeki en parlak gökcisimlerinden biri olan Mars’ın parlaklığı gün geçtikçe azalıyor ve gezegen daha erken batıyor.

Eylül ayının ilk haftasında Güneş’in batışından sonra Mars, Satürn ve Jüpiter güney-güneybatı ufkunun üzerinde birlikte gözlemlenebilir.

Jüpiter eylül ayında gün batımından sonra güneybatı ufkunun üzerinde Venüs’le birlikte ortaya çıkıyor ve Güneş’ten iki saat sonra batıyor. Terazi Takımyıldızı’ndaki Jüpiter ve Ay 14 Eylül’de birbirine yakın görünecek.

Satürn eylül ayında gün batımından gece yarısına kadar gökyüzünde. Satürn 17 Eylül’de Ay ile yakın görünümde. Yay Takımyıldızı’ndaki Satürn’ü ve Ay’ı Güneş’in batışından sonra güney-batı ufkunun yaklaşık 25 derece üzerinde görebilirsiniz.

23 Eylül, sonbahar ılımı yani gece ve gündüz süreleri eşit olduğu tarih.

1 Eylül saat 23.00, 15 Eylül saat 22.00 ve 30 Eylül saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.

Gökbilim ve Uzay

Hawaii’deki Mauna Kea Dağı’ndaki Subaru Teleskobu’yla yapılan gözemler sonucunda Satürn’ün 20 yeni uydusu keşfedildi. Böylece Satürn’ün bilinen uydularının sayısı 82’ye çıktı.

Gökbilim ve Uzay

Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.

Gökbilim ve Uzay

Trigonometri lisede matematik dersinde karşılaştığınız ve belki de anlamakta zorlandığınız konulardan biri. Dik üçgenlerin iç açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantılarla ilgili matematiğin bu dalı size soyut gelebilir. Geçmişte insanlar denizcilikte, haritacılıkta ve astronomi yani gökbilimde karşılaştıkları problemleri çözmek için trigonometriden faydalandı. 

Gökbilim ve Uzay

İlk kez geçtiğimiz yıl düzenlenen TEKNOFEST İstanbul Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali, 17-22 Eylül tarihleri arasında Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirildi. Bu yıl 1.720.000 kişinin katıldığı etkinlik dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali oldu.

Gökbilim ve Uzay

NASA Space Apps Challenge’ın (NASA Uluslararası Uzay Uygulamaları Yarışması) Türkiye ayağı bu yıl Ankara, Elazığ ve Şanlıurfa’da düzenleniyor. Ankara’daki organizasyona 19-20 Ekim tarihlerinde ODTÜ Genç Girişimciler Topluluğu ev sahipliği yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor. 

Gökbilim ve Uzay

Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.

Gökbilim ve Uzay

Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.