Skip to content Skip to navigation

Geçmişte Kullanılan İlginç Tıbbi Aletler

Dr. Özlem Ak İkinci
22/12/2014 - 09:39

Günümüzden çok daha önce yaşadığınızı ve bir cerrahın anestezi yapmadan sizi ameliyat ettiğini hayal edin. Ameliyat sırasında hiç hareket etmeden ya da çığlık atmadan durabilir miydiniz? Geçmişte kullanılan ve bugün pek de alışık olmadığımız tıbbi aletler o dönemlerde yaşayan kişilerle empati kurmanıza yardımcı olabilir.

Osteotom (Kemik Keskisi)

Osteotom denilen bu alet 1830’larda Bernard Heine tarafından keşfedildi. Her ne kadar ağaç budama aletine benzese de ameliyatlarda kullanılıyordu. Cerrahlar, osteotom sayesinde kemiklere zarar vermeden daha az güç ve zaman harcayarak hastayı ameliyat edebiliyordu.

İdrar Kanalı Genişleticisi

Bir erkek hastanın idrar yolu, idrar akışını sağlayamayacak kadar daraldıysa doktorlar bu idrar kanalı genişletici aleti kullanıyordu. Temel olarak vidanın döndürülmesiyle aletin iki kanadı ayrılıyor ve idrar yolu mümkün olduğunca genişletiliyordu.

Diş Modeli

Bu tür modeller doktorların teknikleri öğrenmesi ve pratik yapması için kullanılıyordu. 1930’lu yıllarda kullanılan ve pek de sevimli görünmeyen bu eklemli diş modeli H.R. Giger’in Alien filmi için yaptığı tasarımlara benziyor. Bu alüminyum modelin şimdi nerede olduğu bilinmiyor. Diş modellerinde genellikle kadavralardan çıkarılan dişler kullanılıyordu. Günümüzde diş hekimliği okuyan öğrencilerin eğitimlerinde hâlâ benzer modeller kullanılıyor.

Bademcik Giyotini

Antibiyotiklerin keşfinden önce herhangi bir enfeksiyon hayatı tehdit etme potansiyeline sahipti. Bademcik iltihabını ve bu iltihabın neden olduğu anjin gibi diğer boğaz hastalıklarını tedavi etmek için bademcik giyotini geliştirildi.

Hemoroid Kıskacı

Hemoroid tedavisi için kullanılabilen ilaçlardan önce hastalar ciddi bir probleme yol açmadığı sürece can sıkıcı hemoroid ile yaşamak zorundaydı. Eğer problem büyürse hemoroidin bağlanması ya da kesilerek alınması tercih edilen bir tedavi şekliydi. Bu hemoroid kıskacı dış hemoroidi sıkıca kavrayarak ve ezerek çalışıyordu, böylece kanama önleniyordu. Zarar görmüş doku sonunda ölüyor ve kayboluyordu.

Ezici

Hemoroidin alınmasında ya da yemek borusunda, boğazda, rahimde veya yumurtalıklarda bulunabilen poliplerin, tümörlerin ve kistlerin alınmasında ezici olarak adlandırılan bu alet kullanılıyordu. Aletin ucundaki kıvrımlı bölüm testere dişli bir zincir ya da basit bir tel olabiliyor; bastırmak, ezmek ve hemoroidde turnike görevi yaparak kan ulaşımını durdurmak için kullanılıyordu.  

Diş Anahtarı

Diş çürüklerinin ve diş eti hastalıklarının nedenlerinin bilinmediği dönemlerde diş ağrısı çeken çoğu kişinin yardımına en yakın berber koşardı. 18. yüzyılın başlarında yani diş anahtarının keşfinden önce ise diş çekimi bilek gücüyle yapılırdı. Bu sırada olur da diş kırılırsa kemik keskisi kullanılarak parçalar diş etinden ayrılırdı. Diş anahtarının kullanılmaya başlanmasıyla birlikte doktorlar, artık bu aletin ucu ile dişi kavrayıp anahtarı çevirerek kökü ile beraber dişi çekebiliyordu, tabii herhangi bir anestezi uygulamadan.

20. yüzyılın ilk yarısına gelindiğinde makineler teşhis ve tedavi sürecinin en önemli parçaları haline geldi. Bilim insanları ve doktorlar gerçekten çok ilginç aletlerle deneyler yapıyor ve çok sayıda görünüşü tüyler ürperten araçlar ve makineler geliştiriyordu. İşte bunlardan bazıları…

ABD Ulusal Brookhaven Laboratuvarı’ndaki araştırmacılar tarafından beyin ile ilgili araştırmalar yapmak için geliştirilen ve bir nükleer görüntüleme tekniği olan günümüzdeki PET’in öncüsü (Pozitron Emisyon Tomografi)

İki küçük motor ile çalıştırılan büyük ölçekli göz modelleri

Radyoaktivite ölçmek için kullanılan sodyum klorür çözeltisi ile doldurulmuş plastik, insansı zırhlar

Psikonörotik vakalarda özellikle I. Dünya Savaşı sırasında elektrik verilerek yapılan tedavilerde kullanılan sandalye

Yapay böbrek makinesi

Retinanın elektrik potansiyelini ölçmek için kullanılan elektroretinogram denilen alet

1940’larda beyin dalgaları bu şekilde ölçülüyordu.

Tel kullanılarak tasarlanmış bu giysi 1690’larda yüksek hızın ve uzay yolculuklarının fizyolojik etkilerini araştırırken vücut sıcaklığını ölçmek için kullanılıyordu.

1

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Gece uyumadan önce sosyal medyada neler olduğuna bakayım derken uykunuzu yarım saat ertelediğiniz oluyor mu? Peki, sabahları nasıl uyanıyorsunuz? Bebekler gibi rahat uyumuş olarak mı, yoksa zaman hızla geçmiş ve uyumanızla uyanmanız bir olmuş gibi mi?

Tıp ve Sağlık

2015 yılında sağlık bilimleri alanındaki çalışmalarıyla TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan ile araştırma konusu olan elektrokimyasal biyosensörler üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Tıp ve Sağlık

Yeni bir ortamda ilk defa uyuduğumuzda sıklıkla uyku problemi yaşarız. Bu, uyku araştırmalarında ilk gece etkisi olarak bilinir ve bir uyku bozukluğu türüdür.

Tıp ve Sağlık

Sıtma çağımızın en önemli sağlık sorunlarından biri. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre 2016 yılında 91 ülkede 216 milyonun üzerinde insan sıtmaya yakalandı ve yaklaşık 445 bini öldü. Sivrisineklerle yayılan bu hastalıktan daha çok gelişmekte olan ülkeler muzdarip. Hastalıkların ve ölümlerin %90’ı Afrika kıtasında görülüyor.

Tıp ve Sağlık

Bugüne kadar birçoğumuz yolumuzu şaşırarak kaybolmuşuzdur. Böyle durumlarda etrafımızda bize yön verecek herhangi bir yapı ya da nesne arar, gideceğimiz yolu ona göre belirlemeye çalışırız. Ancak görüş alanımız içinde bu tür bir referans noktası yoksa yönümüzü bulmakta zorlanırız.

Tıp ve Sağlık

Kalp krizi günümüzün en yaygın ölüm sebeplerinden biri. Kalbe giden damarlarda tıkanıklık olduğunda, kalp kaslarına yeterli miktarda oksijen ulaşmadığında kalp krizi meydana geliyor.

Tıp ve Sağlık

Ağrı hoş olmayan bir durum. Peki, ağrıyı hissetmesek nasıl olurdu? Şimdilik bu soruyu tekrar ele almak üzere bir köşeye bırakalım.

Tıp ve Sağlık

Enerji içecekleri genellikle uyanık kalmayı sağladıkları, fiziksel ve bilişsel performansı artırdıkları düşüncesiyle tüketilir. Enerji içeceklerinin temel bileşeni kafeindir. Bu içecekler kafein dışında taurin, glukoronolakton, bazı B grubu vitaminleri, şeker gibi başka maddeler de içerebilir.

Tıp ve Sağlık

TÜBİTAK Popüler Bilim Dergileri Müdürlüğü 8-14 Mart Bilim ve Teknoloji Haftası’nı 10 ilde düzenleyeceği 11 etkinlikle kutluyor. Gençlerin bilim insanları ile doğrudan iletişim kurmasını sağlayan TÜBİTAK Bilim Söyleşileri ile bilim konularına olan farkındalıklarının artırılması hedefleniyor.

Tıp ve Sağlık

Evrak işleri ile uğraşırken ya da sevdiğiniz birinden gelen mektubu büyük bir hevesle açarken parmağınızın kesildiği oldu mu? Günlük hayatımızda sıkça kullandığımız kâğıdın bu denli canımızı yakması hayli şaşırtıcı olabiliyor. Peki, küçücük bir kesik canımızı nasıl bu kadar acıtabiliyor?