Skip to content Skip to navigation

Genel Görelilik Kuramı Bir Testten Daha Başarıyla Geçti

Dr. Mahir E. Ocak
28/08/2018 - 16:20

Genel görelilik kuramı geliştirildiğinden beri pek çok testten başarıyla geçti. Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bir makaleye göre, bu testlerin en sonuncusu ve en zoru yakın zamanlarda yapıldı. Gökadamızın etrafındaki devasa karadeliğin etrafında dönen bir yıldızı gözlemleyen araştırmacılar, genel görelilik kuramının tahminleriyle uyumlu sonuçlar elde etti.

Gökadamızın merkezinin yakınındaki yıldızları gözlemlemek çok zordur. Gaz ve toz bulutları yıldızlardan yayılan ışığın Dünya’ya ulaşmasını engeller. Ancak kızılötesi ışığa duyarlı kameralarla bu yıldızları takip etmek mümkündür.

Biri Los Angeles’taki Kaliforniya Üniversitesi’nde diğeri Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü’nde çalışan iki ayrı araştırma grubunun 1990’ların başından beri takip ettiği, S2 adı verilen yıldız gökadamızın merkezindeki Sgr A* karadeliğinin etrafında her 16 yılda bir tur atıyor. Yıldız, karadeliğe çok yakın (yaklaşık 20 milyar kilometre yarıçaplı) bir yörüngede dolandığı için büyük bir kütleçekim alanının etkisinde kalıyor ve genel görelilik kuramının etkileri gözlemlenebilir hale geliyor.

Genel görelilik kuramının sonuçlarından biri kütleçekim alanından uzaklaşan ışığın enerji kaybetmesi ve frekansının kırmızıya kaymasıdır. Özel görelilik kuramı da gözlemci ve ışık kaynağının birbirlerine göre hareket etmeleri durumunda ışığın frekansında kaymalar olacağını söyler. Araştırmacılar S2’den Dünya’ya ulaşan ışıktaki kırmızıya kaymayı gelişmiş teleskoplar yardımıyla ölçmüşler ve sonuçların görelilik kuramının tahminleriyle uyumlu olduğunu bulmuşlar. Elde edilen sonuçları Newton’un kütleçekim kuramıyla açıklamaksa mümkün değil.

Genel görelilik kuramının tahminlerinden biri de gökcisimlerinin takip ettiği yörüngelerin zamanla kaymasıdır. Örneğin bu etki Merkür’ün yörüngesinde gözlemlenebiliyor. Aynı olgunun S2’nin yörüngesinde de gözlemlenebileceği düşünülüyor. Araştırmacılar yakın gelecekte S2’nin yörüngesini takip etmeyi ve 16 yıl önce aynı bölgeden geçerken takip ettiği yörüngeden ne ölçüde farklı olduğunu ölçmeyi planlıyor. Daha sonra, elde edilen sonuçların genel görelilik kuramının tahminleriyle uyumlu olup olmadığı belirlenecek.

İlgili İçerikler

Fizik

2019 yılı TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 7 Mart’a kadar devam edecek. Yarışlar 16-22 Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Fizik

Basit makineler, çok az parçadan oluşan ve genellikle tek bir kuvvetin kullanıldığı araçlardır.

Fizik

Kitap ödüllü Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayının konusu “Hareket”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Hareket etiketini eklemeyi unutmayın!

Fizik

Elektrik ve elektronik mühendisliğinde biyomalzeme tabanlı fotonik aygıtlar konusundaki uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalarıyla 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Dr. Sedat Nizamoğlu ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Uluslararası Birim Sistemi’nde (SI) değişiklikler yapılmasına karar verildi. 20 Mayıs’tan itibaren geçerli olacak yeni birimlerde fiziksel nesnelere yapılan hiçbir referans kalmadı. SI’nın temelini oluşturan yedi temel birim, yedi sabit üzerinden tanımlanacak.

Fizik

Ambalaj lastiğini serbest bıraktıktan sonra bazen lastik parmağımıza çarpar ve canımızı acıtır. Peki, lastik eski haline dönerken çok hızlı bir şekilde hareket etmesine rağmen neden bazen parmağımıza çarparken bazen çarpmaz?

Fizik

Prof. Dr. Zafer Durusoy ile kurucusu olduğu Hacettepe Teknopark’taki Nanovak firmasında ürettikleri vakum odaları ve vakum odalarının kullanım alanlarıyla ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde aralık ayında doğayı, insanları, hayvanları ya da fotoğrafınızın odağındaki diğer nesneleri siyah-beyaz ifade etmenizi istemiştik. Bu süreçte #SiyahBeyaz etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi.

Fizik

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nin (CERN) lisans ve yüksek lisans öğrencilerine yönelik düzenlediği CERN yaz öğrenci programı (CERN openlab) başvuruları 31 Ocak’a kadar devam ediyor.

Fizik

"Evren genişliyor" dediğimizde aklımıza evrenin en uç noktasının hiçliğe doğru gittiği gibi bir düşünce gelebilir. Oysa evrenin genişlemesini bir balonun şişmesine benzetmek daha doğru olabilir.