Skip to content Skip to navigation

Görsel Yanılsamalar Nasıl Oluşur?

Dr. Melis Savaşan Söğüt
04/10/2019 - 18:03

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Gözümüze gelen ışınlar gözbebeğinden geçerek gözün arkasında bulunan retinaya ulaşır. Retinadaki ışığa duyarlı sinir hücreleri, gelen ışığı sinir sinyallerine çevirir ve oluşan sinyalleri beyinde görsel verilerin işlendiği merkeze iletir. Ancak bazen algılanan görüntü ile gerçekte var olan görüntü birbirinden farklı olabilir.

Görsel yanılsamalar genel olarak üç gruba ayrılabilir.

Fizyolojik yanılsamalar, ışık ve renk farklılıkları veya harekete bağlı olarak gözlerin ya da beynin aşırı uyarı alması sonucunda, aslında var olmayan resim ya da desenlerin görüldüğü görsel yanılsamalardır. Bu yanılsamalarda, dış uyaranların görme sürecinin farklı aşamalarında beyni birden fazla kez uyararak görüntünün algısında değişiklik oluşturduğu düşünülüyor.

Değişmez yanılsamalar, birden çok resmin bir araya gelerek farklı bir resim oluşturduğu görsel yanılsamalardır. Bu durumda ana resmi oluşturan resimlerin her biri kolaylıkla ayırt edilebilir. Ancak ana resim, onu oluşturan küçük resimlerden tamamen farklıdır. Küçük resimler arasında boşluklar olsa da beynimiz bu boşlukları doldurarak büyük ana resmin algılanmasını sağlar. Bu nedenle resmin farklı kısımlarına odaklandığımızda farklı görüntüler görebiliriz.

Algısal yanılsamalar, kişinin bakış açısına bağlı olarak bilinçli olmayan çıkarımlar yapması sonucu ortaya çıkan görsel yanılsamalardır.

Görsel yanılsamalar üzerinde yapılan araştırmalar, sinirbilimcilerin göz ve beyin arasındaki etkileşimle ve beynin algısal boşlukları nasıl anlamlandırdığıyla ilgili çok değerli bilgiler elde etmesini sağlıyor. Görsel yanılsamaların nasıl gerçekleştiğinin beyindeki mekanizmasının anlaşılması günlük hayatta da kullanılabiliyor. Örneğin pilotlar havadayken bazen var olmayan ufuk çizgisi ya da daralan uçak pisti gibi görsel yanılsamalarla karşılaşabiliyor. Bu gibi durumları fark etmek ve bu durumda uçağı güvenle indirebilmek için pilotlara özel eğitimler veriliyor.

Ayrıca bazı ülkeler trafikte görsel yanılsamalardan yararlanıyor. Yollara çizilen ve üç boyutlu algılanan yaya geçitleri ile sürücülerin yavaşlaması ve kazaların önlenmesi amaçlanıyor.

Kaynaklar
Yazar Hakkında:
Dr. Melis Savaşan Söğüt
Gebze Teknik Üniversitesi Axanlab Üyesi

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüne bakalım: A. Jaquot, 1934

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım: Franz Palatz, 1930.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ocak 2020 probleminin çözümüne ve Şubat 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz duyu organlarımız aracılığıyla çevreden bilgi toplar ve hafızaya kaydeder. Bu bilgiler de çevreyi algılama, problem çözme ve davranış geliştirme gibi işleri gerçekleştirmek için kullanılır. Bilgileri bazen anlık olarak, bazen kısa, bazen de uzun süre hafızamızda tutarız.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Aralık 2019 probleminin çözümüne ve Ocak 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni doğan bebeklerde görülen genetik sağlık sorunlarından biri, sinir hücrelerinin etrafında miyelin kılıfın olmamasıdır. Sinir hücrelerinin işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olan bu koruyucu kalkan olmadan doğan bebeklerin el ve ayaklarında kısmi felç ortaya çıkabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Kasım 2019 probleminin çözümüne ve Aralık 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz.