Skip to content Skip to navigation

Gözbebeklerimiz Neden Büyür?

Nurulhude Baykal
25/04/2017 - 15:17

Görmenin gerçekleşmesi için ışığı retinaya ulaştıran gözbebekleri ışığa duyarlı olarak büyüyüp küçülür. Fazla aydınlık ortamlarda ışık yoğun olduğundan gözbebeklerimiz küçülürken karanlıkta göze mümkün olduğunca ışığın girmesi için büyürler. Kaza ya da yaşamı tehlikeye sokan bir olay sonrası ilk yardım uygulamalarında da göze ışık tutularak hastanın durumu kontrol edilir. Gözbebeklerinin büyüklüğü iç kanamaya işaret ederken, gözbebeklerinin ışığa tepki vermemesi beyin korteksinin çalışmadığının göstergesidir. Nabız durduğu halde gözbebeklerinin küçülmesi ise beyne oksijen iletiminin kısa bir süre önce kesildiğini, dolayısıyla hastayı kalp masajı ile hayata döndürmenin mümkün olduğunu gösterir. Ancak gözbebeklerinin büyüyüp küçülmesinin tek nedeni ışık değildir.

Heyecanlandığımızda, bir meseleye ya da bir nesneye odaklandığımızda gözbebeklerimiz büyür. Gözbebeklerinin büyümesine yol açan diğer durumlar da temelde heyecan ve odaklanmadan kaynaklıdır. Örneğin sevdiğimiz ya da âşık olduğumuz birine bakarken de gözbebeklerimiz büyür. Diğer yandan nefret ettiğimiz birine bakarken de gözbebeklerimiz aynı şekilde tepki verir. Konu ile ilgili yapılan çalışmalarda deneklere ilgi çekici resimler gösterildiğinde gözbebeklerinin büyüdüğü görülmüştür. Bu deneylerin ilginç bir sonucu da kadınların gözbebeklerinin erkeklere oranla daha fazla büyümesi. Bu durum, kadınların duyguları daha yoğun yaşadığının ve dikkatlerini bir noktada toplamak için daha fazla enerji harcadığının göstergesi olabilir.

Büyük gözbebeklerinin kişiyi daha çekici gösterdiği de bir araştırmaya konu oldu. 1965’te psikiyatr Dr. Eckhardt Hess bir grup erkek deneğe bir faktör hariç birbirinin aynı olan kadın portre fotoğrafları gösterdi. Deneydeki değişken, kadınların gözbebeklerinin büyüklüğüydü. Denekler kendilerine gösterilen iki fotoğrafın tıpatıp aynı olduğunu belirtmelerine rağmen, hangisinin daha çekici olduğu özellikle sorulduğunda gözbebekleri büyük olan kadının fotoğrafını seçiyorlardı. Yukarıda sözü edilen çalışma ile büyük gözbebeklerinin insanı daha çekici gösterdiği araştırmanın sonuçları birlikte değerlendirilirse, karşınızda size ilgiyle baktığı için gözbebekleri büyüyen birinden etkilenmeniz olası görünüyor.

Yeniden Dr. Hess’in çalışmasına dönecek olursak, büyük gözbebeklerinin kişiyi daha çekici kıldığı bilimsel olarak tespit edilmeden uzun zaman önce, Orta Çağ’da kadınlar belladona (güzelavrat otu) kullanarak gözbebeklerinin büyük görünmesini sağlıyordu. Bitkinin, gözbebeklerinin büyümesine neden olan atropin etken maddesinin yanı sıra görmeyi olumsuz etkileyen toksin maddeleri de içermesi bu alışkanlığın zamanla terk edilmesine yol açmış olabilir. 

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Bugüne kadar birçoğumuz yolumuzu şaşırarak kaybolmuşuzdur. Böyle durumlarda etrafımızda bize yön verecek herhangi bir yapı ya da nesne arar, gideceğimiz yolu ona göre belirlemeye çalışırız. Ancak görüş alanımız içinde bu tür bir referans noktası yoksa yönümüzü bulmakta zorlanırız.

Tıp ve Sağlık

Kalp krizi günümüzün en yaygın ölüm sebeplerinden biri. Kalbe giden damarlarda tıkanıklık olduğunda, kalp kaslarına yeterli miktarda oksijen ulaşmadığında kalp krizi meydana geliyor.

Tıp ve Sağlık

Ağrı hoş olmayan bir durum. Peki, ağrıyı hissetmesek nasıl olurdu? Şimdilik bu soruyu tekrar ele almak üzere bir köşeye bırakalım.

Tıp ve Sağlık

Enerji içecekleri genellikle uyanık kalmayı sağladıkları, fiziksel ve bilişsel performansı artırdıkları düşüncesiyle tüketilir. Enerji içeceklerinin temel bileşeni kafeindir. Bu içecekler kafein dışında taurin, glukoronolakton, bazı B grubu vitaminleri, şeker gibi başka maddeler de içerebilir.

Tıp ve Sağlık

TÜBİTAK Popüler Bilim Dergileri Müdürlüğü 8-14 Mart Bilim ve Teknoloji Haftası’nı 10 ilde düzenleyeceği 11 etkinlikle kutluyor. Gençlerin bilim insanları ile doğrudan iletişim kurmasını sağlayan TÜBİTAK Bilim Söyleşileri ile bilim konularına olan farkındalıklarının artırılması hedefleniyor.

Tıp ve Sağlık

Evrak işleri ile uğraşırken ya da sevdiğiniz birinden gelen mektubu büyük bir hevesle açarken parmağınızın kesildiği oldu mu? Günlük hayatımızda sıkça kullandığımız kâğıdın bu denli canımızı yakması hayli şaşırtıcı olabiliyor. Peki, küçücük bir kesik canımızı nasıl bu kadar acıtabiliyor?

Tıp ve Sağlık

Aralarında genç bilim insanımız Canan Dağdeviren’in de olduğu Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) bilim insanları, nörolojik hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların doğrudan beynin ilgili bölgesine ulaştırılmasını sağlayan mikro ölçekte bir ilaç taşıma sistemi geliştirdi. 

Tıp ve Sağlık

Sağlıklı ve yeterli uyku, şeker yeme isteğinizin azalmasını dolayısıyla daha sağlıklı bir beslenme düzenine sahip olmanızı sağlayabilir. Bilim insanları uykunun beslenme bozukluklarından kaynaklanan sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğunu düşünüyor. Ancak bu konuda yapılan araştırmaların sayısı çok fazla değil.

Tıp ve Sağlık

“Sağlıkta Yenilik” konulu Bioinnovation IV Konferansı 10-11 Şubat 2018 tarihlerinde Bahçeşehir Üniversitesi gerçekleştiriliyor.

Tıp ve Sağlık

Ortalama ömrün cinsiyete bağlı olarak değişmesi sadece insanlarda değil başka pek çok canlı türünde de gözlemlenen bir durumdur. Ancak insanlarla diğer canlılar arasında önemli bir fark var.