Skip to content Skip to navigation

Gözbebeklerimiz Neden Büyür?

Nurulhude Baykal
25/04/2017 - 15:17

Görmenin gerçekleşmesi için ışığı retinaya ulaştıran gözbebekleri ışığa duyarlı olarak büyüyüp küçülür. Fazla aydınlık ortamlarda ışık yoğun olduğundan gözbebeklerimiz küçülürken karanlıkta göze mümkün olduğunca ışığın girmesi için büyürler. Kaza ya da yaşamı tehlikeye sokan bir olay sonrası ilk yardım uygulamalarında da göze ışık tutularak hastanın durumu kontrol edilir. Gözbebeklerinin büyüklüğü iç kanamaya işaret ederken, gözbebeklerinin ışığa tepki vermemesi beyin korteksinin çalışmadığının göstergesidir. Nabız durduğu halde gözbebeklerinin küçülmesi ise beyne oksijen iletiminin kısa bir süre önce kesildiğini, dolayısıyla hastayı kalp masajı ile hayata döndürmenin mümkün olduğunu gösterir. Ancak gözbebeklerinin büyüyüp küçülmesinin tek nedeni ışık değildir.

Heyecanlandığımızda, bir meseleye ya da bir nesneye odaklandığımızda gözbebeklerimiz büyür. Gözbebeklerinin büyümesine yol açan diğer durumlar da temelde heyecan ve odaklanmadan kaynaklıdır. Örneğin sevdiğimiz ya da âşık olduğumuz birine bakarken de gözbebeklerimiz büyür. Diğer yandan nefret ettiğimiz birine bakarken de gözbebeklerimiz aynı şekilde tepki verir. Konu ile ilgili yapılan çalışmalarda deneklere ilgi çekici resimler gösterildiğinde gözbebeklerinin büyüdüğü görülmüştür. Bu deneylerin ilginç bir sonucu da kadınların gözbebeklerinin erkeklere oranla daha fazla büyümesi. Bu durum, kadınların duyguları daha yoğun yaşadığının ve dikkatlerini bir noktada toplamak için daha fazla enerji harcadığının göstergesi olabilir.

Büyük gözbebeklerinin kişiyi daha çekici gösterdiği de bir araştırmaya konu oldu. 1965’te psikiyatr Dr. Eckhardt Hess bir grup erkek deneğe bir faktör hariç birbirinin aynı olan kadın portre fotoğrafları gösterdi. Deneydeki değişken, kadınların gözbebeklerinin büyüklüğüydü. Denekler kendilerine gösterilen iki fotoğrafın tıpatıp aynı olduğunu belirtmelerine rağmen, hangisinin daha çekici olduğu özellikle sorulduğunda gözbebekleri büyük olan kadının fotoğrafını seçiyorlardı. Yukarıda sözü edilen çalışma ile büyük gözbebeklerinin insanı daha çekici gösterdiği araştırmanın sonuçları birlikte değerlendirilirse, karşınızda size ilgiyle baktığı için gözbebekleri büyüyen birinden etkilenmeniz olası görünüyor.

Yeniden Dr. Hess’in çalışmasına dönecek olursak, büyük gözbebeklerinin kişiyi daha çekici kıldığı bilimsel olarak tespit edilmeden uzun zaman önce, Orta Çağ’da kadınlar belladona (güzelavrat otu) kullanarak gözbebeklerinin büyük görünmesini sağlıyordu. Bitkinin, gözbebeklerinin büyümesine neden olan atropin etken maddesinin yanı sıra görmeyi olumsuz etkileyen toksin maddeleri de içermesi bu alışkanlığın zamanla terk edilmesine yol açmış olabilir. 

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Aralarında genç bilim insanımız Canan Dağdeviren’in de olduğu Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) bilim insanları, nörolojik hastalıkları

Tıp ve Sağlık

Sağlıklı ve yeterli uyku, şeker yeme isteğinizin azalmasını dolayısıyla daha sağlıklı bir beslenme düzenine sahip olmanızı sağlayabilir. Bilim insanları uykunun beslenme bozukluklarından kaynaklanan sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğunu düşünüyor. Ancak bu konuda yapılan araştırmaların sayısı çok fazla değil.

Tıp ve Sağlık

“Sağlıkta Yenilik” konulu Bioinnovation IV Konferansı 10-11 Şubat 2018 tarihlerinde Bahçeşehir Üniversitesi gerçekleştiriliyor.

Tıp ve Sağlık

Ortalama ömrün cinsiyete bağlı olarak değişmesi sadece insanlarda değil başka pek çok canlı türünde de gözlemlenen bir durumdur. Ancak insanlarla diğer canlılar arasında önemli bir fark var. 

Tıp ve Sağlık

Yemekten sonra bastıran uykuyu hepimiz biliriz. Enerji vermesi gereken besinlerin uykumuzu getirmesi bize biraz garip gelebilir. Peki, bunun sebebini hiç merak ettiniz mi?

Tıp ve Sağlık

Güneş’ten Dünya’ya ulaşan morötesi dalga boyundaki ışınların (UV) özellikle cilt üzerindeki zararlı etkileri hakkında fikir sahibiyiz. Ancak UV ışınlar gözün yüzeyindeki dokulara ve gözün içindeki yapılara, örneğin korneaya, retinaya ve göz merceğine de zarar verebilir.

Tıp ve Sağlık

Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre grip, her yıl dünya genelinde 3-5 milyon insanın ciddi sağlık sorunları yaşamasına sebep oluyor. Bu insanların 300.000-650.000 kadarı da ölüyor. Peki, grip virüsü tam olarak nasıl öldürüyor?

Tıp ve Sağlık

Dün gece bir şeyler yediniz ve bu sabah uyandığınızda karnınız dayanılmaz şekilde ağrımaya ve mideniz bulanmaya başladı. Peki, buna sebep olan şey gerçekten dün gece yedikleriniz mi?

Tıp ve Sağlık

Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün 2017 yılındaki sahipleri Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash ve Michael W. Young oldu. Nobel komitesinden yapılan açıklamada, araştırmacıların sirkadiyen saatin moleküler mekanizmaları üzerine yaptıkları çalışmalar nedeniyle ödüle layık görüldükleri açıklandı.

Tıp ve Sağlık

Sarılık yeni doğan bebeklerde sıkça görülen ve çoğunlukla tehlikeli olmayan bir durumdur. Genellikle bebekler 2-4 günlükken fark edilir ve iki hafta içinde geçer.