Skip to content Skip to navigation

Gözbebeklerimiz Neden Büyür?

Nurulhude Baykal
25/04/2017 - 15:17

Görmenin gerçekleşmesi için ışığı retinaya ulaştıran gözbebekleri ışığa duyarlı olarak büyüyüp küçülür. Fazla aydınlık ortamlarda ışık yoğun olduğundan gözbebeklerimiz küçülürken karanlıkta göze mümkün olduğunca ışığın girmesi için büyürler. Kaza ya da yaşamı tehlikeye sokan bir olay sonrası ilk yardım uygulamalarında da göze ışık tutularak hastanın durumu kontrol edilir. Gözbebeklerinin büyüklüğü iç kanamaya işaret ederken, gözbebeklerinin ışığa tepki vermemesi beyin korteksinin çalışmadığının göstergesidir. Nabız durduğu halde gözbebeklerinin küçülmesi ise beyne oksijen iletiminin kısa bir süre önce kesildiğini, dolayısıyla hastayı kalp masajı ile hayata döndürmenin mümkün olduğunu gösterir. Ancak gözbebeklerinin büyüyüp küçülmesinin tek nedeni ışık değildir.

Heyecanlandığımızda, bir meseleye ya da bir nesneye odaklandığımızda gözbebeklerimiz büyür. Gözbebeklerinin büyümesine yol açan diğer durumlar da temelde heyecan ve odaklanmadan kaynaklıdır. Örneğin sevdiğimiz ya da âşık olduğumuz birine bakarken de gözbebeklerimiz büyür. Diğer yandan nefret ettiğimiz birine bakarken de gözbebeklerimiz aynı şekilde tepki verir. Konu ile ilgili yapılan çalışmalarda deneklere ilgi çekici resimler gösterildiğinde gözbebeklerinin büyüdüğü görülmüştür. Bu deneylerin ilginç bir sonucu da kadınların gözbebeklerinin erkeklere oranla daha fazla büyümesi. Bu durum, kadınların duyguları daha yoğun yaşadığının ve dikkatlerini bir noktada toplamak için daha fazla enerji harcadığının göstergesi olabilir.

Büyük gözbebeklerinin kişiyi daha çekici gösterdiği de bir araştırmaya konu oldu. 1965’te psikiyatr Dr. Eckhardt Hess bir grup erkek deneğe bir faktör hariç birbirinin aynı olan kadın portre fotoğrafları gösterdi. Deneydeki değişken, kadınların gözbebeklerinin büyüklüğüydü. Denekler kendilerine gösterilen iki fotoğrafın tıpatıp aynı olduğunu belirtmelerine rağmen, hangisinin daha çekici olduğu özellikle sorulduğunda gözbebekleri büyük olan kadının fotoğrafını seçiyorlardı. Yukarıda sözü edilen çalışma ile büyük gözbebeklerinin insanı daha çekici gösterdiği araştırmanın sonuçları birlikte değerlendirilirse, karşınızda size ilgiyle baktığı için gözbebekleri büyüyen birinden etkilenmeniz olası görünüyor.

Yeniden Dr. Hess’in çalışmasına dönecek olursak, büyük gözbebeklerinin kişiyi daha çekici kıldığı bilimsel olarak tespit edilmeden uzun zaman önce, Orta Çağ’da kadınlar belladona (güzelavrat otu) kullanarak gözbebeklerinin büyük görünmesini sağlıyordu. Bitkinin, gözbebeklerinin büyümesine neden olan atropin etken maddesinin yanı sıra görmeyi olumsuz etkileyen toksin maddeleri de içermesi bu alışkanlığın zamanla terk edilmesine yol açmış olabilir. 

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün 2017 yılındaki sahipleri Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash ve Michael W. Young oldu. Nobel komitesinden yapılan açıklamada, araştırmacıların sirkadiyen saatin moleküler mekanizmaları üzerine yaptıkları çalışmalar nedeniyle ödüle layık görüldükleri açıklandı.

Tıp ve Sağlık

Sarılık yeni doğan bebeklerde sıkça görülen ve çoğunlukla tehlikeli olmayan bir durumdur. Genellikle bebekler 2-4 günlükken fark edilir ve iki hafta içinde geçer.

Tıp ve Sağlık

İlki 2014 yılında düzenlenen Bilim Genç Bilim Söyleşileri yeni eğitim öğretim döneminde de hız kesmeden devam ediyor.

Tıp ve Sağlık

Sınav stresi hayatınızı çekilmez hale mi getirdi? Bu haberde stresle baş etmenize yardımcı olabilecek bazı tavsiyeler bulabilirsiniz.

Tıp ve Sağlık

Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nden bilim insanları, yüzeylerini nano ölçekte yarı iletken kristallerle kapladıkları bakterilerin güneş ışığını kullanarak karbondioksit ve suyu ekonomik olarak değerli kimyasal maddelere dönüştürmesini sağladı.

Tıp ve Sağlık

Cildimizdeki morluklar çoğunlukla kanın, travma sonucu hasar gören ince kan damarlarından dokuların arasına sızması nedeniyle ortaya çıkar.

Tıp ve Sağlık

İnsanlarda nadir olarak görülen gözlerin farklı renkte olması (örneğin bir gözün mavi diğer gözün yeşil olması vb.) durumu heterokromi olarak adlandırılıyor.

Tıp ve Sağlık

Yeni bir araştırmanın sonuçlarına göre, bilim insanları gözbebeklerinin büyüyüp küçülmesine neden olan bir başka etmeni daha keşfetti.

Tıp ve Sağlık

Melanin saça ve deriye rengini veren pigmenttir. Ancak güneş ışınları saç ve cildin renginde farklı değişimlere yol açar.

Tıp ve Sağlık

Renk körlüğü bazı renklerin doğru şekilde algılanamamasıdır ve farklı şekilleri vardır. Renk körleri, renkleri diğer insanlardan farklı şekilde algıladıklarının farkında değildir.