Skip to content Skip to navigation

Güneş’e Baktığımızda Neden Hapşırırız?

Dr. Tuba Sarıgül
28/09/2017 - 11:23

İnsanların yaklaşık dörtte biri Güneş’e ya da parlak ışığa baktığında hapşırır ve bu olay genellikle karanlık bir ortamdan çıkıp yoğun ve parlak ışığa maruz kalındığında ortaya çıkar.

Hapşırma kaşıntı ve tahrişe neden olan yabancı maddelerin burundan uzaklaştırılmasını sağlar. Kaşınma ve tahriş hissi, yüzdeki duyusal algılamadan ve kasların motor kontrolünden sorumlu olan trigeminal sinirler tarafından algılanır. Trigeminal sinirlerden gelen sinyaller beynin ilgili bölgesi tarafından algılandıktan sonra burna, tahrişe neden olan yabancı maddeleri uzaklaştırılması için bir sıvı salgılanması, kaslara da derin bir nefes alınması ve alınan nefesin çok hızlı bir şekilde dışarı verilmesi için talimat gönderilir.

Hapşırma bir reflekstir. Yani düşünmeksizin kendiliğinden gerçekleşen bir olaydır. Göze ne kadar ışık girdiğini kontrol eden gözbebeğinin büyüyüp küçülmesi de bu şekilde gerçekleşir. Parlak bir ışık göze geldiğinde görme sinirleri tarafından algılanır ve oluşan sinyaller beyne taşınır. Beyin parlak ışığın göze zarar vermesini önlemek için, gözbebeğine küçülmesini söyleyen bir mesaj gönderir.

Güneş ışığının neden hapşırmaya yol açtığıyla ilgili farklı kuramlar öneriliyor. İnsanların görme sinirlerinde yoğun ışık nedeniyle ortaya çıkan uyarılmanın trigeminal sinirlerin de etkinleşmesine neden olduğu düşünülüyor. İkinci görüşe göre otonom sinir sistemindeki birbirlerine yakın sinir liflerinden birinin uyarılması diğer sinir lifinin de uyarılmasına neden oluyor. Yani görme sinirlerinden alınan sinyallerin beyne taşınırken, hapşırmaya neden olan sinyalleri taşıyan sinir hücrelerinin de etkinleşmesine neden olabileceği düşünülüyor.

Güneş ışığının hapşırmaya neden olmasının genetik temeli aydınlatılamamış olsa da araştırmalar bu durumun ebeveynlerden birinde görülmesi durumunda çocukta da %50 ihtimalle görülebileceğini gösteriyor.

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ekim ayının konusu “Yağmur Sonrası”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken, açıklama bölümüne #YağmurSonrası etiketini eklemeyi unutmayın.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ağustos ayında objektiflerinizi, mevsim sıcaklıklarının günlük yaşamınızı nasıl şekillendirdiğini ve mevsim sıcaklıklarındaki değişimin çevrenizdeki etkilerine odaklamanızı istemiştik.

Ekoloji / Çevre Bilim

Küresel ortalama sıcaklığın ölçülmesi Dünya’nın yüzey sıcaklığında zamanla ortaya çıkan değişimlerin belirlenmesi açısından hayli önemli.

Ekoloji / Çevre Bilim

Climatic Change dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Dünya’nın ortalama sıcaklığındaki artış nedeniyle uçaklar yakın gelecekte daha az yolcuyla havalanmak zorunda kalabilir.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bir grup araştırmacı bugüne kadar yapılmış en gerçekçi küresel iklim değişikliği deneylerinden birine imza attı. Antarktika Okyanusu’ndaki bir deniz yatağını ısıtan ve meydana gelen değişiklikleri gözlemleyen Dr. Gail Aston ve arkadaşları, küresel ısınmanın tahmin edilenden çok daha büyük sorunlara yol açabileceğini belirtiyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Temmuz ayında Ege Denizi’nde meydana gelen Richter ölçeği ile 6,6 büyüklüğündeki deprem sonrası yaklaşık 30 santimetre yüksekliğinde tsunami dalgaları oluştu. Oluşan dalgalar, yüksekliği görece fazla olmamasına rağmen, araçları kolayca sürükleyebilecek kadar güçlüydü. Peki, tsunami dalgalarını durdurmak mümkün mü?

Ekoloji / Çevre Bilim

Küresel ısınma ve orman yangınları birbiriyle bağlantılı iki olgu. Araştırmalar orman yangınlarının sadece küresel ısınmanın bir sonucu olmadığını aynı zamanda küresel ısınma üzerinde önemli etkileri olduğunu gösteriyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ağustos ayında objektiflerinizi, mevsim sıcaklıklarının günlük yaşamınızı nasıl şekillendirdiğini ve mevsim sıcaklıklarındaki değişimin yaşadığınız yerlerdeki etkilerini kayda geçirmek amacıyla kullanmanızı istiyoruz. 

Ekoloji / Çevre Bilim

Bermuda Üçgeni, Atlas Okyanusu’nda Miami (Florida) ile Porto Riko’daki San Juan ve Bermuda adaları arasındaki bölgeye verilen isim.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bu fotoğraf NASA’nın, Dünya’daki su döngüsünün izlenmesi ve takip edilmesi için veri toplayan uydusu Aqua tarafından 29 Mayıs’ta çekildi. Fotoğraftaki turkuaz renkli bölgeler Karadeniz’deki fitoplankton sayısındaki artışın göstergesi.