Skip to content Skip to navigation

Günümüzün Süper Kahramanları Gama Işını Takımyıldızlarında

Nurulhude Baykal
11/12/2019 - 08:30

Hulk çizgi romanında bilim insanı Dr. Bruce Banner laboratuvarda deneyler yaparken bir kaza geçirir ve gama ışınlarına maruz kalan DNA’ları mutasyona uğrar. Bu yüzden Dr. Banner artık her sinirlendiğinde Hulk adı verilen yeşil bir deve dönüşür.

Hulk’un ortaya çıkmasına neden olan gama ışınları, ışık tayfındaki en yüksek enerjili radyasyon türüdür. Gama ışınlarının evrendeki temel kaynağının süpernova patlamaları, pulsarlar, nötron yıldızı birleşmeleri ve karadelikler olduğu düşünülüyor. Uzay araştırmalarında gama ışınlarını tespit etmek için özel teleskoplara ihtiyaç duyuluyor.

NASA’nın 2008 yılında uzaya fırlattığı Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu on yıldan uzun süredir alçak Dünya yörüngesinde görev yapıyor. Adını Enrico Fermi’den alan teleskop ile gökadaların merkezlerindeki karadelikler, ışık hızına yakın hızlarda hareket eden gaz parçacıkları ,pulsarlar ve diğer yüksek enerji kaynakları tespit edilebiliyor.

Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu gökyüzünü dalga boyu görünür dalga boyundaki ışıktan daha küçük dalga boyuna sahip gama ışınları ile görüntülüyor. Bu nedenle gökyüzünün Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından oluşturulan haritası çıplak gözle göründüğünden çok daha farklı.

İnsanlar çok eski zamanlardan beri gökyüzünde gözlemledikleri yıldızların oluşturduğu şekillere çeşitli isimler vermişti. Bugün gökyüzünde kolayca fark edilebilen ve özgün bir şekli olan yıldız topluluklarına takımyıldız diyoruz. Takımyıldızlar isimlerini bazen bir canlıdan ya da mitolojik bir karakterden alır.

Avcı Takımyıldızı’nın şekli gökyüzünde ok atan bir avcıya benzer.

Takımyıldızlar arasında günlük hayattan aşina olduğumuz burçlara da adını veren Boğa, Akrep, Kova, İkizler, Balık, Yay ve Aslan gibi takımyıldızlar da yer alır.

NASA araştırmacıları bildiğimiz takımyıldızlardan esinlendi ve Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu’nun gama ışınlarını tespit ederek oluşturduğu gökyüzü haritasında yeni takımyıldızlar belirledi. Belirlenen 21 Fermi takımyıldızları arasında ise süper kahraman Hulk’tan Thor’un çekici Mjolnir’e, Albert Einstein’dan Japonya’daki Fuji Yanardağı’na, dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilen İskenderiye Feneri’nden kuramsal fiziğin en bilinen olgularından Schrödinger’in Kedisi’ndeki kutuya, Paris’teki Eiffel Kulesi’nden tüm bu görüntülerin kaynağı olan Fermi Uydusu’nun kendisine farklı şekiller var.

NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu ile tespit edilen takımyıldızlar için hazırladığı internet sayfasında bu şekilleri yakından inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.

Gökbilim ve Uzay

Şubat ayında Merkür ve Venüs, Güneş’in batışından sonra gökyüzünde. Mars, Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in doğuşundan önce görülebilir. Merkür, şubat ayının ilk yarısında gün batımından sonra Venüs’le birlikte güneybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Merkür, 10 Şubat’ta en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşıyor. 

Gökbilim ve Uzay

1666 yılının Ocak ayında çevrenizdeki herkesin konuştuğu, Robert Hooke’un bitler, pireler ve benzer canlıların mikroskop altında görünümünü zengin görsellerle anlatan Micrographia kitabını almış olsaydınız muhtemelen yazarın araya sıkıştırdığı birkaç ilgisiz konuya bakıp şaşırabilirdiniz. 

Gökbilim ve Uzay

Çin’in Chang'e-4 uzay aracı geçtiğimiz yıl ocak ayında Ay’ın karanlık yüzüne iniş yaptı. Bugünlerde ise daha ileri bir teknolojiye sahip Chang’e-5 Ay’a yolculuk için gün sayıyor. Chang’e-5, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi.

Gökbilim ve Uzay

Nisan 2019’da ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başaran 200 kişilik ekipte yer alan Prof. Dr. Feryal Özel ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

Erboğa Takımyıldızı’nın bir üyesi olan Proxima Centauri, Güneş Sistemi’ne en yakın yıldızdır. 2016 yılında gökbilim alanında yaşanan en önemli gelişmelerden biri, yıldızın etrafında dolanan bir gezegen keşfedilmesi olmuştu. Üstelik Proxima b adı verilen gezenin yaşama elverişli koşullara sahip olma ihtimali de var.

Gökbilim ve Uzay

Antik Çağ’ın Yunan filozoflarından ünlü matematikçi Pisagor, “Tellerin kıpırtısında geometri vardır, küreler arasındaki boşlukların hesaplanmasında da müzik” demiştir. Bundan dolayı, müzik aletlerindeki tellerin uzunluğu ile çıkardıkları sesler arasında bağlantı olduğunu öne süren ilk kişinin de MÖ 6. yüzyılda yaşayan Pisagor olduğu düşünülür.