Skip to content Skip to navigation

Hareketli Aksamları Olmayan Uçak

Dr. Mahir E. Ocak
05/12/2018 - 11:53

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) çalışan bir grup araştırmacı, hareketli aksamları olmayan bir itki sistemi tasarladı, üretti ve başarıyla test etti. Dr. Haofeng Xu ve arkadaşlarının Prof. Dr. Steven Barrett önderliğinde yaptığı çalışmanın sonuçları Nature’da yayımlandı.

İlk uçağın yüz yıldan uzun bir süre önce göklerde süzülmeye başlamasından beri üretilen tüm hava araçları, pervaneler ve türbinler gibi hareketli aksamlara sahip itki sistemlerinden güç alıyor. Araştırmacıların ürettiği, kütlesi yaklaşık 2,5 kilogram, kanat açıklığı 5 metre olan uçaktaysa iyon itki motoru kullanılıyor. Bu tarz motorların tam anlamıyla yeni bir teknoloji olduğu söylenemez. Bugün uzayda yol alan çeşitli araçlarda da iyon itki motorları bulunuyor. Ancak geçmişte bu motorları kullanarak hava araçlarını Dünya’nın atmosferinde uçabilecek kadar hızlandırmak mümkün olmamıştı. MIT araştırmacılarının asıl başarısı bu zorluğun üstesinden gelmeleri oldu.

İyon itki motorlarında yüksek voltaj uygulanarak gaz halindeki moleküller iyonlaştırılır. Aracın ileri doğru yol almasını sağlayan, egzozdan çıkan yüksek hızlı gazdır. İyon itki motorlarıyla yol alan uzay araçlarında iyonlaştırılacak gazı taşıyan tanklar bulunur. Araştırmacıların tasarladığı yeni motordaysa atmosferdeki azot molekülleri iyonlaştırılıyor. Uçağın kanatlarının altında iki sıra halinde metal teller var. Öndeki teller pozitif yüklü elektrot, arkadaki tellerse negatif yüklü elektrot görevi görüyor. 40.000 voltluk bataryalarla sisteme enerji sağlandığında ortamdaki azot moleküllerinden kopan negatif yüklü elektronlar uçağın ön kısmındaki pozitif elektrota, geriye kalan artı yüklü azot moleküleriyse negatif elektrota doğru yöneliyor. Uçağın ileriye doğru yol alması, iyonların hareketleri sırasında havadaki diğer moleküllerle çarpışması sonucunda oluşan rüzgârın egzozdan atılmasıyla gerçekleşiyor.

Yeni itki motorunun, şu an kullanılan uçak motorlarına göre çeşitli avantajları var. Hareketli aksamlar olmadığı için motor çok sessiz çalışıyor. Ayrıca “görünür” bir egzoz dumanı yok. Yakın gelecekte özellikle drone’lar gibi küçük cihazlarda bu motor kullanılabilir. Ancak yeni iyon itki motoru, verimlilik bakımdan henüz günümüzde kullanılan motorla rekabet edebilecek düzeyde değil. Araştırmacılar geliştirdikleri motoru daha verimli hale getirmek için çalışmalara devam ediyor.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Erboğa Takımyıldızı’nın bir üyesi olan Proxima Centauri, Güneş Sistemi’ne en yakın yıldızdır. 2016 yılında gökbilim alanında yaşanan en önemli gelişmelerden biri, yıldızın etrafında dolanan bir gezegen keşfedilmesi olmuştu. Üstelik Proxima b adı verilen gezenin yaşama elverişli koşullara sahip olma ihtimali de var.

Gökbilim ve Uzay

Antik Çağ’ın Yunan filozoflarından ünlü matematikçi Pisagor, “Tellerin kıpırtısında geometri vardır, küreler arasındaki boşlukların hesaplanmasında da müzik” demiştir. Bundan dolayı, müzik aletlerindeki tellerin uzunluğu ile çıkardıkları sesler arasında bağlantı olduğunu öne süren ilk kişinin de MÖ 6. yüzyılda yaşayan Pisagor olduğu düşünülür.

Gökbilim ve Uzay

2020 yılı Dörtlük (Quadrantid) göktaşı yağmuruyla açılış yapıyor. Yılın ilk göktaşı yağmuru 3-4 Ocak’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Dörtlük göktaşı yağmurunun en yüksek etkinliğe ulaştığı tarihte Ay ilkdördün evresinde. Bu tarihte berrak bir gökyüzünde ve şehir ışıklarından uzakta saatte maksimum 120 göktaşı görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimci Tycho Brahe’nin ani ölümü özellikle, gökyüzündeki hareketine kimsenin akıl sır erdiremediği Mars’la ilgili gözlemlerine bir süredir devam eden 30 yaşındaki asistanı Johannes Kepler için büyük bir fırsat demekti.

Gökbilim ve Uzay

Kırımlı amatör gökbilimci Gennady Borisov, 30 Ağustos’ta bir kuyrukluyıldız keşfetmişti. Daha sonraları yapılan gözlemler kuyrukluyıldızın yıldızlararası uzaydan gelen bir “ziyaretçi” olduğunu gösterdi.

Gökbilim ve Uzay

Prof. Dr. Berahitdin Albayrak hocamız geçen yıl 13 Aralık’ta gerçekleşen tren kazası sonucu aramızdan ayrılalı tam bir yıl oldu. Bir insanın hayatını kaybetmesi sevenleri ve ailesi için büyük bir üzüntü kaynağı olmasının yanı sıra bilim dünyası için de büyük bir kayıptır.

Gökbilim ve Uzay

Hulk çizgi romanında bilim insanı Dr. Bruce Banner laboratuvarda deneyler yaparken bir kaza geçirir ve gama ışınlarına maruz kalan DNA’ları mutasyona uğrar. Bu yüzden Dr. Banner artık her sinirlendiğinde Hulk adı verilen yeşil bir deve dönüşür.

Gökbilim ve Uzay

Ay’a giden astronotların Ay’a ulaşması yaklaşık üç gün sürmüştü. İnsanların uzaydaki bir sonraki hedefi Mars. Mars’ın ötesindeki gökcisimlerine örneğin Güneş Sistemi’ndeki diğer gezegenlere ya da Güneş Sistemi’nin dışındaki yıldızlara ulaşmak ise çok daha uzun sürecek.

Gökbilim ve Uzay

Türkiye'nin ilk uzay radyasyonu test altyapısı olma özelliği taşıyan ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı’nın açılışı yapıldı. Test merkezi Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun Sarayköy Nükleer Araştırma Merkezinde kuruldu.

Gökbilim ve Uzay

Yılın son ayında gökyüzünde çıplak gözle gözleyebileceğiniz beş gezegeni de görme fırsatı bulabilirsiniz. Mars ve Merkür aralık ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın ilk yarısında Merkür ve Mars'ı Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile birlikte doğu-güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.