Skip to content Skip to navigation

İklim Tahminleri ve Küresel Isınma

Dr. Mahir E. Ocak
18/07/2014 - 15:58

Çağımızın en önemli sorunlarından biri küresel ısınma. Dünya üzerindeki canlı yaşamını tehdit eden bu sorunun kaynağının atmosfere aşırı miktarda salınan sera gazları olduğu biliniyor. Bu sorunun çözülebilmesi için gerekli adımların atılmasının yanı sıra sorunun gelecekte nasıl bir hal alabileceğini tahmin edebilmek de önemli. Bu amaçla dünyanın dört bir tarafından pek çok araştırma grubu iklim tahminleri üzerine çalışmalar yapıyor. Fakat tahminlerde kullanılan bilgisayar programlarının istenildiği kadar başarılı sonuçlar verdiği söylenemez. Birkaç gün gibi kısa süreler için oldukça başarılı tahminler yapılabilen hava durumlarının aksine iklim tahminleri için kısa süreler olan birkaç yıllık dönemlerde bile iyi tahminler yapılamıyor. Örneğin İngiltere Exeter’deki Hadley Merkezi’nde görev yapan araştırmacılar, 2007’de on yıllık bir çalışmanın sonucu olan iklim tahminlerini yayımladı. Araştırmacılar küresel ısınmanın birkaç yıl için yavaşlayacağını daha sonra ise büyük bir ivme kazanacağını tahmin etmişti. Fakat tahminlerinin aksine küresel ısınma ivme kazanmadı.

Öncelikle küresel ısınmanın tahminlerin aksine ivme kazanmamış olmasının sorunu ortadan kaldırmadığını belirtelim. Dünya ısınmaya devam ediyor. Dünya üzerinde kaydedilen en sıcak on yılın tamamı 1998’den sonra yaşandı. Isınma hızının daha önce öngörülenlerden yavaş olması sadece sorunu çözmek için biraz daha fazla zamanımızın olacağını gösteriyor. Peki, küresel ısınma neden beklenenden daha yavaş gerçekleşiyor ve daha başarılı iklim tahminleri nasıl yapılabilir?

Küresel ısınmanın neden yavaşladığı hakkında çeşitli görüşler var. Öncelikle Güneş’te meydana gelen etkinliklerde yaşanan durgunluk sebebiyle Dünya'ya daha az enerji geliyor olabilir. Bunun yanı sıra, gelişen endüstrinin oluşturduğu kirlilik Güneş'ten gelen fakat uzaya geri yansıyan ışığın miktarını artırmış olabilir. Bu görüşlerin her ikisi de küresel ısınmadaki yavaşlamayı Dünya'ya daha az enerji gelmesine bağlıyor. Fakat Dünya'ya gelen enerjide bir azalma olmadan da bir açıklama yapmak mümkün olabilir. Okyanusların beklenenden çok daha fazla ısıyı soğurması kuvvetli bir ihtimal. Son zamanlarda yapılan bazı bilimsel araştırmalarda, bilinenden daha fazla ısının okyanusların derinliklerine yayıldığına dair sonuçlar elde edildi.

Küresel ısınmanın yavaşlaması konusuna bir açıklama getirmeye çalışan bazı araştırmacılar ise sera gazlarının etkisinin beklenenden daha az olduğunu iddia ediyor. Daha önceki tahminlerde atmosferdeki karbondioksit miktarının iki katına çıkması halinde Dünya'nın en az 3°C ısınacağı düşünülüyordu. ABD, Urbana-Champaign'deki Illinois Üniversitesi'nde görev yapan araştırmacılar ise atmosferdeki karbondioksit miktarının iki katına çıkması halinde Dünya'daki ısınmanın en fazla 2°C olacağını tahmin etti. Fakat çok sayıda bilim insanı bu görüşe karşı çıkıyor.

Peki, bilgisayar programları iklim değişikliklerini tahmin etme konusunda neden başarısız oluyor? Bunun en önemli sebebi aslında fiziksel problemleri modellemekte kullanılan, hemen hemen tüm bilgisayar programlarında ortak olan bir sorun. Bilgisayar modelleri, çözülmesi istenen sorunu gerçekçi bir şekilde yansıtamıyor. İklimin zamanla değişimi gibi bir konuda gerçekçi bir model yapmak da zaten imkânsız. Dünya'nın iklimini belirleyen her şeyin -atomların ve moleküllerin hareketinin- bir bilgisayar programı ile hesaplanabilmesi mümkün değil. Tahmin yapmak için başlangıç durumu belirlenirken basınç, rüzgâr hızı, okyanus sıcaklığı gibi birkaç parametreden yararlanılıyor. Bu parametreler başlangıç koşullarını ne kadar iyi yansıtırsa yansıtsın, yapılan tahminler program çalıştıkça giderek gerçek durumdan uzaklaşıyor. İklim tahminlerinde kullanılan programların ilk birkaç yıllık dönemde daha iyi tahminlerde bulunması bu sebebe bağlanabilir. Bunun yanında programa girilen başlangıç değerlerinin Dünya'yı gerçekçi bir şekilde yansıttığı da söylenemez. Çünkü rüzgâr hızı, okyanus sıcaklığı gibi pek çok parametre hakkında sağlıklı bilgiler elde edilemiyor. Yeterli miktarda veri olsa bile Dünya'nın büyüklüğü bu verilerin küçük bölgeler için detaylandırılmasını engelliyor. Örneğin Hadley Merkezi'nin yaptığı hesaplarda yeryüzü 150 km uzunluğunda kenarlara sahip hücrelere bölünüyor. Hesapları yapan araştırmacılar gelecekte bilgisayarların kapasiteleri arttığı zaman Dünya'yı 60 km uzunluğunda kenarlara sahip hücreler ile modelleyebilmeyi umut ediyor.

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

Temmuz ayında Ege Denizi’nde meydana gelen Richter ölçeği ile 6,6 büyüklüğündeki deprem sonrası yaklaşık 30 santimetre yüksekliğinde tsunami dalgaları oluştu. Oluşan dalgalar, yüksekliği görece fazla olmamasına rağmen, araçları kolayca sürükleyebilecek kadar güçlüydü. Peki, tsunami dalgalarını durdurmak mümkün mü?

Ekoloji / Çevre Bilim

Küresel ısınma ve orman yangınları birbiriyle bağlantılı iki olgu. Araştırmalar orman yangınlarının sadece küresel ısınmanın bir sonucu olmadığını aynı zamanda küresel ısınma üzerinde önemli etkileri olduğunu gösteriyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ağustos ayında objektiflerinizi, mevsim sıcaklıklarının günlük yaşamınızı nasıl şekillendirdiğini ve mevsim sıcaklıklarındaki değişimin yaşadığınız yerlerdeki etkilerini kayda geçirmek amacıyla kullanmanızı istiyoruz. 

Ekoloji / Çevre Bilim

Bermuda Üçgeni, Atlas Okyanusu’nda Miami (Florida) ile Porto Riko’daki San Juan ve Bermuda adaları arasındaki bölgeye verilen isim.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bu fotoğraf NASA’nın, Dünya’daki su döngüsünün izlenmesi ve takip edilmesi için veri toplayan uydusu Aqua tarafından 29 Mayıs’ta çekildi. Fotoğraftaki turkuaz renkli bölgeler Karadeniz’deki fitoplankton sayısındaki artışın göstergesi.

Ekoloji / Çevre Bilim

16-17 Mayıs 2017 tarihlerinde düzenlediğimiz Bilim Genç Doğa Kampı ve Fotoğrafçılık Atölyesi Etkinliği'nde ülkemizin dört bir yanından fotoğrafa ilgi duyan okurlarımızı Bolu, Mudurnu'daki doğa kampında bir araya getirdik.

Ekoloji / Çevre Bilim

Mayıs ayının #İz konulu en beğenilen fotoğrafı ise Başak Kandemir’e ait “Kent Yaşamına İz Bırakanlar”. Bu ayın en beğenilen fotoğraflarından oluşan bir seçkiye ise buradan ulaşabilirsiniz.

Ekoloji / Çevre Bilim

Okyanus akıntıları yerçekimi, rüzgâr ve suyun yoğunluğu ve sıcaklığı arasındaki farklılıklar nedeniyle okyanus sularının hareket etmesi olarak tanımlanabilir.

Ekoloji / Çevre Bilim

16-17 Mayıs 2017 tarihlerinde düzenlediğimiz Bilim Genç Doğa Kampı ve Fotoğrafçılık Atölyesi Etkinliği'nde ülkemizin dört bir yanından fotoğrafa ilgi duyan okurlarımızı Bolu, Mudurnu'daki doğa kampında bir araya getirdik.

Ekoloji / Çevre Bilim

16-17 Mayıs 2017 tarihlerinde düzenlediğimiz Bilim Genç Doğa Kampı ve Fotoğrafçılık Atölyesi Etkinliği'nde ülkemizin dört bir yanından fotoğrafa ilgi duyan okurlarımızı Bolu, Mudurnu'daki doğa kampında bir araya getirdik.