Skip to content Skip to navigation

İlk Yıldızlar Sanılandan Daha Geç Oluştu

Görkem Saylam
27/02/2015 - 08:53

Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Planck uydusunun elde ettiği kozmik artalan ışıması ile ilgili veriler, ilk yıldızların sanılandan çok daha sonra oluştuğunu gösteriyor. Büyük Patlama’nın 380.000 yıl sonrasından kalan kozmik artalan ışıması, evrenin genişlemesi nedeniyle bugün tüm evrene yayılmış durumda. Planck uydusu tarafından 2009-2013 arasında yapılan ölçümler, bugüne kadarki en hassas ölçümler olma özelliğini taşıyor.

Büyük Patlama’dan birkaç saniye sonra evren fotonlar, protonlar, elektronlar ve nötrinolar içeren sıcak ve yoğun bir çorba gibiydi. Yüksek yoğunluk nedeniyle elektronlar ve fotonlar sık sık birbirleriyle çarpışıyordu. Ancak evren genişledikçe parçacıklar arasındaki uzaklık artmaya ve sıcak çorba soğumaya başladı. Elektronlar ve protonlar nötr atomları oluşturmaya ve serbest kalan fotonlar büyük bir hızla yayılmaya başladı.

Planck uydusu tarafından elde edilen verilere göre Büyük Patlama’dan 550 milyon yıl sonra ilk yıldızlar oluşmaya başladı ve “Karanlık Çağ” sona erdi. Daha önceleri ilk yıldızların Büyük Patlama’dan 450 milyon yıl sonra oluşmaya başladığı düşünülüyordu. Evrenin yaşının yaklaşık 14 milyar yıl olduğu düşünülürse 100 milyon yıl çok da uzun bir süre değil. Ama ilk yıldızların oluşumu dikkate alındığında bu sürenin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor. İlk yıldızların parlamaya başlamasıyla madde ile ışık etkileşti ve “yeniden iyonlaşma çağı” başladı. Yani yıldızlardan yayılan yüksek enerjili ışık, elektronları atomlardan koparmaya başladı. İlk yıldızların daha önce tahmin edilenden daha geç oluşması, ilk gökadaların da önceki tahminlerden daha geç bir zamanda oluştuğu anlamına geliyor.

1

İlgili İçerikler

Fizik

Günümüzde sıcaklığı ölçmek hayli kolay. Peki, geçmişte insanlar sıcaklığı nasıl tanımlamıştı ve sıcaklığı nasıl ölçmüşlerdi? Gelin, termometrenin tarihî yolculuğuna birlikte göz atalım.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.

Fizik

Yüzeylerine gelen güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştüren düzeneklere güneş gözesi adı verilir. Işık enerjisini elektrik enerjisine, elektrik enerjisini de hareket enerjisine dönüştüreceğimiz bir etkinlik ile güneş gözelerinin verimliliğini ölçmeye çalışacağız.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayında objektiflerinizi etrafınızda gerçekleşen değişime ve çevrenizdeki harekete odaklamanızı istemiştik. Oylamalar sonucunda şubat ayının en beğenilen fotoğrafı Ahmet Utkan Ünal’a ait "An"ı Durdurmak oldu.

Fizik

ODTÜ RÜZGEM’in Kurucu Başkanı ve Müdürü olan Prof. Dr. Oğuz Uzol ile RÜZGEM’de gerçekleştirilen araştırmalar ve RÜZGEM’de inşa edilen Büyük Rüzgâr Tüneli Projesi ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında karanlık kutu için ayrı bölüm ayırmış. Sezgin, kitabında İbnü’l-Heysem’in karanlık kutu ile ilgili incelemelerine yer veriyor.

Fizik

2019 yılı TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 7 Mart’a kadar devam edecek. Yarışlar 16-22 Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Fizik

Basit makineler, çok az parçadan oluşan ve genellikle tek bir kuvvetin kullanıldığı araçlardır.

Fizik

Kitap ödüllü Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayının konusu “Hareket”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Hareket etiketini eklemeyi unutmayın!