Skip to content Skip to navigation

İlk Yıldızlar Sanılandan Daha Geç Oluştu

Görkem Saylam
27/02/2015 - 08:53

Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Planck uydusunun elde ettiği kozmik artalan ışıması ile ilgili veriler, ilk yıldızların sanılandan çok daha sonra oluştuğunu gösteriyor. Büyük Patlama’nın 380.000 yıl sonrasından kalan kozmik artalan ışıması, evrenin genişlemesi nedeniyle bugün tüm evrene yayılmış durumda. Planck uydusu tarafından 2009-2013 arasında yapılan ölçümler, bugüne kadarki en hassas ölçümler olma özelliğini taşıyor.

Büyük Patlama’dan birkaç saniye sonra evren fotonlar, protonlar, elektronlar ve nötrinolar içeren sıcak ve yoğun bir çorba gibiydi. Yüksek yoğunluk nedeniyle elektronlar ve fotonlar sık sık birbirleriyle çarpışıyordu. Ancak evren genişledikçe parçacıklar arasındaki uzaklık artmaya ve sıcak çorba soğumaya başladı. Elektronlar ve protonlar nötr atomları oluşturmaya ve serbest kalan fotonlar büyük bir hızla yayılmaya başladı.

Planck uydusu tarafından elde edilen verilere göre Büyük Patlama’dan 550 milyon yıl sonra ilk yıldızlar oluşmaya başladı ve “Karanlık Çağ” sona erdi. Daha önceleri ilk yıldızların Büyük Patlama’dan 450 milyon yıl sonra oluşmaya başladığı düşünülüyordu. Evrenin yaşının yaklaşık 14 milyar yıl olduğu düşünülürse 100 milyon yıl çok da uzun bir süre değil. Ama ilk yıldızların oluşumu dikkate alındığında bu sürenin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor. İlk yıldızların parlamaya başlamasıyla madde ile ışık etkileşti ve “yeniden iyonlaşma çağı” başladı. Yani yıldızlardan yayılan yüksek enerjili ışık, elektronları atomlardan koparmaya başladı. İlk yıldızların daha önce tahmin edilenden daha geç oluşması, ilk gökadaların da önceki tahminlerden daha geç bir zamanda oluştuğu anlamına geliyor.

1

İlgili İçerikler

Fizik

Evde ve okulda kolayca bulabileceğiniz malzemelerle gerçekleştirebileceğiniz bu etkinlik sayesinde kendi kartezyen dalgıcınızı tasarlayabilirsiniz.

Fizik

Metalik mavi renkli kelebekler, yanardöner renkli meyveler, altın rengi kabuğa sahip böcekler... Peki, bu renklerin hiçbirinin kaynağının boyalar ya da pigmentler olmadığını biliyor muydunuz? Öyleyse bu ışıl ışıl parıldayan renkler nasıl ortaya çıkıyor?

Fizik

ABD’de uzunluk ölçüsü olarak metre yerine yard, feet ve inç; kütle ölçüsü olarak kilogram yerine pound ve ons gibi metrik olmayan ölçü birimlerinin kullanılması dikkatinizi çekmiştir. Peki, ABD’de bu ölçü birimlerinin kullanılmasında Karayip korsanlarının da payı olduğunu biliyor muydunuz?

Fizik

Elektrik ve nükleer enerji santrallerinde soğutma amacıyla kullanılan suların büyük kısmı buharlaşarak atmosfere karışır. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde çalışan bir grup araştırmacı bu kayıp suları geri kazanmak için yeni bir yöntem geliştirdi.

Fizik

Mikroakışkan çipler, mikrolitre ve daha küçük hacimlerdeki akışkanların mikro ölçekteki (metrenin milyonda biri) kanallar içerisinde kontrol edilm

Fizik

Baryon grubu parçacıklar üç kuarktan oluşur. Uluslararası bir araştırma grubu, di-Omega olarak adlandırılan bir parçacığın doğada var olabileceğini ileri sürdü. Baryon türü iki omega parçacığının bir araya gelmesiyle oluşan di-Omegaların Avrupa ve Japonya’daki parçacık hızlandırıcılarda üretilebileceği düşünülüyor.

Fizik

Farklı düğüm yapılarının dayanıklılıkları üzerine pek çok araştırma yapıldıysa da bir düğümün nasıl olup da kendi kendine açıldığına dair bir çalışma yapılmamıştı. Ta ki bir akademisyen küçük kızının ayakkabı bağcıklarının neden sürekli çözüldüğünü merak edene kadar. Bunun üzerine iki öğrencisiyle birlikte koşu sırasında ayakkabı bağcığının ne gibi etkilere maruz kaldığını yakından gözlemledi.

Fizik

Hem bilimsel çalışmalar hem de günlük hayattaki pek çok etkinlik için kendi içinde tutarlı ölçüm birimlerine ihtiyaç vardır. Günümüzde bu amaçla yaygın şekilde kısaca SI olarak adlandırılan Uluslararası Birim Sistemi (Système international d’unités) kullanılsa da henüz arzu edilen düzeye erişilebilmiş değil.

Fizik

Ölçü birimlerine bir standart getirmek için 1790’larda Fransa’da metrik sistem oluşturulmuştu.

Fizik

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı tarafından üniversite öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması, Özel Sektöre Yönelik Lisans Bitirme Tezleri Yarışması ve Öncelikli Alanlarda Üniversite Öğrencileri Proje Yarışması başvuruları bugün başladı.