Skip to content Skip to navigation

İlk Yıldızlar Sanılandan Daha Geç Oluştu

Görkem Saylam
27/02/2015 - 08:53

Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Planck uydusunun elde ettiği kozmik artalan ışıması ile ilgili veriler, ilk yıldızların sanılandan çok daha sonra oluştuğunu gösteriyor. Büyük Patlama’nın 380.000 yıl sonrasından kalan kozmik artalan ışıması, evrenin genişlemesi nedeniyle bugün tüm evrene yayılmış durumda. Planck uydusu tarafından 2009-2013 arasında yapılan ölçümler, bugüne kadarki en hassas ölçümler olma özelliğini taşıyor.

Büyük Patlama’dan birkaç saniye sonra evren fotonlar, protonlar, elektronlar ve nötrinolar içeren sıcak ve yoğun bir çorba gibiydi. Yüksek yoğunluk nedeniyle elektronlar ve fotonlar sık sık birbirleriyle çarpışıyordu. Ancak evren genişledikçe parçacıklar arasındaki uzaklık artmaya ve sıcak çorba soğumaya başladı. Elektronlar ve protonlar nötr atomları oluşturmaya ve serbest kalan fotonlar büyük bir hızla yayılmaya başladı.

Planck uydusu tarafından elde edilen verilere göre Büyük Patlama’dan 550 milyon yıl sonra ilk yıldızlar oluşmaya başladı ve “Karanlık Çağ” sona erdi. Daha önceleri ilk yıldızların Büyük Patlama’dan 450 milyon yıl sonra oluşmaya başladığı düşünülüyordu. Evrenin yaşının yaklaşık 14 milyar yıl olduğu düşünülürse 100 milyon yıl çok da uzun bir süre değil. Ama ilk yıldızların oluşumu dikkate alındığında bu sürenin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor. İlk yıldızların parlamaya başlamasıyla madde ile ışık etkileşti ve “yeniden iyonlaşma çağı” başladı. Yani yıldızlardan yayılan yüksek enerjili ışık, elektronları atomlardan koparmaya başladı. İlk yıldızların daha önce tahmin edilenden daha geç oluşması, ilk gökadaların da önceki tahminlerden daha geç bir zamanda oluştuğu anlamına geliyor.

1

İlgili İçerikler

Fizik

Baryon grubu parçacıklar üç kuarktan oluşur. Uluslararası bir araştırma grubu, di-Omega olarak adlandırılan bir parçacığın doğada var olabileceğini ileri sürdü. Baryon türü iki omega parçacığının bir araya gelmesiyle oluşan di-Omegaların Avrupa ve Japonya’daki parçacık hızlandırıcılarda üretilebileceği düşünülüyor.

Fizik

Farklı düğüm yapılarının dayanıklılıkları üzerine pek çok araştırma yapıldıysa da bir düğümün nasıl olup da kendi kendine açıldığına dair bir çalışma yapılmamıştı. Ta ki bir akademisyen küçük kızının ayakkabı bağcıklarının neden sürekli çözüldüğünü merak edene kadar. Bunun üzerine iki öğrencisiyle birlikte koşu sırasında ayakkabı bağcığının ne gibi etkilere maruz kaldığını yakından gözlemledi.

Fizik

Hem bilimsel çalışmalar hem de günlük hayattaki pek çok etkinlik için kendi içinde tutarlı ölçüm birimlerine ihtiyaç vardır. Günümüzde bu amaçla yaygın şekilde kısaca SI olarak adlandırılan Uluslararası Birim Sistemi (Système international d’unités) kullanılsa da henüz arzu edilen düzeye erişilebilmiş değil.

Fizik

Ölçü birimlerine bir standart getirmek için 1790’larda Fransa’da metrik sistem oluşturulmuştu.

Fizik

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı tarafından üniversite öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması, Özel Sektöre Yönelik Lisans Bitirme Tezleri Yarışması ve Öncelikli Alanlarda Üniversite Öğrencileri Proje Yarışması başvuruları bugün başladı.

Fizik

Kristal kadar berrak yağmur damlaları, turkuaz rengi okyanuslar ya da pembe göller... Hepsi sudan meydana gelmelerine rağmen renkleri farklı. Çünkü suyun rengini su moleküllerinin ışıkla etkileşiminin yanı sıra suyun içinde çözünmüş ya da asılı halde bulunan başka maddeler de etkiler.

Fizik

14. Uluslararası Masterclasses organizasyonu kapsamında Konya Bilim Merkezi’nde düzenlenen etkinlikte, Türkiye genelindeki farklı okullardan lise öğrencileri Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) gerçekleştirilen deneylerin verilerini analiz ederek parçacık fiziği alanındaki en güncel çalışmalar hakkında bilgi edinme ve CERN deneylerinin bir parçası olma imkânını yakaladı.

Fizik

Tehlikeli trafik kazalarının birçoğu sisli havalarda meydana gelir. Bu nedenle sürücüler görüş mesafesinin belirgin derecede düştüğü sisli hava koşullarında hızlarını düşürmeleri gerektiğini bilir. Ancak araştırmalar sisin, çevremizde hareket eden nesnelerin hızlarını gerçekte olduğundan farklı algılamamıza neden olduğunu gösteriyor.

Fizik

İngiliz fizikçi Stephen Hawking 76 yaşında hayatını kaybetti. Cambridge Üniversitesi’nden yapılan açıklamada kuramsal fizikçinin 14 Mart Çarşamba gününün ilk saatlerinde Cambridge’deki evinde hayata gözlerini yumduğu belirtildi.

Fizik

Sürtünme kuvveti üzerine ilk bilimsel çalışmayı 500 yıldan daha uzun bir süre önce Leonardo da Vinci yapmıştı. Da Vinci’nin vardığı sonuç, sürtünme kuvvetiyle normal kuvvet arasında doğrusal bir ilişki olduğuydu. Peki, bugün hâlâ mühendisler tarafından kullanılan bu yasa gerçekten doğru mu?