Skip to content Skip to navigation

İnsanlar Yarasalar Gibi Yankıyla Yer Belirleyebilir mi?

Dr. Tuba Sarıgül
02/03/2020 - 18:06

Yarasalar ilgi çekici bir özelliğe sahip: Ses dalgalarını kullanarak tamamen karanlık bir ortamda çevrelerindeki nesnelerin yerini belirleyebiliyorlar. Görme engelli bazı insanların da bu özelliğe sahip olduğu biliniyor.

Yarasalar yönlerini belirleyebilmek ve çevrelerindeki besinleri tespit edebilmek için yankıyla konum belirleme özelliğini kullanıyor. Bu sayede tamamen karanlık bir ortamda bir sivrisineğin bile yerini belirleyebiliyorlar. Yarasalardan çıkan ses dalgaları bir nesneye çarptığında yansıyor. Yarasalar yansıyan sesi duyduklarında nesnenin yerini, büyüklüğünü ve hatta şeklini belirleyebiliyor.

Görme engelli bazı insanların da yankıyla konum belirleme becerisine sahip olduğu biliniyor. Bu beceriye sahip Daniel Kish isimli görme engelli bir kişi dilini kullanarak bir ses çıkardığında sesin yansıyarak geri döndüğünü söylüyor. Bu sayede eğer çıkardığı sesin yankısı uzun sürede kulağına ulaşırsa çevresindeki nesnenin uzakta, kısa sürede ulaşırsa yakında olduğunu anlayabiliyor.

Bilim insanları, bu beceriye sahip insanlarda beyindeki görsel korteksin sesi görsel veriler gibi işleyebildiğini anladı. Araştırmacılar görme engelli ve normal şekilde gören insanlara, bir odada farklı konumlara yerleştirilen nesnelerden yankılanan ses kayıtlarını dinletti. Bu sırada deneye katılan insanların beyin aktiviteleri kaydedildi. Sonuçta yankıyla konum belirleme becerisini sahip olan insanların beyninde, normal insanlardan farklı olarak, görsel korteksin etkin hâle geldiği anlaşıldı.

Görsel korteks normal insanlarda gözlerden gelen görsel sinyallerin işlendiği bölgedir. Beynin bu bölgesi normalde gözlerden gelen verileri kullanarak nesnelerin nerede bulunduğunu üç boyutlu olarak algılamamızı sağlar.

Bu sayede örneğin odamızda kitapların masamızın üstünde olduğunu, sandalyenin kitaplığın yanında durduğunu beynimizde üç boyutlu olarak haritalandırabiliriz.

Sonuçlar beynimizin eksikleri telafi etme konusunda hayli yetkin olduğunu gösteriyor. Bu sayede görme engelli insanların beynindeki görsel verilerin işlendiği bölüm kullanılmayan bir alan olarak kalmıyor. Aksine beynin bu bölümü, görme ile ilgili uyarıcılar dışındaki duyma ve dokunma gibi verileri işleyebilecek şekilde uyum sağlayabiliyor.

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Fizik

İsveç’teki Lund Üniversitesinden Mikkel Brydegaard ve arkadaşları, sıtmaya karşı savaşta lidarlar kullanarak sivrisinek popülasyonlarının davranışlarını anlamaya çalışıyorlar.

Fizik

Okulda Dünya'nın şeklinin geoit olduğunu öğrendik. Peki, bunun sebebi nedir? Bu etkinliğimizde bir gezegenin kendi ekseni etrafındaki dönme hareketinin şeklini nasıl etkilediğini inceliyoruz.

Fizik

Elektrikli su ısıtıcısı, saç kurutma makinesi ya da elektrikli fırınların nasıl çalıştığını hiç merak ettiniz mi?

Fizik

Ses günlük hayatımızın önemli bir parçası olmasına rağmen sesin ardındaki fiziksel süreçler dikkatimizi çekmemiş olabilir. Bu fiziksel süreçleri daha iyi anlayabilmek için sesi “görmeye” ne dersiniz?

Fizik

2014 yılında Türkiye’nin kendi teknolojisini kullanarak fotovoltaik (FV) temelli güneş enerjisi santral ekipmanlarını üretmesi ve ihraç etmesi amacıyla MİLGES (Millî Güneş Enerjisi Santrali Geliştirilmesi) projesi başlatılmıştı.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler ile iletken ve yalıtkan dedektör düzeneği tasarlıyoruz.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde Faraday kafesinin çalışma prensibini ve günlük hayatımızda nerelerde kullanıldığını öğreniyoruz.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak sabit makaralar, kaldıraç ve tekerleklerden oluşan ve bir bileşik makine olan “lastik tekerlekli vinç” düzeneği tasarlayacağız.

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde basit bir kondansatör tasarlayıp birçok elektrik devresinde kullanılan bu elektronik devre elemanının çalışma prensibini öğreniyoruz.

Fizik

Yenilenebilir enerji kaynaklarının başında güneş enerjisi geliyor. Ancak güneş ışığından aldığı enerjiyi elektriğe dönüştüren geleneksel fotovoltaik gözeler sadece gündüzleri çalışıyor. Gündüzleri elde edilen enerjiyi geceleri kullanabilmek içinse başka enerji biçimlerine dönüştürüp depolamak gerekiyor.