Skip to content Skip to navigation

IRIS'ten Detaylı Güneş Fotoğrafları

Dr. Mahir E. Ocak
07/07/2014 - 15:48

Güneş'in yüzeyi ile atmosferi arasında kalan bölge arayüz bölgesi olarak adlandırılıyor. Bu bölgeyi incelemek için 27 Haziran 2013'te uzaya gönderilen IRIS'in (Interface Region Imaging Spectrograph) gönderdiği fotoğraflar Güneş'in daha önce düşünülenden daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösterdi.

IRIS'in sahip olduğu özellikler, Güneş'in arayüzünde meydana gelen patlamaların ilk kez incelenmesine olanak tanıyor. Daha önce bu çalışmaları yapabilecek yeterlilikte teknolojik cihazlar geliştirilememişti. Ayrıca IRIS'in gönderdiği görüntülerin yüksek kalitede olduğu ifade ediliyor. Araştırmayı yapan ekibin üyelerinden Bart De Pontieu, Güneş'te meydana gelen olayların benzersiz görüntülerini elde ettiklerini ve sıcaklığın yüz binlerce derecelere kadar yükseldiği arayüz bölgesi hakkında elde edilen veriler sayesinde, geçmişte öne sürülen kuramsal modellerin iyileştirilebileceğini söylüyor.

Elde edilen görüntülerin bazıları arayüzde meydana gelen iki farklı olayı incelemek amacıyla kullanıldı. Bu olaylardan biri “fışkırma” olarak adlandırılıyor. Güneş'in yüzeyinden soğuk madde topaklarının yükselmesiyle meydana gelen bu olay, etkileri Dünya'ya da ulaşan güneş fırtınalarına sebep oluyor. IRIS'in gönderdiği görüntülerde fışkıran topaklardaki dinamik madde akışları görülebiliyor.

İncelenen ikinci olay spikül olarak adlandırılıyor ve çok büyük miktarda gazın Güneş'in yüzeyinden yaklaşık olarak saatte 250.000 kilometre hızla yükselmesiyle meydana geliyor. Güneş'in atmosferine ısı yayılmasına sebep olan bu olay hakkında elde edilen görüntüler, olayın düşünülenden daha karmaşık olduğunu gösteriyor.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.

Gökbilim ve Uzay

Hawaii’deki Mauna Kea Dağı’ndaki Subaru Teleskobu’yla yapılan gözemler sonucunda Satürn’ün 20 yeni uydusu keşfedildi. Böylece Satürn’ün bilinen uydularının sayısı 82’ye çıktı.

Gökbilim ve Uzay

Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.

Gökbilim ve Uzay

Trigonometri lisede matematik dersinde karşılaştığınız ve belki de anlamakta zorlandığınız konulardan biri. Dik üçgenlerin iç açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantılarla ilgili matematiğin bu dalı size soyut gelebilir. Geçmişte insanlar denizcilikte, haritacılıkta ve astronomi yani gökbilimde karşılaştıkları problemleri çözmek için trigonometriden faydalandı. 

Gökbilim ve Uzay

İlk kez geçtiğimiz yıl düzenlenen TEKNOFEST İstanbul Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali, 17-22 Eylül tarihleri arasında Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirildi. Bu yıl 1.720.000 kişinin katıldığı etkinlik dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali oldu.

Gökbilim ve Uzay

NASA Space Apps Challenge’ın (NASA Uluslararası Uzay Uygulamaları Yarışması) Türkiye ayağı bu yıl Ankara, Elazığ ve Şanlıurfa’da düzenleniyor. Ankara’daki organizasyona 19-20 Ekim tarihlerinde ODTÜ Genç Girişimciler Topluluğu ev sahipliği yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor. 

Gökbilim ve Uzay

Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.

Gökbilim ve Uzay

Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.