Işık Hızını İlk Defa Kim Ölçtü?
Danimarkalı gökbilimci Ole Christensen Romer, ışık hızını belirlemek için çalışmalar yapan ilk bilim insanlarından biridir. Romer, yaptığı uzun süreli gözlemler sonucunda Jüpiter’in uydularından Io’nun iki tutulması arasında geçen zamanlarda farklılıklar tespit etti.
Danimarkalı gökbilimci Ole Christensen Romer, ışık hızını belirlemek için çalışmalar yapan ilk bilim insanlarından biridir. Romer, yaptığı uzun süreli gözlemler sonucunda Jüpiter’in uydularından Io’nun iki tutulması arasında geçen zamanlarda farklılıklar tespit etti. Dünya Jüpiter’e yaklaştıkça iki tutulma arasındaki süre kısalıyor, Dünya Jüpiter’den uzaklaştıkça iki tutulma arasındaki süre uzuyordu. Romer, bunu ışık hızının sonlu olmasına ve Dünya ile Jüpiter birbirine daha uzakken ışığın daha fazla yol almasına bağladı.
Jüpiter, Güneş etrafındaki bir dönüşünü yaklaşık 12 yılda tamamlar. Dünya, Güneş etrafında 180 derece döndüğünde Jüpiter sadece 15 derece döner. Örneğin bu durumla ilgili yukarıdaki betimlemeyi ele alalım. Dünya 6 aylık yörünge hareketi sonucunda A noktasından B noktasına geldiğinde Jüpiter ile arasındaki mesafe yaklaşık olarak Dünya’nın yörüngesinin çapı kadar artar. Dünya A konumundan B konumuna geldiğinde Io’nun iki tutulması arasında geçen zamanın yaklaşık olarak 22 dakika arttığını ölçen Romer, ışığın hızını yaklaşık olarak 220.000 km/s olarak hesapladı. Bugün ışık hızı 299.792,458 km/s olarak tanımlanıyor.
