Skip to content Skip to navigation

Jüpiter’in Uydusunda Tektonik Hareketler

Dr. Mahir E. Ocak
26/09/2014 - 11:29

Araştırmacılar, Galileo uzay aracının çektiği fotoğraflara dayanarak Jüpiter’in uydusu Europa’da tektonik hareketler olduğunu öne sürdü. Yerkabuğundaki katmanların birbiri üzerinde kaymasına benzer biçimde Europa’nın yüzeyini kaplayan buz katmanlarının da birbiri üzerinde kaydığı düşünülüyor. Dr. S. A. Kattenhorn ve Dr. L. M. Prockter tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Nature Geoscience’ta yayımlandı.

Galileo uzay aracı, 1995-2003 arasında Jüpiter’in etrafında dönmüş ve bu sırada hem gezegenin hem de uydularının pek çok fotoğrafını çekmişti. Bu fotoğrafları kullanarak Europa’nın yüzeyinde meydana gelen değişimleri inceleyen araştırmacılar, uydunun yüzeyindeki bir parçanın zaman içinde kaybolduğunu fark etti. Bu parçanın tektonik hareketler sonucunda uydunun içine battığı düşünülüyor.

Kattenhorn ve Prockter’ın düşüncesine göre Europa’nın yüzeyi birkaç kilometre kalınlığında buz katmanıyla kaplı. Bu katmanın altında ise yine buz halinde olan, ancak daha sıcak ve daha akışkan bir katman var. Katmanlar birbirleriyle çarpıştığı zaman biri diğerinin altına giriyor.

Henüz Europa’nın başka bölgelerinde de tektonik hareketler olduğuna dair bir veri yok. Ancak eğer tektonik hareketler Europa’da yaygın olarak görülüyorsa bu durum, uydunun yüzeyini kaplayan buz katmanının altında var olduğu düşünülen okyanusun yaşama elverişli koşullara sahip olması ihtimalini artırabilir.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor. 

Gökbilim ve Uzay

Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.

Gökbilim ve Uzay

Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.

Gökbilim ve Uzay

Gezegenler yıldızların, uydular da gezegenlerin etrafında dolanır. Peki büyük uyduların küçük uydulara sahip olması da mümkün müdür? Eğer bu tür “altuydular” sadece etrafında dolandıkları uydunun kütleçekimi etkisinde hareket etseydi cevap kesinlikle evet olurdu. 

Gökbilim ve Uzay

Merkür, ağustos ayında, yıl içinde gün doğumundan önce gözlemlendiği zamanlar arasında en parlak görünümde. Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in batışından sonra gökyüzünde görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Teknoloji mağazalarından bile kolayca satın alınabilen küçük boyuttaki döner kanatlı İHA’ların devasa yolcu uçaklarına büyük hasarlar vererek uçuş güvenliğini tehlikeye atabileceğini biliyor muydunuz?

Gökbilim ve Uzay

Konya Bilim Merkezi tarafından ilki 2018’de düzenlenen Astrofest gökyüzü gözlem etkinliği bu yıl 12-14 Temmuz tarihleri arasında Kapadokya’da gerçekleştirildi. “Herkese biraz gökyüzü!” sloganı ile düzenlenen etkinliğe gençler aileleriyle birlikte katıldı.

Gökbilim ve Uzay

20 yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanan Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) geçmişten günümüze birçok araştırmacı astronota ev sahipliği yapıyor. Çoğunlukla altı ay süren görevleri boyunca Dünya’dan uzakta kalan astronotlar, su ve hava gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için ISS’nin özel sistemlerinden yararlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

Şili’deki ALMA teleskoplarıyla gözlemler yapan bir grup gökbilimci, Dünya’ya yaklaşık 1500 ışık yılı mesafedeki genç bir yıldızın etrafında tuz molekülleri tespit etti. Dr. A. Ginsburg ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Astrophysical Journal’da yayımlandı.