Skip to content Skip to navigation

Kurtulma Hızı Nedir?

Dr. Mahir E. Ocak
21/11/2014 - 15:36

Elinize bir cisim aldığınızı ve düşey doğrultuda havaya fırlattığınızı düşünün. Cisim yükseldikçe –Dünya’nın kütleçekimi sebebiyle- hızı giderek azalacak, sonunda hareketinin yönü değişecek ve bir süre sonra yere düşecektir. Eğer cismi daha yüksek bir ilk hızla tekrar atarsanız cisim yine benzer bir hareket yapacak, ama hareketine daha yüksek bir enerjiyle başladığı için daha yükseğe çıkacaktır. Peki, bir cismi Dünya’ya bir daha hiç geri dönmeyecek kadar yüksek bir hızla fırlatmak mümkün müdür? Cevap evet. Bir cismin bir gökcisminin çekiminden tamamen kurtulması için gerekli olan hıza kurtulma hızı denir.

Newton'un kütleçekimi yasasına göre iki cisim arasındaki kütleçekim kuvveti cisimlerin kütleleri ile doğru orantılı, aralarındaki mesafenin karesi ile ters orantılıdır. Dolayısıyla çekiminden kurtulmak istenen cismin kütlesi arttığı zaman kurtulma hızı da artacaktır. Örneğin hacmi Dünya ile aynı fakat kütlesi Dünya’dan fazla olan bir gökcisminin çekiminden kurtulmak için daha fazla enerji dolayısıyla daha büyük bir ilk hız gereklidir. Kütleçekiminin aradaki mesafenin karesi ile ters orantılı olması ise harekete çekiminden kurtulmak istenilen cismin merkezinden ne kadar uzak bir yerde başlanırsa, çekimden kurtulmak için daha az enerji dolayısıyla daha düşük bir ilk hız gerektiği anlamına gelir. Örneğin Everest Dağı'nın tepesinden fırlatılan bir cismin Dünya’nın çekiminden kurtulması deniz seviyesinde bir yerden fırlatılan bir cisme göre daha düşük bir ilk hız gerektirir. Sonuç olarak kurtulma hızının, çekiminden kurtulmak istenen cismin kütlesi arttıkça ve cismin merkezine olan uzaklık azaldıkça arttığını söyleyebiliriz.

İlgili İçerikler

Fizik

Günümüzde sıcaklığı ölçmek hayli kolay. Peki, geçmişte insanlar sıcaklığı nasıl tanımlamıştı ve sıcaklığı nasıl ölçmüşlerdi? Gelin, termometrenin tarihî yolculuğuna birlikte göz atalım.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.

Fizik

Yüzeylerine gelen güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştüren düzeneklere güneş gözesi adı verilir. Işık enerjisini elektrik enerjisine, elektrik enerjisini de hareket enerjisine dönüştüreceğimiz bir etkinlik ile güneş gözelerinin verimliliğini ölçmeye çalışacağız.

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayında objektiflerinizi etrafınızda gerçekleşen değişime ve çevrenizdeki harekete odaklamanızı istemiştik. Oylamalar sonucunda şubat ayının en beğenilen fotoğrafı Ahmet Utkan Ünal’a ait "An"ı Durdurmak oldu.

Fizik

ODTÜ RÜZGEM’in Kurucu Başkanı ve Müdürü olan Prof. Dr. Oğuz Uzol ile RÜZGEM’de gerçekleştirilen araştırmalar ve RÜZGEM’de inşa edilen Büyük Rüzgâr Tüneli Projesi ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında karanlık kutu için ayrı bölüm ayırmış. Sezgin, kitabında İbnü’l-Heysem’in karanlık kutu ile ilgili incelemelerine yer veriyor.

Fizik

2019 yılı TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 7 Mart’a kadar devam edecek. Yarışlar 16-22 Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Fizik

Basit makineler, çok az parçadan oluşan ve genellikle tek bir kuvvetin kullanıldığı araçlardır.

Fizik

Kitap ödüllü Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde şubat ayının konusu “Hareket”. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #Hareket etiketini eklemeyi unutmayın!