Skip to content Skip to navigation

Kuşlar Manyetik Alanı Nasıl Hissedebiliyor?

Ege Durak
13/08/2019 - 10:20

Bilim insanları, kuşların gagalarındaki bazı hücrelerin pusula işlevi gördüğünü ve bu durumun kuşların uzun ve karmaşık rotalarda yaptıkları yolculuklarda yön bulmalarına yardımcı olduğunu düşünüyordu. Fakat yakın zamanda yapılan bir araştırma, kuşların yönlerini kolaylıkla bulabilmesini sağlayan şeyin gözlerinde bulunan bir protein olduğunu gösterdi. Bilim insanları kuşların bu protein sayesinde Dünya’nın manyetik alanını algılayabildiğini söylüyor. Bu, kuşların “altıncı hisse” sahip olduğu anlamına gelebilir.

Zebra ispinozu ve kızılgerdan üzerinde araştırmalar yapan bilim insanları, kuşların retinalarında (gözde ışığı algılayan sinir hücrelerinin bulunduğu ağ tabaka) bulunan ışığa duyarlı Cry4 adlı bir protein sayesinde manyetik alanı algılayabildiğini düşünüyor.

Kızılgerdan

Cry4 proteini kriptokrom proteinlerinden biridir. Kriptokrom proteinleri uyku-uyanıklık döngüsünü, vücut sıcaklığını, kan basıncını ve hormonların salgılanma düzenini Güneş’in doğuşuna ve batışına yani aydınlık ve karanlık döngüsüne göre ayarlayan biyolojik saatlerde rol oynar. Cry4 proteinin bu işlevinin yanı sıra aynı zamanda kuşların manyetik alanı algılamasında da rol aldığı düşünülüyor.

Cry4 proteinleri ışıkla uyarıldığında bir molekülden diğerine elektron geçişi oluyor. Böylece iki adet eşlenmemiş elektron ortaya çıkıyor. Bu elektronların spinlerinin bulunabileceği iki durum var: Elektronların spinleri aynı yönlü ya da zıt yönlü olabilir. Harici manyetik alanlarla etkileşimler sonucunda bu iki durum arasında geçişler meydana gelebiliyor. Yapılan son araştırmalara göre kuşların manyetik alanı algılamasını sağlayan şey de çevresel manyetik alan ile ışıkla uyarılmış Cry4 proteinlerindeki eşlenmemiş elektronların spinleri arasındaki bu etkileşimler.

Cry4 proteini

Bilim insanları  bu proteine sahip olmayan kuşlar üzerinde araştırma yapılması gerektiğini, böylece daha sağlık sonuçlar elde edilebileceğini düşünüyor.

Kaynaklar:

Yazar Hakkında:
Ege Durak
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kimya Mühendisliği Bölümü Öğrencisi
1

İlgili İçerikler

Biyoloji

Köpekgiller ailesinde yer alan altın çakallar (Canis aureus) dünya genelinde Yunanistan, İtalya, Bulgaristan, Ukrayna, Sırbistan, Azerbaycan, Hindistan, Suudi Arabistan, Afganistan, Pakistan, Suriye, Irak ve daha birçok ülkede bulunur.

Biyoloji

Memeliler sınıfında yer alan kemiriciler genellikle sürekli uzayan dişleri, kısa sürede çok sayıda yavrulamaları, hızlı hareket etmeleri ve ağaç, çöl, toprak altı, kayalık yerler ve sucul alanlar gibi farklı ortamlarda yaşayabilmeleriyle bilinir.

Biyoloji

2019 TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Nurhan Özlü Sıcakkan ile, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne özel olarak, kanser araştırmaları üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Biyoloji

Üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye binlerce deniz canlısı türüne ev sahipliği yapıyor. Bu canlılardan biri de denizanası. Ülkemizdeki denizlerde sekiz denizanası türü yaşıyor. Bu türler ay denizanası, pusula denizanası, maviş denizanası, mor sokar denizanası, deniz ciğeri denizanası, ters-düz denizanası, göçmen denizanası ve beyaz noktalı denizanası.

Biyoloji

Papağanlar ve kargalar, vücutlarının büyüklüklerine nazaran görece büyük beyinlere sahiptir ve sosyal zekâya sahip olmalarıyla bilinir. Geçmişte yapılan bilimsel çalışmalar kargaların birbirleriyle yardımlaşmadığını göstermişti. Yakın zamanda yapılan araştırmada ise bu kez papağanların birbirleriyle yardımlaşıp yardımlaşmadığı incelenmiş.

Biyoloji

Göz renginiz annenizden, saç şekliniz ise babanızdan... Peki ama bu özellikler nesilden nesile nasıl aktarılıyor?

Biyoloji

Günümüzde birçok canlı şehirleşme, tarım, endüstri gibi nedenlerle yaşam alanlarını kaybediyor. Bu canlılardan biri de Toros kurbağaları (Rana holtzi).

Biyoloji

Mitokondrilerin hücrelerin enerji santralleri olduğu biliniyordu. Yakın zamanlarda yapılan araştırmalar, mitokondrilerin daha önceleri bilinmeyen yeni bir işlevini ortaya çıkardı. Dr. Zheng Wu ve arkadaşlarının Nature Metabolism’de yayımladıkları sonuçlara göre, mitokondriler DNA’ya zarar veren etkenleri algılayarak çekirdekteki DNA’nın daha iyi korunmasını sağlıyor.

Biyoloji

Uluslararası bir araştırma grubu sıradan nesnelerin içinde bilgi depolamak için bir yöntem geliştirdi. Dr. Julian Koch ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma Nature Biotechnology’de yayımlandı.

Biyoloji

“Birincil düzenleme” adı verilen yeni yöntem DNA sarmalındaki iplikçiklerin ikisinin birden kesilmesini gerektirmiyor. Üstelik bu yöntem temel düzenleme gibi sadece belirli türdeki nokta mutasyonları değil herhangi bir türdeki nokta mutasyonu düzeltmek için kullanılabiliyor.