Skip to content Skip to navigation

Mayıs Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/05/2018 - 00:01

İlkbaharda Gökyüzü

Gökbilime biraz da olsa ilgi duyuyorsanız sizin de gökyüzünde ilk bakışta fark ettiğiniz yıldızların oluşturduğu şekiller vardır. Gözlem yaptıkça gökyüzündeki daha fazla şekil ve bu şekilleri oluşturan gökcisimleri hakkında bilgi sahibi olursunuz. Bu nedenle takımyıldızlar gökyüzünü tanımanın en işlevsel araçlarındandır. Takımyıldızlar gökyüzünde çıplak gözle fark edilebilen yıldızların oluşturduğu özgün şekilli yıldız topluluklarıdır.

Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü ve Güneş etrafındaki yörünge hareketi nedeniyle gökyüzünde gördüğümüz takımyıldızlar gece boyunca ve mevsimden mevsime değişir.

Günlerin uzayıp havanın ısınmaya başladığı ilkbahar aylarında Çoban, Aslan ve Başak takımyıldızlarının en parlak yıldızlarının oluşturduğu üçgen şeklini kolayca fark edebilirsiniz.

İlk olarak gökyüzünde Büyük Ayı Takımyıldızı’nın kepçesinin sapını bularak işe başlayabilirsiniz. Sapın ucunu bir yay çizerek takip ettiğinizde Çoban Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Arkturus’a ulaşacaksınız. Arkturus’un güneyindeki Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ve onun batısındaki Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus Bahar Üçgeni’ni oluşturuyor. Bahar aylarında gökyüzündeki en parlak yıldızlardan üçünün oluşturduğu bu şekli mayıs ayında siz de görebilirsiniz.

Ay yörünge hareketi sırasında 6 Mayıs’ta Dünya’ya en uzak yani yeröte, 17 Mayıs’ta ise en yakın yani yerberi konumunda olacak. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 404.455 km ve 363.885 km.

Mayıs ayında gezegenleri gökyüzünde bulmak için Ay’a yakın oldukları zamanlarda gözlem yapabilirsiniz.

Ay, 4 Mayıs’ta Satürn’le yakın görünümde. Bu tarihte sondördün evresine yaklaşan Ay ve Satürn Güneş’in doğuşundan önce güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak. Satürn’ü Ay’ın sol tarafında, Yay Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz.

6 Mayıs’ta ise Ay ve Mars gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Ay ve Mars gece yarısından yaklaşık bir saat sonra güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak ve Güneş’in doğuşundan kısa süre önce güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak.

17 Mayıs’ta Ay ve Venüs yakın görünümde. Yeniay evresinden iki gün önce ayrılan Ay’ı ve Venüs’ü Güneş’in batışından kısa süre sonra batı ufkunun üzerinde birlikte gözlemleyebilirsiniz.

Ay ve Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus, 21 Mayıs akşamı güneybatı ufkunun üzerinde birbirine yakın görünecek.

Ay 27 Mayıs’ta Jüpiter’le yakın görünümde. Gece yarısına yakın saatlerde güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak Ay ve Jüpiter Aslan Takımyıldızı’nda olacak.

Merkür mayıs ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ancak ay boyunca giderek Güneş’e yaklaşan Merkür’ü gözlemlemek neredeyse mümkün olmayacak.

Venüs mayıs ayı boyunca Güneş’in batışından sonra gökyüzünde olacak. Ayın ilerleyen günlerinde ufkun üzerinde giderek yükselen Venüs’ün gözlem süresi uzuyor. Venüs 3 Mayıs’ta Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran ile yakın görünümde.

Mars mayıs ayında gece yarısından kısa süre sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak ve gün doğumuna kadar gözlemlenebilecek. Temmuz ayının sonunda karşı konuma gelecek olan Mars’ın Dünya ile arasındaki mesafe giderek azaldığından parlaklığı artıyor. Mayıs ayının ilk günlerinde Yay Takımyıldızı’nda olan Mars ayın ilerleyen günlerinde Oğlak Takımyıldızı’na doğru hareket ediyor.

Jüpiter mayıs ayı boyunca tüm gece gözlemlenebilecek. Jüpiter Güneş’in batışından kısa süre sonra doğu-güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak, gece yarısına yakın saatlerde ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak ve Güneş’in doğuşundan kısa süre önce batı-güneybatı ufkundan batacak.

Jüpiter 9 Mayıs’ta karşı konumda olacak. Bu konumdayken Güneş, Dünya ve Jüpiter aynı hizadadır ve Dünya, Güneş ile Jüpiter arasında bulunur. Karşı konumda olduğu zamanlar, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni olan Jüpiter’i gözlemlemek için en uygun dönemlerdir. Siz de mayıs ayında bir dürbün yardımıyla Jüpiter’in atmosferindeki Büyük Kırmızı Leke’yi ve Jüpiter’in en büyük dört uydusu Io, Europa, Ganymede ve Callisto’yu gözlemleyebilirsiniz.

NASA/JPL/DLR

Satürn mayıs ayı boyunca gece yarısına yakın saatlerde güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak ve gün ışığında kaybolmadan önce gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşacak.

1 Mayıs saat 23.00, 15 Mayıs saat 22.00 ve 30 Mayıs saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

Veriler TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nden alınmıştır.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimcinin yaptığı çalışmalar WASP-76b adlı bir ötegezegenin atmosferinde demir yağmurları yağdığına işaret ediyor. Dr. D. Ehrenreich ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci bilinen en büyük kozmik patlamayı gözlemledi. Dünya’ya 390 milyon ışık yılı mesafedeki Yılancı Gökada Kümesi’nde meydana gelen patlama sırasında yayılan enerjinin daha önceleri bilinen en büyük patlamadakinin beş katı kadar olduğu belirtiliyor.

Gökbilim ve Uzay

Bir yıldan uzun süredir Mars’ta görev yapan InSight, bulunduğu bölgede daha önceleri tahmin edilenden on kat daha büyük manyetik alan tespit etti. Uzay aracının gönderdiği veriler, Mars’ın yüzeyindeki manyetik alanın günlük hatta saniyelik olarak değiştiğini gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Mars’ın jeolojik yapısını incelemek için özel olarak tasarlanan InSight aracı, 26 Kasım 2018’de Kızıl Gezegen’in yüzeyine inmişti. InSight’ın topladığı verilerin analiz edilmesiyle elde edilen ilk bilgiler Nature Geoscience’ın özel bir sayısında yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Mart ayında gökyüzünde görebileceğiniz takımyıldızlardan biri, ters soru işaretine benzeyen şekliyle dikkat çeken Aslan Takımyıldızı. Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus -Aslan’ın Kalbi olarak da isimlendirilir- ise bu soru işaretinin noktasını oluşturur.

Gökbilim ve Uzay

2011 yılında uzay mekikleri emekliye ayrıldığından beri NASA astronotları Rusya’nın Soyuz uzay araçları ile uzaya gidiyor. SpaceX şirketinin geliştirdiği Dragon uzay aracı ile yakın zamanda bu durum değişebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.