Skip to content Skip to navigation

Mayıs Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/05/2018 - 00:01

İlkbaharda Gökyüzü

Gökbilime biraz da olsa ilgi duyuyorsanız sizin de gökyüzünde ilk bakışta fark ettiğiniz yıldızların oluşturduğu şekiller vardır. Gözlem yaptıkça gökyüzündeki daha fazla şekil ve bu şekilleri oluşturan gökcisimleri hakkında bilgi sahibi olursunuz. Bu nedenle takımyıldızlar gökyüzünü tanımanın en işlevsel araçlarındandır. Takımyıldızlar gökyüzünde çıplak gözle fark edilebilen yıldızların oluşturduğu özgün şekilli yıldız topluluklarıdır.

Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü ve Güneş etrafındaki yörünge hareketi nedeniyle gökyüzünde gördüğümüz takımyıldızlar gece boyunca ve mevsimden mevsime değişir.

Günlerin uzayıp havanın ısınmaya başladığı ilkbahar aylarında Çoban, Aslan ve Başak takımyıldızlarının en parlak yıldızlarının oluşturduğu üçgen şeklini kolayca fark edebilirsiniz.

İlk olarak gökyüzünde Büyük Ayı Takımyıldızı’nın kepçesinin sapını bularak işe başlayabilirsiniz. Sapın ucunu bir yay çizerek takip ettiğinizde Çoban Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Arkturus’a ulaşacaksınız. Arkturus’un güneyindeki Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ve onun batısındaki Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus Bahar Üçgeni’ni oluşturuyor. Bahar aylarında gökyüzündeki en parlak yıldızlardan üçünün oluşturduğu bu şekli mayıs ayında siz de görebilirsiniz.

Ay yörünge hareketi sırasında 6 Mayıs’ta Dünya’ya en uzak yani yeröte, 17 Mayıs’ta ise en yakın yani yerberi konumunda olacak. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 404.455 km ve 363.885 km.

Mayıs ayında gezegenleri gökyüzünde bulmak için Ay’a yakın oldukları zamanlarda gözlem yapabilirsiniz.

Ay, 4 Mayıs’ta Satürn’le yakın görünümde. Bu tarihte sondördün evresine yaklaşan Ay ve Satürn Güneş’in doğuşundan önce güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak. Satürn’ü Ay’ın sol tarafında, Yay Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz.

6 Mayıs’ta ise Ay ve Mars gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Ay ve Mars gece yarısından yaklaşık bir saat sonra güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak ve Güneş’in doğuşundan kısa süre önce güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak.

17 Mayıs’ta Ay ve Venüs yakın görünümde. Yeniay evresinden iki gün önce ayrılan Ay’ı ve Venüs’ü Güneş’in batışından kısa süre sonra batı ufkunun üzerinde birlikte gözlemleyebilirsiniz.

Ay ve Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus, 21 Mayıs akşamı güneybatı ufkunun üzerinde birbirine yakın görünecek.

Ay 27 Mayıs’ta Jüpiter’le yakın görünümde. Gece yarısına yakın saatlerde güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak Ay ve Jüpiter Aslan Takımyıldızı’nda olacak.

Merkür mayıs ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ancak ay boyunca giderek Güneş’e yaklaşan Merkür’ü gözlemlemek neredeyse mümkün olmayacak.

Venüs mayıs ayı boyunca Güneş’in batışından sonra gökyüzünde olacak. Ayın ilerleyen günlerinde ufkun üzerinde giderek yükselen Venüs’ün gözlem süresi uzuyor. Venüs 3 Mayıs’ta Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran ile yakın görünümde.

Mars mayıs ayında gece yarısından kısa süre sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak ve gün doğumuna kadar gözlemlenebilecek. Temmuz ayının sonunda karşı konuma gelecek olan Mars’ın Dünya ile arasındaki mesafe giderek azaldığından parlaklığı artıyor. Mayıs ayının ilk günlerinde Yay Takımyıldızı’nda olan Mars ayın ilerleyen günlerinde Oğlak Takımyıldızı’na doğru hareket ediyor.

Jüpiter mayıs ayı boyunca tüm gece gözlemlenebilecek. Jüpiter Güneş’in batışından kısa süre sonra doğu-güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak, gece yarısına yakın saatlerde ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak ve Güneş’in doğuşundan kısa süre önce batı-güneybatı ufkundan batacak.

Jüpiter 9 Mayıs’ta karşı konumda olacak. Bu konumdayken Güneş, Dünya ve Jüpiter aynı hizadadır ve Dünya, Güneş ile Jüpiter arasında bulunur. Karşı konumda olduğu zamanlar, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni olan Jüpiter’i gözlemlemek için en uygun dönemlerdir. Siz de mayıs ayında bir dürbün yardımıyla Jüpiter’in atmosferindeki Büyük Kırmızı Leke’yi ve Jüpiter’in en büyük dört uydusu Io, Europa, Ganymede ve Callisto’yu gözlemleyebilirsiniz.

NASA/JPL/DLR

Satürn mayıs ayı boyunca gece yarısına yakın saatlerde güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak ve gün ışığında kaybolmadan önce gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşacak.

1 Mayıs saat 23.00, 15 Mayıs saat 22.00 ve 30 Mayıs saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

Veriler TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nden alınmıştır.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

21 Haziran 2019 bütün dünyadaki astrofizikçiler için önemli bir gün: Rus-Alman ortaklığı ile inşa edilen Spektrum Röntgen Gama (SRG) Uzay Gözlemevi, Kazakistan'da bulunan Baykonur Uzay Üssünden Proton roketiyle fırlatılması planlanıyor. Bu görevin temel amacı evrenin şimdiye kadar gerçekleştirilmemiş bir hassasiyetle X-ışını haritasını oluşturmak. 

Gökbilim ve Uzay

MESSENGER uzay aracının topladığı kütleçekim verilerini analiz eden araştırmacılar Merkür’ün büyük, katı bir iç çekirdeğe sahip olması gerektiği sonucuna vardılar.

Gökbilim ve Uzay

Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter, üzerindeki renkli şeritler ve Büyük Kırmızı Leke ile gökyüzü gözlemcilerine hayli ilginç görüntüler sunar. Jüpiter’in atmosferindeki, ekvatora paralel açık ve koyu renklerdeki şeritlerin renginin atmosferdeki gazların türü ve sıcaklığı ile ilişkili olduğu düşünülüyor.

Gökbilim ve Uzay

Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok soruna çözümler sunan üç boyutlu yazıcı teknolojisi artık dünya dışında yaşam alanları oluşturma araştırmalarını kolaylaştıracak adımlar atılmasına yardımcı oluyor.

Gökbilim ve Uzay

Her yıl mayıs ayının ilk günlerinde Eta Kova göktaşı yağmuru en yüksek etkinliğe ulaşır. Bu yıl 6 Mayıs’ta sabaha karşı en yüksek etkinliğe ulaşacak Eta Kova göktaşı yağmuru sırasında gökyüzünde saatte 60 göktaşı görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Bahçenizde, binaların çatılarında, sokakta hatta saçlarınızın arasında bile meteor parçaları olabileceğini biliyor muydunuz? Mikrometeorit adı verilen bu parçacıklar hemen hemen her yerdeler. Peki, nereden geliyor bu mikrometeoritler? Yapılarında ne var? Onları nasıl inceleyebiliriz?

Gökbilim ve Uzay

Uzayda, 4,6 milyar yıl önce Güneş Sistemi’nin içinde oluştuğu toz ve gaz bulutundan kalma kayaç ve metal parçaları bulunur.

Gökbilim ve Uzay

Güneş benzeri yıldızlar, yakıtlarını tükettiklerinde patlayarak dış kabuklarını atar ve yıldızın etrafı gezegenimsi bulutsu adı verilen toz ve gaz bulutuyla çevrelenir. Geriye ise "beyaz cüce" olarak adlandırılan çekirdekleri kalır.

Gökbilim ve Uzay

1610 yılında Galileo Galilei’nin Johannes Kepler'e gönderdiği mesaj tam olarak bu yazının başlığındaki gibiydi: “smaismrmilmepoetaleumibunenugttau

Gökbilim ve Uzay

İki yüzün üzerinde araştırmacının yer aldığı uluslararası bir araştırma grubu, ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başardı. Karadelik, Dünya’ya yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 87 ya da kısaca M87 olarak adlandırılan bir gökadanın merkezinde yer alıyor.