Skip to content Skip to navigation

Mitokondrinin Bilinmeyen Bir İşlevi Keşfedildi

Dr. Mahir E. Ocak
10/01/2020 - 17:35

Mitokondrilerin hücrelerin enerji santralleri olduğu biliniyordu. Yakın zamanlarda yapılan araştırmalar, mitokondrilerin daha önceleri bilinmeyen yeni bir işlevini ortaya çıkardı. Dr. Zheng Wu ve arkadaşlarının Nature Metabolism’de yayımladıkları sonuçlara göre, mitokondriler DNA’ya zarar veren etkenleri algılayarak çekirdekteki DNA’nın daha iyi korunmasını sağlıyor.

İnsan hücrelerindeki DNA’nın büyük çoğunluğu çekirdekte bulunur. Ayrıca mitokondrilerin de kendi DNA’ları vardır. Çekirdekteki DNA’nın aksine mitokondrilerdeki DNA ebeveynlerin her ikisinden değil sadece anneden gelir.

Geçmişte Prof. Dr. Gerald Shadel’in araştırma grubu tarafından yapılan bilimsel çalışmalar, hücrelerin hasarlı mitokondriyal DNA’lara sanki yabancı virüslermiş gibi tepki verdiğini göstermişti: Hasarlı DNA önce mitokondrinin dışına atılıyor, ardından hücrenin savunma sistemlerini güçlendiren bir bağışıklık tepkisi ortaya çıkıyordu.

Aynı araştırma grubu, hasarlı DNA’nın mitokondriden atılmasından sonra meydana gelen süreçleri daha detaylı olarak incelemek için virüsler tarafından etkinleştirildiği bilinen bir grup gen üzerine odaklanmış. Sonuçlar bu genlerin belirli bir alt grubunun aktifleştiğini göstermiş. Daha da önemlisi, aynı genlerin kemoterapiye direnç geliştiren kanserli hücrelerde de etkin olduğunun bilinmesi.

Kanser tedavisi için kullanılan çeşitli kimyasal ilaçlar çekirdekteki DNA’ya hasar vererek kanserli hücreleri öldürmeye çalışır. Yapılan son çalışmada bu ilaçların aynı zamanda mitokondrideki DNA’ya da hasar verdiği bulunmuş. Mitokondrilerden dışarı atılan DNA’lar ise çekirdeklerdeki DNA’nın hasar görmesini engelleyen bir grup genin etkinleşmesine ve böylece kanserli hücrelerin ilaca karşı daha dirençli hâle gelmesine sebep oluyor.

Prof. Dr. Shadel elde edilen sonuçlardan kanser tedavisinde yararlanılabileceğini söylüyor. Eğer mitokondriyal DNA’nın hasar görmesi ya da hasarlı DNA’nın mitokondriden dışarı atılması engellenebilirse kanserli hücrelerin kemoterapiye karşı direnç geliştirmesinin önüne geçmek mümkün olabilir.

İlgili İçerikler

Biyoloji

Memeliler sınıfında yer alan kemiriciler genellikle sürekli uzayan dişleri, kısa sürede çok sayıda yavrulamaları, hızlı hareket etmeleri ve ağaç, çöl, toprak altı, kayalık yerler ve sucul alanlar gibi farklı ortamlarda yaşayabilmeleriyle bilinir.

Biyoloji

2019 TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Nurhan Özlü Sıcakkan ile, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne özel olarak, kanser araştırmaları üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Biyoloji

Üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye binlerce deniz canlısı türüne ev sahipliği yapıyor. Bu canlılardan biri de denizanası. Ülkemizdeki denizlerde sekiz denizanası türü yaşıyor. Bu türler ay denizanası, pusula denizanası, maviş denizanası, mor sokar denizanası, deniz ciğeri denizanası, ters-düz denizanası, göçmen denizanası ve beyaz noktalı denizanası.

Biyoloji

Papağanlar ve kargalar, vücutlarının büyüklüklerine nazaran görece büyük beyinlere sahiptir ve sosyal zekâya sahip olmalarıyla bilinir. Geçmişte yapılan bilimsel çalışmalar kargaların birbirleriyle yardımlaşmadığını göstermişti. Yakın zamanda yapılan araştırmada ise bu kez papağanların birbirleriyle yardımlaşıp yardımlaşmadığı incelenmiş.

Biyoloji

Göz renginiz annenizden, saç şekliniz ise babanızdan... Peki ama bu özellikler nesilden nesile nasıl aktarılıyor?

Biyoloji

Günümüzde birçok canlı şehirleşme, tarım, endüstri gibi nedenlerle yaşam alanlarını kaybediyor. Bu canlılardan biri de Toros kurbağaları (Rana holtzi).

Biyoloji

Uluslararası bir araştırma grubu sıradan nesnelerin içinde bilgi depolamak için bir yöntem geliştirdi. Dr. Julian Koch ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma Nature Biotechnology’de yayımlandı.

Biyoloji

“Birincil düzenleme” adı verilen yeni yöntem DNA sarmalındaki iplikçiklerin ikisinin birden kesilmesini gerektirmiyor. Üstelik bu yöntem temel düzenleme gibi sadece belirli türdeki nokta mutasyonları değil herhangi bir türdeki nokta mutasyonu düzeltmek için kullanılabiliyor.

Biyoloji

2017’de Madagaskar’da keşfettiği yeni çekirge türleri ile tanınan, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Zooloji Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olan Prof. Dr. Mustafa Ünal ile araştırmaları üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Biyoloji

DNA yani deoksiribonükleik asit bütün canlı organizmaların hücrelerinde bulunan ve canlının tüm genetik özelliklerini taşıyan moleküldür. DNA ikili sarmal yapıdadır. Yani DNA’nın yapısında birbirine dolanmış şekilde iki zincir bulunur.