Skip to content Skip to navigation

Neden Mars’a ya da Başka Gezegenlere Her İstediğimiz Zaman Gidemiyoruz?

Dr. Egemen İmre
24/04/2020 - 13:09

Dünya’dan Mars’a gitmek için neden belirli zamanlar daha uygun diye merak etmiş miydiniz? Bunun nedeni, uydumuzu Dünya’dan Mars’a veya diğer gezegenlere gitmek için en az yakıt harcayacağımız yörüngeye oturtmak istememiz. Bu tür yörüngeleri tercih ederek hedefimize daha geç ulaşsak da, kısıtlı fırlatma kütlemizi yakıt için kullanmak yerine ölçüm cihazları gibi “faydalı yük”leri daha fazla taşıyabiliriz.

Bunu yapabilmek için Dünya ile Mars’ın birbirlerine göre belirli bir doğrultuda olduğu zamanı beklememiz gerekiyor. İkisi de Güneş çevresinde döngüsel bir hareket yapan Mars ve Dünya arasındaki bu özel doğrultu ancak 780 günde bir tekrarlanıyor (ki buna da “kavuşum dönümü” ya da “sinodik periyot” deniyor).

Özetle, her istediğimiz zaman Mars’a gidebiliriz ama daha az yakıt harcayıp daha çok bilimsel araştırma yapmak istiyorsak doğru zamanı beklememiz gerekiyor.

Doğru zamanı bekleyip uydumuzu fırlattıktan sonra, uydumuz öncelikle Dünya yörüngesinde kısa bir zaman geçiriyor. Biz de bu sırada uydumuzdaki sistemlerin düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol ediyoruz. Daha sonra uydumuzu çok çabuk bir şekilde hızlandırıp Dünya çevresindeki yörüngesinden çıkaracak hiperbolik -yani Dünyaya geri gelmeyecek ve uzaklaşacak- yörüngeye yerleştiriyoruz. Dünya'dan uzaklaştıkça Dünya’nın uydumuz üzerindeki kütleçekim etkisi azalıyor. Dünya’dan yaklaşık 1 milyon km uzaklaştığında, Dünya’nın uydumuz üzerindeki kütleçekim etkisi Güneş’inki ile eşitleniyor. Bu aşamadan sonra üzerindeki en büyük kütleçekim kuvveti Güneş’inki olduğu için uydumuzun artık Güneş etrafındaki eliptik bir yörüngede hareket ettiğini söyleyebiliriz.

Uydumuz Mars’a 578.000 km kadar yaklaştığında Mars’ın kütleçekim kuvveti Güneş’inkinden daha etkili olmaya başlıyor. Bu aşamada uydumuzun Mars yakınından geçip gidecek hiperbolik bir yörüngede olduğu söylenebilir. Bu durumda Mars çevresindeki eliptik ya da dairesel bir yörüngeye yerleşebilmesi için uydumuzu bir frenleme manevrası ile yavaşlatmamız gerekiyor. Böylece uydumuz Mars etrafındaki görev yörüngemize ulaşmış oluyor.

NASA Ames Research CenterTrajectory Browser

Dünya, Güneş etrafındaki yörüngesini 365 günde tamamlar yani yörünge periyodu 365 gündür. Mars’ın yörünge periyodu ise 687 gündür. Dünya ile Güneş arasındaki mesafe 1 AB (yani yaklaşık 150 milyon km) iken, Mars ile Güneş arasındaki mesafe 1,52 AB'dir.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Egemen İmre
Uydu Sistem Mühendisi

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki (ESO) Çok Büyük Teleskop (VLT), Dünya’dan 520 ışık yılı uzaklıktaki AB Aurigae yıldızının etrafında yeni doğmakta olan bir gezegen görüntüledi.

Gökbilim ve Uzay

Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler ilk yıldızların tahmin edilenden daha erken bir dönemde oluşmaya başladığını gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Astronotlar ilk defa özel bir şirket tarafından geliştirilen uzay aracı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’na taşındı. 

Gökbilim ve Uzay

Bir grup Japon araştırmacı, Mars’tan Dünya’ya gelmiş bir meteoritin içinde azotlu organik bileşikler keşfetti. Dr. Mizuho Koike ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Nature Communications’ta yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Haziran ayında çıplak gözle görülebilen tüm gezegenleri gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu, nötrinoların ve antinötrinoların birbirlerine dönüşme süreçleri arasında belirgin farklar tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapılan çalışmalar sonucunda mezosfer deliklerini aydınlatan yeni bir tür “kutup ışığı” keşfedildi.

Gökbilim ve Uzay

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı da 2012 yılında tamamlanan Rossi X-Işını Zamanlama Kâşifi (RXTE) görevi sırasında toplanan verilerde karadelikler tarafından hareket yönü tersine çevrilen ışık ışınlarının izlerine rastlamışlar. 

Gökbilim ve Uzay

Son günlerde gökyüzünde ip gibi dizilmiş parlak noktaların geçişine tanık olmuş olabilirsiniz. Bu durumun nedeni, fütüristik projeleriyle bildiğimiz Elon Musk’ın sahip olduğu SpaceX şirketi tarafından geliştirilen Starlink projesi.

Gökbilim ve Uzay

Mayıs ayında Merkür ve Venüs’ü gün batımından sonra; Mars, Satürn ve Jüpiter’i ise gün doğumundan sonra gökyüzünde görebilirsiniz.