Skip to content Skip to navigation

Ozon Tabakasındaki İyileşmeye Dair İlk Veriler

Dr. Tuba Sarıgül
02/08/2016 - 17:12

NASA

Bilim insanları Antarktika bölgesinde ozon tabakasındaki deliğin küçüldüğünü belirledi.

Atmosferin stratosfer tabakasında bir bölge olan ozon tabakası Güneş’ten gelen zararlı morötesi ışınları soğurarak yeryüzüne ulaşmalarını engeller. Bazı kimyasal maddeler ozon molekülleri ile tepkimeye girerek ozon tabakasının incelmesine neden olur. Bu maddeler insan kaynaklı etkinlikler ya da volkanik patlamalar sonucu açığa çıkabilir.

Ozon tabakasındaki incelme ilk olarak 1985 yılında keşfedildi. Ozon tabakasının incelmesine neden olan kimyasal maddelerden kloroflorokarbonların (buzdolaplarında ve deodorantlarda kullanılıyordu) üretimi ise 1987 yılında Montreal Protokolü ile aşamalı olarak yasaklandı.

NASA

Farklı yıllarda ozon tabakasındaki deliğin büyüklüğündeki değişim

Bu önlemlerin ozon tabakasındaki hasarın iyileştirilmesinde etkisinin olup olmadığı uzun zamandır merak ediliyordu. Temmuz ayında Science dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları Antarktika bölgesinde ozon tabakasındaki incelmenin azalmaya başladığını belirledi.

Araştırmada eylül aylarında uydu ve hava durumu balonları kullanılarak yapılan ölçümlere göre 2000 yılından itibaren ozon tabakasındaki deliğin yaklaşık 4 milyon km2 (Hindistan’ın yüzölçümünden daha büyük bir alan) küçüldüğü tespit edildi. Araştırmacılar üretimi yasaklanan kimyasal maddelerin ozon tabasının iyileşmesindeki etkisini belirleyebilmek için kullandıkları modellemede, ölçümlerin başladığı tarihten itibaren doğal süreçlerin etkisinin aynı kaldığını kabul etti. Bu durumda delikteki küçülmenin yaklaşık yarısının kimyasal maddelerin miktarındaki azalmadan kaynaklandığı anlaşıldı.

Araştırmacıların kullandığı modelleme ayrıca Antarktika bölgesinde ozon tabakasındaki deliğin 2015 yılı Ekim ayında rekor büyüklüğe (25,3 milyon km2) ulaşmasının nedeninin Calbuco Yanardağı’nın patlamasıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. Çünkü volkanik patlamalar sonucu açığa çıkan parçacıklar da ozon tabakasının incelmesine dolaylı olarak da olsa katkı sağlıyor.

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

Yıl boyunca çalıştık. Karantina nedeniyle de uzunca bir süre evde kaldık. Tüm bu süreçlerin ardından hepimiz biraz olsun tatil yapmayı hak ettik.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yeni tip koronavirüs salgını nedeniyle yaşanan karantina süreci küresel karbon salımını büyük oranda azalttı. Uluslararası bir araştırma grubunun yakın zamanlarda yaptığı çalışmaya göreyse bu durum fazla uzun sürmeyecek.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde haziran ayında objektiflerinizi çevrenizdeki ağaçlara odaklamanızı istemiştik.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç olarak temmuz ayında objektiflerinizi çevrenizdeki taşlara odaklamanızı istiyoruz.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç olarak haziran ayında objektiflerinizi çevrenizdeki ağaçlara odaklamanızı istiyoruz.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yalıçapkınıgiller ailesinde yer alan bayağı yalıçapkını (Alcedo atthis) Avrupa, Güneydoğu Asya ve Afrika’da görülür.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilimsel çalışmalar, günümüzden 90 milyon yıl önce Güney Kutbu civarındaki karaların yağmur ormanlarıyla kaplı olduğunu gösteriyor. 

Ekoloji / Çevre Bilim

NASA tarafından alınan uydu görüntüleri Çin’deki hava kirliliğinde çok büyük düşüş yaşandığını gösteriyor. Yaşanan değişim kısmen de olsa koronavirüsün yayılmasını önlemek için alınan önlemlere bağlanıyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Her canlı kendine en uygun yaşam koşullarında varlığını sürdürür. Örneğin bir kutup ayısı çölde yaşayamazken çölde büyüyüp gelişen bir kaktüs kutuplarda hayatta kalamaz. Okyanusta yaşayan canlıların da büyüyüp gelişebilmesi için deniz suyunun asitlik derecesinin belirli bir seviyede olması gerekiyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Uluslararası bir araştırma grubunun Nature Reviews’ta yayımladıkları bir makaleye göre, küresel ısınmanın ana nedeni olan atmosferdeki karbondioksit artışı, aynı zamanda yeryüzündeki bitki örtüsünün çoğalmasına sebep oluyor.