Skip to content Skip to navigation

Özverili ve Dayanışmacı Bitkiler

Dr. Özlem Kılıç Ekici
07/01/2015 - 14:48

Topluluk halinde yaşayan canlılar üreme, beslenme, rekabet, barınma, savunma, korunma gibi sebeplerden dolayı birtakım sosyal davranışlar sergiler. Bu davranışlar grup içinde dayanışmayı artırır ve türün neslinin devamını sağlar. Kanadalı uzmanlar bazı bitkilerin özgecil davranış göstererek kardeşlerini tanıdığını, onlara ayrıcalık yaptığını ve yardım ettiğini belirlemiş. Özgecil davranış özveriyi öne çıkaran bir sosyal davranış biçimi. Bu şekilde davranan bireyler, kendi popülasyonlarındaki diğer bireylerin uyum değerini, üreme ve yaşama şansını artırırken, bizzat kendi bireysel uyum değerlerini, üreme ve yaşama şanslarını tehlikeye sokuyor.

Kanada’daki McMaster Üniversitesi araştırmacıları bitkilerdeki özgecil davranışı gözlemlemek için serada yetiştirdikleri nergis bitkilerini model olarak kullanmış. Kardeş olan ve olmayan nergisler değişik kombinasyonlarda aynı saksılarda yetiştirilmiş. Elde edilen sonuçlara göre, aynı ana bitkiden yetişen kardeş nergisler, köklerinin toprakta yayıldığı alan ve topraktan aldıkları besin maddeleri açısından daha az rekabet ederek birbirlerini desteklemiş. Ancak kardeş olanlar ve olmayanlar birlikte yetiştirildiğinde benzer dayanışmacı davranışı göstermemişler. Nergisler bu şekilde davranarak bir bakıma genlerini gelecek nesillere aktarmayı garantiye almış.

Aynı araştırma ekibi bir başka deneyde ise insanlarda şiddetli alerjik rahatsızlıklara neden olan zaylan çiçeği (Ambrosia) kullanılmış. Kardeş otların birbirleri ile işbirliği içinde olduğu belirlenmiş. Zaylan çiçeği mikorizal fungus ile ortak yaşar. Mikorizal funguslar konukçu bitki köklerinin içinde ve dışında kurdukları ilişkilerden dolayı ekolojik açıdan çok önemlidir. Bu ilişki karşılıklı yararlanmaya dayalı bir ortaklıktır. Konukçu bitki fungusa gelişmesi için gerekli karbon kaynaklarını (şekerleri) sunarken, fungus bitkinin topraktan daha fazla su ve besin almasını sağlar. Bazen zaylan çiçekleri bu ortak yaşam anlaşmasını bozarak funguslara şeker sağlamayabilir, ama fungusların yardımıyla besinleri topraktan almaya devam ederler. Kardeş olan ve olmayan zaylan çiçekleri saksılarda birlikte yetiştirildiğinde kardeşlerin hep beraber fungusun gelişimini artırdığı ve diğerlerine göre daha sağlıklı büyüdüğü gözlenmiş. Araştırmaların sonuçları Communicative & Integrative Biology dergisinde yayımlanmış.

İlgili İçerikler

Biyoloji

DNA, RNA, protein gibi biyolojik ürünlerin renkli mürekkepler yerine kimyasal maddeler içeren yazıcı benzeri bir cihazla sentezlenmesi üretim sürecini kolaylaştırıyor.

Biyoloji

Her yıl yüzlerce deniz kaplumbağası sulardaki ya da sahillerdeki atıklara dolandıktan sonra ölüyor. Üstelik büyük çoğunluğu yumurtadan yeni çıkmış ya da çok genç kaplumbağalar. Gelecekte kirlenme artmaya devam ederse atıklara dolanarak ölen kaplumbağaların sayısının da artacağı öngörülüyor.

Biyoloji

2017 yılında yaşanan önemli bilimsel olaylardan bir derleme...

Biyoloji

Lampyridae ailesinde bulunan ve ışık yayan böceklere genel olarak ateşböceği adı verilir. Dişilerin hepsi, erkeklerinse büyük çoğunluğu ışık yayar.

Biyoloji

Bazı kuş türleri günler, haftalar hatta aylarca yere inmeden havada kalabiliyor. Bu süreçte uyuyup uyumadıkları ise kesin olarak bilinmiyordu. Havadayken beyinlerinin bir yarısı uyku durumunda, diğer yarısı ise uyanık durumdayken uyku ihtiyaçlarını karşılayabildikleri düşünülüyordu.

Biyoloji

Son yıllarda birçok hayvan türünün yok olduğunu ya da nesillerinin tükenmek üzere olduğunu biliyoruz. 

Biyoloji

Aslında bütün ağaçlar yapraklarını döker. Ağaçların yapraklarını dökme zamanları türlerine ve hava koşullarına bağlı olarak değişir.

Biyoloji

Dünya üzerinde yaşayan en büyük hayvan mavi balinadır (Balaenoptera musculus).

Biyoloji

Yassı balıklar adlarını vücutlarının yassı olmasından dolayı alırlar. Deniz tabanında kum gibi yumuşak zeminli yerlerde yaşayan bu canlılar, vücut yapıları nedeniyle kum üzerinde fark edilmeden hayatlarını devam ettirebilirler. Yassı balıklar onları ilginç kılan bir özelliğe sahip: göz göçü.

Biyoloji

Atmosferin ısınmasına sebep olan ve sera gazları olarak adlandırılan gazlardan biri de karbondioksit (CO2).