Skip to content Skip to navigation

Özverili ve Dayanışmacı Bitkiler

Dr. Özlem Kılıç Ekici
07/01/2015 - 14:48

Topluluk halinde yaşayan canlılar üreme, beslenme, rekabet, barınma, savunma, korunma gibi sebeplerden dolayı birtakım sosyal davranışlar sergiler. Bu davranışlar grup içinde dayanışmayı artırır ve türün neslinin devamını sağlar. Kanadalı uzmanlar bazı bitkilerin özgecil davranış göstererek kardeşlerini tanıdığını, onlara ayrıcalık yaptığını ve yardım ettiğini belirlemiş. Özgecil davranış özveriyi öne çıkaran bir sosyal davranış biçimi. Bu şekilde davranan bireyler, kendi popülasyonlarındaki diğer bireylerin uyum değerini, üreme ve yaşama şansını artırırken, bizzat kendi bireysel uyum değerlerini, üreme ve yaşama şanslarını tehlikeye sokuyor.

Kanada’daki McMaster Üniversitesi araştırmacıları bitkilerdeki özgecil davranışı gözlemlemek için serada yetiştirdikleri nergis bitkilerini model olarak kullanmış. Kardeş olan ve olmayan nergisler değişik kombinasyonlarda aynı saksılarda yetiştirilmiş. Elde edilen sonuçlara göre, aynı ana bitkiden yetişen kardeş nergisler, köklerinin toprakta yayıldığı alan ve topraktan aldıkları besin maddeleri açısından daha az rekabet ederek birbirlerini desteklemiş. Ancak kardeş olanlar ve olmayanlar birlikte yetiştirildiğinde benzer dayanışmacı davranışı göstermemişler. Nergisler bu şekilde davranarak bir bakıma genlerini gelecek nesillere aktarmayı garantiye almış.

Aynı araştırma ekibi bir başka deneyde ise insanlarda şiddetli alerjik rahatsızlıklara neden olan zaylan çiçeği (Ambrosia) kullanılmış. Kardeş otların birbirleri ile işbirliği içinde olduğu belirlenmiş. Zaylan çiçeği mikorizal fungus ile ortak yaşar. Mikorizal funguslar konukçu bitki köklerinin içinde ve dışında kurdukları ilişkilerden dolayı ekolojik açıdan çok önemlidir. Bu ilişki karşılıklı yararlanmaya dayalı bir ortaklıktır. Konukçu bitki fungusa gelişmesi için gerekli karbon kaynaklarını (şekerleri) sunarken, fungus bitkinin topraktan daha fazla su ve besin almasını sağlar. Bazen zaylan çiçekleri bu ortak yaşam anlaşmasını bozarak funguslara şeker sağlamayabilir, ama fungusların yardımıyla besinleri topraktan almaya devam ederler. Kardeş olan ve olmayan zaylan çiçekleri saksılarda birlikte yetiştirildiğinde kardeşlerin hep beraber fungusun gelişimini artırdığı ve diğerlerine göre daha sağlıklı büyüdüğü gözlenmiş. Araştırmaların sonuçları Communicative & Integrative Biology dergisinde yayımlanmış.

İlgili İçerikler

Biyoloji

Doğadaki her canlının kendine özgü yetenekleri vardır. Canlılar bu yeteneklerini kullanarak bulundukları ortamdaki yaşam koşullarına uyum sağlar.

Biyoloji

Hint Okyanusu’nun derinlerinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı tarafından keşfedilen yaklaşık 45 metre uzunluğundaki bir sifonofor bugüne kadar gözlemlenmiş en uzun hayvan olarak kayıtlara geçti.

Biyoloji

Carneige Melon Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı PATRICK adını verdikleri bir yumuşak robot geliştirdi.

Biyoloji

Bakteriler de virüsler de çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Peki sadece mikroskop yardımıyla görüntülenebilen bakterilerle virüsleri birbirinden ayıran özellikler nelerdir?

Biyoloji

Köpekgiller ailesinde yer alan altın çakallar (Canis aureus) dünya genelinde Yunanistan, İtalya, Bulgaristan, Ukrayna, Sırbistan, Azerbaycan, Hindistan, Suudi Arabistan, Afganistan, Pakistan, Suriye, Irak ve daha birçok ülkede bulunur.

Biyoloji

Memeliler sınıfında yer alan kemiriciler genellikle sürekli uzayan dişleri, kısa sürede çok sayıda yavrulamaları, hızlı hareket etmeleri ve ağaç, çöl, toprak altı, kayalık yerler ve sucul alanlar gibi farklı ortamlarda yaşayabilmeleriyle bilinir.

Biyoloji

2019 TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Nurhan Özlü Sıcakkan ile, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne özel olarak, kanser araştırmaları üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Biyoloji

Üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye binlerce deniz canlısı türüne ev sahipliği yapıyor. Bu canlılardan biri de denizanası. Ülkemizdeki denizlerde sekiz denizanası türü yaşıyor. Bu türler ay denizanası, pusula denizanası, maviş denizanası, mor sokar denizanası, deniz ciğeri denizanası, ters-düz denizanası, göçmen denizanası ve beyaz noktalı denizanası.

Biyoloji

Papağanlar ve kargalar, vücutlarının büyüklüklerine nazaran görece büyük beyinlere sahiptir ve sosyal zekâya sahip olmalarıyla bilinir. Geçmişte yapılan bilimsel çalışmalar kargaların birbirleriyle yardımlaşmadığını göstermişti. Yakın zamanda yapılan araştırmada ise bu kez papağanların birbirleriyle yardımlaşıp yardımlaşmadığı incelenmiş.

Biyoloji

Göz renginiz annenizden, saç şekliniz ise babanızdan... Peki ama bu özellikler nesilden nesile nasıl aktarılıyor?