Skip to content Skip to navigation

Radyoaktif Plütonyum Bulmacası

Dr. Mahir E. Ocak
16/05/2016 - 14:16

Plütonyum, atomlarının çekirdeğinde 94 proton bulunan radyoaktif bir elementtir. Simgesi Pu olan bu elementin farklı izotopları (farklı sayıda nötrona sahip atomları) arasında en kararlısı, yarılanma ömrü yaklaşık 81 milyon yıl olan Pu-244’tür. Eğer bugün elinizde 1 kilogram Pu-244 varsa 81 milyon yıl sonra 0,5 kilogramı, 162 milyon yıl sonraysa 0,75 kilogramı bozunarak başka maddelere dönüşecektir.

Yeryüzündeki plütonyumun tamamı yapay olarak nükleer reaktörlerde üretilir. Ancak bu element süpernova patlamaları ve nötron yıldızı birleşmeleri sırasında doğal yollarla da oluşuyor. Süpernova patlamaları sık sık meydana gelen ancak az miktarda madde üreten, nötron yıldızı birleşmeleriyse nadiren meydana gelen ancak yüksek miktarda madde üreten süreçlerdir. Bugüne kadar bu süreçlerin hangisinin Güneş Sistemi’ndeki Pu-244’ün ana kaynağı olduğu bilinmiyordu.

Yakın zamanlarda yapılan çalışmalar Güneş Sistemi’nin ilk zamanlarında önemli miktarda radyoaktif plütonyumun var olduğunu gösterdi. Ayrıca son 100 milyon yıl içinde yıldızlararası uzaydan gelen plütonyum miktarının çok düşük olduğu da biliniyor. Ortalama insan ömrüyle karşılaştırıldığında çok uzun bir süre olsa da yıldız sistemlerinin ömrüyle karşılaştırıldığında 81 milyon yıl çok kısadır. Dolayısıyla Güneş Sistemi’nin ilk zamanlarındaki görece yüksek miktardaki plütonyum, Güneş Sistemi oluşmadan kısa bir süre önce üretilmiş olmalıdır.

Kudüs’teki İbrani Üniversitesi’nde çalışan Kenta Hotokezaka, Tsvi Piran ve Michael Paul tarafından yapılan bilimsel çalışmalar, Güneş Sistemi’ndeki radyoaktif Pu-244’ün ana kaynağının Güneş Sistemi oluşmadan yaklaşık 100 milyon yıl önce yakın çevremizde meydana gelmiş bir nötron yıldızı birleşmesi olduğunu gösteriyor. Yıldızlararası uzaydan gelen Pu-244 miktarının düşük olmasının sebebiyse nötron yıldızı birleşmelerinin nadiren meydana gelen olaylar olması. Araştırmacıların Nature Physics’te yayımladığı makaleye göre, yakın çevremizde son 100 milyon yıl içerisinde bir nötron yıldızı birleşmesi meydana gelmiş olamaz.

Pu-244 sadece nötron yakalama yoluyla (yüksek hızla hareket eden bir nötronun bir atom çekirdeği tarafından yakalanmasıyla) oluşur. Dolayısıyla elde edilen sonuçlar sadece radyoaktif plütonyumun değil nötron yakalama yoluyla oluşan altın, uranyum ve diğer ağır elementlerin ana kaynağının da nötron yıldızı birleşmeleri olduğunu gösteriyor.

İlgili İçerikler

Kimya

Uluslararası bir araştırma grubu, paketleme ve tekstil alanlarında en sık kullanılan polimer türlerinden biri olan polietilen tereftalatı (PET) biyolojik olarak parçalayabilen enzimin verimliliğini artırmayı başardı.

Kimya

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde patates kullanarak yapacağımız pil ile bir LED’i yakmaya çalışıyoruz. Kolayca bulabileceğiniz malzemelerle evde ve okulda gerçekleştirebileceğiniz bu etkinlik sayesinde siz de meyve ve sebzeleri kullanarak kendi pilinizi tasarlayabilirsiniz.

Kimya

Toplumda bilim kültürünün ve iletişiminin geliştirilmesini amaçlayan Bilim ve Toplum Programları 2007 yılından bu yana Bilim ve Toplum Daire Başkanlığı tarafından yürütülüyor.

Kimya

Dünya genelinde farklı üniversitelerden bilim insanları tarafından gerçekleştirilen araştırmada atmosferdeki karbondioksit seviyesindeki artışın tarım ürünlerinin protein, vitamin, mineral gibi besin değerlerini etkilediği anlaşıldı.

Kimya

Bilim insanları güçlü bir X-ışını lazeri kullanarak oda sıcaklığındaki bir miktar suyun sıcaklığını bir mikrosaniyenin on milyonda biri içerisinde 100.000°C’nin üzerine çıkarmayı başardı.

Kimya

Londra Kolej Üniversitesi (UCL) Slade Güzel Sanatlar Okulu’ndan Onya McCausland isimli sanatçı, eski kömür madeninin atık sularından sanat eserlerinde kullanılabilecek kalitede beş farklı tonda pigmentler elde etti.

Kimya

Amonyak (NH3) son yıllarda alternatif bir yakıt olarak görülmeye başlandı. Küresel iklim değişikliğine karşı alınabilecek önlemlerden biri, karbon içeren petrol türevlerinin yerini karbon içermeyen amonyağın alması olabilir.

Kimya

Oxford Üniversitesi’nde çalışan bir grup araştırmacı, çözelti içindeki moleküllerin tek tek tespit edilip kütlelerinin ölçülmesine imkân veren bir yöntem geliştirdi. Dr. Gavin Young ve arkadaşlarının Prof. Dr. Philipp Kukura önderliğinde yaptıkları araştırmanın sonuçları Science’ta yayımlandı.

Kimya

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kristaller hakkında bilgi edinirken, evde ya da okulda siz de kendi kristallerinizi oluşturabilirsiniz.

Kimya

Bugüne kadarki bilgilerimize göre su olmadan canlılığı devam ettirebilen bir organizma türü yok. Dünya yüzeyinin %71’i suyla kaplı. Ancak hayatın devamlılığı için gerekli olan tatlı su yeryüzündeki suyun sadece %2,5’lik kısmını oluşturuyor.