Skip to content Skip to navigation

Rosetta, 67P Kuyrukluyıldızında Oksijen Molekülleri Tespit Etti

Dr. Tuba Sarıgül
03/11/2015 - 15:59

ESA/Rosetta/NavCam

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Rosetta uzay aracı, 67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızından yayılan gaz bulutunun içinde oksijen molekülleri tespit etti. Böylece bir kuyrukluyıldızda ilk kez moleküler halde oksijen keşfedilmiş oldu.

Rosetta uzay aracı bir yıldan fazla zamandır 67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızının çevresinde araştırmalar yapıyor. Bu zamana kadar kuyrukluyıldızdan yayılan gazların içinde aralarında su buharının, karbondioksitin, karbonmonoksitin ve farklı soygazların bulunduğu birçok farklı madde tespit edilmişti. Sonuçları Nature dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları 67P kuyrukluyıldızında evrende en bol bulunan üçüncü element olan oksijenin en basit moleküler şekli olan O2’yi tespit ettiklerini açıkladı.

Oksijen molekülünün kuyrukluyıldızdan yayılan gaz bulutunun içinde yüksek miktarda bulunması bilim insanlarını hayli şaşırttı. Tepkimeye girmeye istekli olan oksijeni moleküler halde tespit etmek zor olduğundan yıldızlar arası ortamda moleküler haldeki oksijene rastlamak çok sık karşılaşılan bir durum değil.

Oksijen molekülünün kaynağının ne olduğu ise hâlâ cevaplanmayı bekleyen bir soru. O2 molekülünün genellikle suyun yüksek enerjili parçacıkların, örneğin fotonların ve elektronların etkisiyle ayrışması sonucu açığa çıktığı düşünülüyordu. Ancak araştırmacılar 67P kuyrukluyıldızının Güneş’e yaklaştığı Eylül 2014 ve Mart 2015 arasındaki altı aylık dönemde moleküler haldeki oksijen/su oranının sabit olduğunu belirledi. Eğer oksijen, suyun güneş rüzgârlarıyla yayılan yüksek enerjili parçacıkların etkisiyle ayrışması sonucu oluşmuş olsaydı bu süreçte O2/H2O oranının değişmesi gerekirdi.

Bilim insanları 67P kuyrukluyıldızındaki oksijen molekülünün kaynağının milyarlarca yıl önce kuyrukluyıldızın oluşum aşamasında buz ve toz parçacıkları arasında kalan oksijen molekülleri olduğunu düşünüyor. Bu süreçteki sıcaklık koşulları oksijen molekülünün kimyasal tepkimeler sonucu başka oksijen bileşiklerine dönüşmesini engellemiş olabilir.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Filmlerde görmüşsünüzdür, uzay boşluğuna koruyucu kıyafeti olmadan çıkmak zorunda kalan astronotun kolları ve bacakları donmaya başlar, sonra porselen gibi kırılır. O hâlde uzay çok soğuk olmalı değil mi?  Zavallı uydularımız uzayda donuyor olmalı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimcinin yaptığı çalışmalar WASP-76b adlı bir ötegezegenin atmosferinde demir yağmurları yağdığına işaret ediyor. Dr. D. Ehrenreich ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci bilinen en büyük kozmik patlamayı gözlemledi. Dünya’ya 390 milyon ışık yılı mesafedeki Yılancı Gökada Kümesi’nde meydana gelen patlama sırasında yayılan enerjinin daha önceleri bilinen en büyük patlamadakinin beş katı kadar olduğu belirtiliyor.

Gökbilim ve Uzay

Bir yıldan uzun süredir Mars’ta görev yapan InSight, bulunduğu bölgede daha önceleri tahmin edilenden on kat daha büyük manyetik alan tespit etti. Uzay aracının gönderdiği veriler, Mars’ın yüzeyindeki manyetik alanın günlük hatta saniyelik olarak değiştiğini gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Mars’ın jeolojik yapısını incelemek için özel olarak tasarlanan InSight aracı, 26 Kasım 2018’de Kızıl Gezegen’in yüzeyine inmişti. InSight’ın topladığı verilerin analiz edilmesiyle elde edilen ilk bilgiler Nature Geoscience’ın özel bir sayısında yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Mart ayında gökyüzünde görebileceğiniz takımyıldızlardan biri, ters soru işaretine benzeyen şekliyle dikkat çeken Aslan Takımyıldızı. Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus -Aslan’ın Kalbi olarak da isimlendirilir- ise bu soru işaretinin noktasını oluşturur.

Gökbilim ve Uzay

2011 yılında uzay mekikleri emekliye ayrıldığından beri NASA astronotları Rusya’nın Soyuz uzay araçları ile uzaya gidiyor. SpaceX şirketinin geliştirdiği Dragon uzay aracı ile yakın zamanda bu durum değişebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.